Araştırma Makalesi

Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions

Cilt: 69 Sayı: 2 28 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions

Öz

Bu çalışma, Batı Antarktika’da Antarktik Yarımada’nın kuzeyinde yer alan Güney Shetland Adaları boyunca konumlanan Dee ve Cecilia adalarında yüzeyleyen gabroik intrüzyonların yerleşim koşullarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. İntrüzyonların kristallenme sıcaklıkları ve yerleşim basınçları, iki-piroksen jeotermobarometresi kullanılarak hesaplanmış ve bununla beraber Fe–Ti oksit çiftlerinden oksijen fugasitesi koşulları belirlenmiştir. Petrografik olarak Dee intrüzyonları, plajiyoklaz, klinopiroksen, ortopiroksen ve olivin ve opak minerallerden oluşan, ince taneli ve holokristalen porfrik dokular ile temsil edilmektedir. Buna karşılık Cecilia İntrüzyonu, benzer mineralojik bileşime sahip olmakla birlikte, daha iri taneli holokristalen granüler dokular sergilemektedir. Dee intrüzyonlarında plajiyoklazlar baskın olarak normal zonlanma gösterirken, Cecilia İntrüzyonu’nda plajiyoklaz kristallerinde osilasyonlu ve yer yer ters zonlanmalar ile birlikte elek dokuları ve körfez yapıları izlenmektedir. Yapılan iki-piroksen jeotermobarometre hesaplamaları, Dee intrüzyonlarının yaklaşık 1030–1090 ℃ kristallenme sıcaklıkları ve 2,5–3,5 kbar basınç aralığı ile üst kabuk seviyelerinde görece sığ yerleşimine işaret etmektedir. Buna karşılık Cecilia İntrüzyonu, 1000–1170 ℃ aralığındaki kristallenme sıcaklıkları ve 4,5–6,5 kbar basınç değerleri ile orta–alt kabuk seviyelerinde daha derin bir sokuluma karşılık gelmektedir. Fe–Ti oksit barometresi sonuçları, her iki intrüzyonun da oksitleyici redoks koşulları altında kristallendiğini; Cecilia İntrüzyonu’nun Dee’ye kıyasla daha yüksek oksijen fugasitesi değerleri sergilediğini göstermektedir. Saha, petrografi ve mineral kimyası verileri birlikte değerlendirildiğinde, Dee ve Cecilia intrüzyonlarının Güney Shetland Yayı boyunca gelişen mafik magmatizmanın kabukta farklı seviyelere yerleşmiş olan üyelerini temsil ettikleri görülmektedir. İleride yapılacak olan yaşlandırma çalışmaları ile bu mafik intrüzyonların kabuk içerisindeki evriminin bölge tektonizması ile ilişkisinin araştırılması mümkün olabilecektir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

125Y065

Teşekkür

Bu çalışma T.C. Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde, TÜBİTAK MAM KARE’nin koordinasyonunda TAE VIII. bünyesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler yazarın yürütücülüğünü yaptığı 125Y065 numaralı TÜBİTAK projesi kapsamında üretilmiştir. Mineral kimyası çalışmaları sırasındaki destekleri sebebiyle sayın İbrahim Uysal ve Dirk Mueller’e teşekkürlerini sunmaktayım. Özellikle örnek hazırlama esnasındaki yardımları için Gökçenur Bayram ve Nisa Nur Sevinç’e de destekleri için teşekkür ederim. Bununla beraber, bu çalışma sırasında faydalı bilimsel fikir alışverişi ve desteği nedeniyle sayın Şafak Altunkaynak’a minnetlerimi sunarım.

Kaynakça

  1. Altunkaynak, Ş., Aldanmaz, E., Güraslan, I. N., Çalışkanoğlu, A. Z., Ünal, A. & Nývlt, D. (2018). Lithostratigraphy and petrology of Lachman Crags and Cape Lachman lava-fed deltas, Ulu Peninsula, James Ross Island, north-eastern Antarctic Peninsula: Preliminary results. Czech Polar Reports, 8(1). https://doi.org/10.5817/CPR2018-1-5
  2. Altunkaynak, Ş., Ünal, A., Howarth, G. H., Aldanmaz, E. & Nývlt, D. (2019). The origin of low-Ca olivine from ultramafic xenoliths and host basaltic lavas in a back-arc setting, James Ross Island, Antarctic Peninsula. Lithos, 342-343, 276-287. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2019.05.039
  3. Altunkaynak, Ş., Aldanmaz, E. & Nývlt, D. (2022). Effects of mantle hybridization by interaction with slab derived melts in the genesis of alkaline lavas across the back-arc region of South Shetland subduction system. Journal of Petrology, 63(11), Article egac111. https://doi.org/10.1093/petrology/egac111
  4. Altunkaynak, Ş., Aldanmaz, E., Velev, S., Forster, M. & Yang, J. H. (2025). Early Cretaceous to Eocene magmatic evolution of Livingston Island, South Shetland Archipelago: Geochronological and isotope geochemical constraints from intrusive suites. Lithos, 492-493, Article 107877. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2024.107877
  5. Annen, C., Blundy, J. D., Leuthold, J. & Sparks, R. S. J. (2015). Construction and evolution of igneous bodies: Towards an integrated perspective of crustal magmatism. Lithos, 230, 206–221. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2015.05.008
  6. Bacon, C. R. & Hirschmann, M. M. (1988). Mg/Mn partitioning as a test for equilibrium between coexisting Fe–Ti oxides. American Mineralogist, 73(1–2), 57–61.
  7. Bastías, J., Chew, D., Villanueva, C., Riley, T., Manfroi, J., Trevisan, C. … & Jaña, R. (2023). The South Shetland Islands, Antarctica: Lithostratigraphy and geological map. Frontiers in Earth Science, 10, Article 1002760. https://doi.org/10.3389/feart.2022.1002760
  8. Berrocoso, M., Fernández-Ros, A., Prates, G., García, A. & Kraus, S. (2016). Geodetic implications on block formation and geodynamic domains in the South Shetland Islands, Antarctic Peninsula. Tectonophysics, 666, 211–219. https://doi.org/10.1016/j.tecto.2015.10.023

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mineraloji-Petrografi, Magmatik ve Metamorfik Petroloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

17 Nisan 2026

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

25 Aralık 2025

Kabul Tarihi

2 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 69 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ünal, A. (2026). Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions. Türkiye Jeoloji Bülteni, 69(2), 203-224. https://doi.org/10.25288/tjb.1849204
AMA
1.Ünal A. Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions. Türkiye Jeol. Bült. 2026;69(2):203-224. doi:10.25288/tjb.1849204
Chicago
Ünal, Alp. 2026. “Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions”. Türkiye Jeoloji Bülteni 69 (2): 203-24. https://doi.org/10.25288/tjb.1849204.
EndNote
Ünal A (01 Nisan 2026) Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions. Türkiye Jeoloji Bülteni 69 2 203–224.
IEEE
[1]A. Ünal, “Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions”, Türkiye Jeol. Bült., c. 69, sy 2, ss. 203–224, Nis. 2026, doi: 10.25288/tjb.1849204.
ISNAD
Ünal, Alp. “Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions”. Türkiye Jeoloji Bülteni 69/2 (01 Nisan 2026): 203-224. https://doi.org/10.25288/tjb.1849204.
JAMA
1.Ünal A. Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions. Türkiye Jeol. Bült. 2026;69:203–224.
MLA
Ünal, Alp. “Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 69, sy 2, Nisan 2026, ss. 203-24, doi:10.25288/tjb.1849204.
Vancouver
1.Alp Ünal. Güney Shetland Yayı (Batı Antarktika) Boyunca Çok Seviyeli Mafik Magma Yerleşimine Karşılaştırmalı Bir Örnek: Dee ve Cecilia İntrüzyonları / A Comparative Example of Multi-Level Mafic Magma Emplacement Along The South Shetland Arc (West Antarctica): The Dee and Cecilia Intrusions. Türkiye Jeol. Bült. 01 Nisan 2026;69(2):203-24. doi:10.25288/tjb.1849204

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy