Araştırma Makalesi

Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri

Cilt: 64 Sayı: 1 7 Eylül 2020
PDF İndir
EN TR

Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri

Öz

Bu çalışmada, Doğu Toroslar’ın batı kesiminde Kahramanmaraş ili kuzeyinde batıdan doğuya doğru Göksun, Afşin ve Ekinözü ilçeleri çevresinde yüzeyleyen Üst Paleozoyik-Alt Mesozoyik yaşlı metamorfik birimlerindeki fillosilikatların jeokimyasal özellikleri incelenmiştir. Bu kapsamda düşük-orta dereceli metamorfik örneklerden elde edilen saf K-mika ve illit/K-mikalarda jeokimyasal (ana ve iz/eser element, duraylı ve radyojenik izotop) incelemeler yapılmıştır. Fillosilikatların ana oksit bileşimlerine göre; Afşin ve Göksun bölgelerine ait illit/K-mikalar Ekinözü bölgesindekilere göre daha yüksek SiO2 ve Al2O3, buna karşın daha düşük MgO, Fe2O3, MnO ve Na2O içermektedir. Fillosilikat minerallerinin ana oksit bileşimlerine göre; şistlerle temsil edilen Ekinözü bölgesindeki K-mikalar biyotit-seladonit, fillitlerle temsil edilen Afşin ve Göksun bölgesindekiler ise muskovit bileşimlerine daha yakındır. Kloritler; şamozit ve klinoklor arasında trioktahedral bileşime sahiptir. Hem trioktahedral, hem de dioktahedral özelliğindeki illit/K-mikalar; genel anlamda muskovit ile biyotit arasında (biyotit-seladonit, muskovit-filogopit, muskovit-ferrifenjit, muskovit-ferrobiyotit, Al-flogopit-Al-annit) bir bileşim sergilemektedir. Fillosilikat minerallerinin eser element içerikleri; geçiş metalleri ve granitoyid elementler bakımından yüksek; buna karşın diğer elementler, özellikle kalıcılığı düşük (LFSE) ve yüksek (HFSE) elementler açısından düşük derişim göstermektedir. Fillosilikat minerallerinin kondrit-normalize iz element desenlerinde; kloritler K-mikalara, benzer biçimde trioktahedral K-mikalar dioktahedral olanlara göre daha düşük değerler sunmaktadır. Klorit ve illit/K-mikaların kondrit ve Kuzey Amerika Şeyl Bileşimi’ne (NASC) göre normalize edilmiş nadir toprak element (NTE) dağılımlarında; Afşin bölgesine ait dioktahedral K-mikalar en fazla fakirleşmeye, Ekinözü bölgesine ait trioktahedral mikalar ise en yüksek zenginleşmeye sahiptirler. Oksijen ve hidrojen izotop bileşimlerine göre; fillosilikatları incelenen tüm örnekler yüksek sıcaklık ve derin ortam koşullarını temsil eden hipojen bölgede yer almaktadır. Serizit/K-mika ve kloritlerin oksijen ve hidrojen izotop değerleri; bu minerallerin oluşum sıcaklıklarının 375-500 °C arasında değiştiğine işaret etmektedir. İllit/K-mikaların 40Ar/39Ar radyometrik yaş verileri; Afşin ve Göksun bölgelerindeki metamorfik kayaçlar için Üst Kretase (Santoniyen-Kampaniyen), Ekinözü bölgesindekiler için Alt-Orta Eosen (İpresiyen-Bartoniyen) döneminde gelişen metamorfizmayı göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi

Proje Numarası

M-510

Teşekkür

Prof.Dr. Hüseyin Yılmaz

Kaynakça

  1. Aktaş, G., & Robertson, A.H.F., 1990. Tectonic evolution of Tethys Suture Zone in S.E. Turkey: Evidence from the petrology and geochemistry of Late Cretaceous and Middle Eocene extrusives. In Malpas and others (eds.), Ophiolites Oceanic Crustal Analogues: Proceedings of Semp. Troodos 1987, Nicosia, Cyprus, 311-328.
  2. Aslaner, M., 1973. İskenderun-Kırıkhan Bölgesindeki Ofiyolitlerin Jeoloji ve Petrografisi. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Yayınları, Ankara, 150, 78 s.
  3. Asutay, H.J., 1987. Baskil (Elazığ) çevresinin jeolojisi ve Baskil magmatitlerinin petrolojisi. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 107, 49-72.
  4. Bailey, S.W., 1980. Summary of recommendations of AIPEA nomenclature committee on clay minerals. American Mineralogist, 65, 1-7.
  5. Baştuğ, C., 1976. Bitlis napının stratigrafisi ve Güneydoğu Anadolu sütur zonunun evrimi. Yeryuvarı ve İnsan, 1/3, 55-61.
  6. Baştuğ, C., 1980. Sedimentation, defromation and melange emplacement in the Lice basin, Dicle-Karabegan area, southeast Turkey (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  7. Bedi, Y., Usta, D., Özkan, M.K., Beyazpirinç, M., Yıldız, H. ve Yusufoğlu, H., 2005. Doğu Toroslar’da (Göksun-Sarız-Elbistan) Allokton İstiflerin Tektono-Stratigrafik Özellikleri. 58.Türkiye Jeoloji Kurultayı (11-17 Nisan 2005 Ankara) Bildiriler Kitabı, 262-263.
  8. Bedi, Y., Yusufoğlu, H., Beyazpirinç, M., Özkan, M.K., Usta, D., Yıldız, H., 2009. Doğu Toroslar’ın Jeodinamik Evrimi (Afşin-Elbistan-Göksun)-Sarız Dolayı) (Derleme Rapor No:11150). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü 388 s. (yayımlanmamış).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

9 Ocak 2020

Kabul Tarihi

8 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 64 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Hozatlıoğlu, D., Bozkaya, Ö., & Yalçın, H. (2021). Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 64(1), 41-74. https://doi.org/10.25288/tjb.672813
AMA
1.Hozatlıoğlu D, Bozkaya Ö, Yalçın H. Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64(1):41-74. doi:10.25288/tjb.672813
Chicago
Hozatlıoğlu, Deniz, Ömer Bozkaya, ve Hüseyin Yalçın. 2021. “Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 (1): 41-74. https://doi.org/10.25288/tjb.672813.
EndNote
Hozatlıoğlu D, Bozkaya Ö, Yalçın H (01 Ocak 2021) Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 1 41–74.
IEEE
[1]D. Hozatlıoğlu, Ö. Bozkaya, ve H. Yalçın, “Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri”, Türkiye Jeol. Bült., c. 64, sy 1, ss. 41–74, Oca. 2021, doi: 10.25288/tjb.672813.
ISNAD
Hozatlıoğlu, Deniz - Bozkaya, Ömer - Yalçın, Hüseyin. “Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64/1 (01 Ocak 2021): 41-74. https://doi.org/10.25288/tjb.672813.
JAMA
1.Hozatlıoğlu D, Bozkaya Ö, Yalçın H. Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64:41–74.
MLA
Hozatlıoğlu, Deniz, vd. “Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 64, sy 1, Ocak 2021, ss. 41-74, doi:10.25288/tjb.672813.
Vancouver
1.Deniz Hozatlıoğlu, Ömer Bozkaya, Hüseyin Yalçın. Göksun, Afşin ve Ekinözü (Kahramanmaraş) Metamorfitlerindeki Fillosilikatların Jeokimyasal Özellikleri. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2021;64(1):41-74. doi:10.25288/tjb.672813

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy