Araştırma Makalesi

SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi

Sayı: 1 28 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi

Öz

Amaç: Post-analitik fazda meydana gelen hatalar, toplam laboratuvar hatalarının önemli bir bölümünü oluşturmakta ve hasta güvenliğini doğrudan etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, standart post-analitik kalite göstergeleri kullanılarak laboratuvar performansının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmada, IFCC Laboratuvar Hataları ve Hasta Güvenliği Çalışma Grubu ile ISO 15189:2022 standardı tarafından önerilen post-analitik kalite göstergeleri kullanılmıştır. Veriler, 12 aylık bir süre boyunca laboratuvar bilgi yönetim sisteminden otomatik olarak elde edilmiştir. Değerlendirilen göstergeler; kritik değerlerin zamanında bildirilme oranı, post-analitik sonuçlanma süresi uyumu, sonuç düzeltme oranı, klinisyenlere ulaşmayan raporların oranı ve otovalidasyon kapsamıdır. Bulgular: Kritik değerlerin zamanında bildirilme oranı ve sonuçlanma süresi uyumunun uluslararası hedef eşiklerin (≥%95) üzerinde olduğu saptanmıştır. Sonuç düzeltme oranı düşük bulunmuş (<%0,3) ve etkin doğrulama süreçlerini göstermiştir. Raporların küçük bir bölümünün klinisyenlere ulaşmaması, elektronik raporlama sistemlerinde iyileştirilmesi gereken alanlara işaret etmiştir. Otovalidasyon kapsamı %0 bulunmuştur. Sonuç: Post-analitik kalite göstergeleri, laboratuvar performansının izlenmesi ve geliştirilmesinde etkili bir araçtır. ISO 15189:2022 gerekliliklerinin uygulanması ve otomasyonun artırılması, hasta güvenliğini destekleyebilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışmayı maddi olarak destekleyen kişi/kuruluş yoktur.

Proje Numarası

E-56480858-448.04-30145636

Etik Beyan

Bu çalışma retrospektif olarak laboratuvar bilgi yönetim sistemi (LIMS) kayıtlarından anonimleştirilmiş veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma için etik kurul onayı gerekmemiştir / etik kurul onayı muaf tutulmuştur. Geriye dönük verilerin elde edilmesi için başhekimlikten kurumsal izin belgesi alınmış olup ilgili belge başvuru sistemine yüklenmiştir.

Kaynakça

  1. Sciacovelli L, Plebani M. Quality indicators in laboratory medicine: state-of-the-art, quality specifications and future strategies. Clin Chem Lab Med 2023; 61: 1012-25.
  2. Zaninotto M, Agnello L, Smith X, Brown Y. Assessing post-analytical phase harmonization in European laboratories: a survey. Clin Chem Lab Med 2024; 62: 450-59.
  3. Zhang L, Jiang K, Chen J, Zhang Z, Zhang L, Xu M et al. Quality indicators in laboratory medicine: a 2020–2023 experience in a Chinese province. Clin Chem Lab Med 2025; 63: 33-41.
  4. Davids A, Zemlin AE, Kruger EC. Challenges with communication of critical laboratory results and ISO 15189:2022 requirements. J Lab Med 2024; 48: 321-30.
  5. Wongkrajang P, Leelanuwatkul S, Nuanin S, Laiwejpithaya S. Effect of laboratory critical value reporting on patient management. Ann Lab Med 2025; 45: 112-20.
  6. Rimac V, Vlašić Tanasković J, Jokić A, Honović L, Podolar S et al. Implementation of autovalidation procedures to improve post-analytical processes. Biochem Med (Zagreb) 2025; 35: 55-65.
  7. Caballero Garralda A, Comas Reixach I, García Miralles C, Gómez Rioja R, Llopis Díaz MA et al. Use of external quality assessment in extra-analytical phases in clinical laboratories in Spain: a survey by the Spanish Society of Laboratory Medicine (SEQCML). Adv Lab Med 2025; 6: 199-205.
  8. Gajjar D, Agravatt A, Khubchandani A, Parchwani DN. Evaluation of laboratory performance in consideration with pre-analytical and post-analytical quality indicators. Indian J Clin Biochem 2024; 39: 264-70.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Kimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ocak 2026

Kabul Tarihi

22 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özkan, E. (2026). SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 1. https://doi.org/10.18663/tjcl.1861981
AMA
1.Özkan E. SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi. TJCL. 2026;(1). doi:10.18663/tjcl.1861981
Chicago
Özkan, Elife. 2026. “SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, sy 1. https://doi.org/10.18663/tjcl.1861981.
EndNote
Özkan E (01 Mart 2026) SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 1
IEEE
[1]E. Özkan, “SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi”, TJCL, sy 1, Mar. 2026, doi: 10.18663/tjcl.1861981.
ISNAD
Özkan, Elife. “SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory. 1 (01 Mart 2026). https://doi.org/10.18663/tjcl.1861981.
JAMA
1.Özkan E. SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi. TJCL. 2026. doi:10.18663/tjcl.1861981.
MLA
Özkan, Elife. “SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, sy 1, Mart 2026, doi:10.18663/tjcl.1861981.
Vancouver
1.Elife Özkan. SAS/TÜSKA Akreditasyonunda Post-Analitik Kalite Göstergeleri: IFCC WG-LEPS Çerçevesine Göre 12 Aylık Performans Değerlendirmesi. TJCL. 01 Mart 2026;(1). doi:10.18663/tjcl.1861981


e-ISSN: 2149-8296

The content of this site is intended for health care professionals. All the published articles are distributed under the terms of

Creative Commons Attribution Licence,

which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.