Araştırma Makalesi

Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi

Cilt: 26 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi

Öz

İklim değişikliğinin neden olduğu kuraklık olaylarının sıklığı ve şiddetinin artması, orman ekosistemlerinin sürdürülebilirliği açısından ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Bu bağlamda, fidanlık aşamasında çevresel streslere dirençli bireylerin yetiştirilmesi, ormancılık uygulamalarında öncelikli bir hedef haline gelmiştir. Bu çalışmada, sahil çamı (Pinus pinaster Aiton) üzerinde, silikon (Si) bazlı gübrelemenin fizyolojik ve morfolojik tepkiler aracılığıyla kuraklık toleransını artırma potansiyeli araştırılmıştır. Araştırma kapsamında, 1+1 yaşlı sahil çamı fidanlarına 0, 5, 10, 15 ve 30 g dozlarında silikon bazlı gübre uygulanmış; dört haftalık kuraklık koşullarında fizyolojik [Fotosentetik aktivite (Fv/Fm), minimum floresans (Fo), maksimum floresans (Fm), bağıl su içeriği (RWC), nem içeriği (MC)], morfolojik (çap ve boy artımı, gürbüzlük indisi) ve görsel stres tepkileri değerlendirilmiştir. İki yönlü varyans analizi, işlem (kuraklık/sulama) × doz etkileşiminin Fv/Fm (p=0,009), Fo (p=0,021), Fm (p=0,044) ve MC (p=0,044) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkiler oluşturduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, 5–15 g aralığında silikon uygulanan fidanların kuraklık altında daha yüksek fotosentetik verimlilik (Fv/Fm), su tutma kapasitesi (RWC, MC) ve görsel puanları sergilediğini göstermiştir. Buna karşın, yüksek dozlar (30 g) bazı fizyolojik parametrelerde olumsuz etkiler oluşturmuştur. Morfolojik parametrelerde kısa vadede belirgin farklar gözlenmemiş olsa da büyüme eğilimleri orta dozların daha dengeli bir gelişim sağladığını göstermektedir. Bu araştırma, sahil çamı gibi, kuraklığa toleranslı türlerde fidanlık aşamasında silikon bazlı gübrelemenin fizyolojik dayanıklılığı artırarak stres yönetimi için uygulanabilir bir strateji olabileceğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Göktürk Orman Fidanlık Şefi Emre ÜLKER, Orman Yüksek Mühendisi Güven KAVRAZ ve fidanlık çalışanlarına katkılarından dolayı teşekkür ederim. Almina gübresini bize sağladığı ve bu çalışmayı yürütme fırsatı sunduğu için Sayın Serhat KAYA'ya içten teşekkürlerimi sunmak isterim. Yüksek lisans öğrencilerimden Sayın Ömer Buğra AVCI’ya çalışma boyunca sağladıkları teknik destekleri için minnettarım. Ayrıca, bu çalışmaya ilişkin değerli görüş ve yorumlarını paylaşan anonim hakemlere katkılarından dolayı teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Abad Viñas, R., Caudullo, G., Oliveira, S., de Rigo, D., 2016. Pinus pinaster in Europe: distribution, habitat, usage and threats. In: European Atlas of Forest Tree Species (Eds: San-Miguel-Ayanz, J., de Rigo, D., Caudullo, G., Houston Durrant, T., Mauri, A.), Publications Office of the EU, Luxembourg, pp. 128-129.
  2. Ahammed, G.J., Yang, Y., 2021. Mechanisms of silicon-induced fungal disease resistance in plants. Plant Physiology and Biochemistry, 165: 200-206.
  3. Ahmad, S., Kamran, M., Ding, R., Meng, X., Wang, H., Ahmad, I., Fahad, S., Han, Q., 2019. Exogenous melatonin confers drought stress by promoting plant growth, photosynthetic capacity and antioxidant defense system of maize seedlings. PeerJ, 7:e7793. https://doi.org/10.7717/peerj.7793
  4. Ahmed, M., Kamran, M., Asif, M., Qureshi, R., 2014. Growth, nutrient accumulation, and drought tolerance in crop plants with silicon application: A review. Sustainability, 14(8): 4525. https://doi.org/10.3390/su14084525
  5. Allen, C. D., Breshears, D. D., McDowell, N. G., 2015. On underestimation of global vulnerability to tree mortality and forest die‐off from hotter drought in the Anthropocene. Ecosphere, 6(8): 1-55.
  6. Asgari, F., Majd, A., Jonoubi, P., Najafi, F., 2018. Effects of silicon nanoparticles on molecular, chemical, structural and ultrastructural characteristics of oat (Avena sativa L.). Plant physiology and biochemistry, 127: 152-160.
  7. Ayan, S., 2007. Kaplı Fidan Üretimi. Fidan Standardizasyonu: Standart Fidan Yetiştirmenin Biyolojik ve Teknik Esasları (Ed., Yahyaoğlu, Z., Genç, M.), Musa Genç Kitaplığı Bilimsel Yayınlar, ss: 301-352.
  8. Balekoglu, S., Caliskan, S., Dirik, H., Rosner, S., 2023a. Response to drought stress differs among Pinus pinea provenances. Forest Ecology and Management, 531, 120779.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Orman Yetiştirme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

5 Haziran 2025

Kabul Tarihi

1 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Balekoğlu, S. (2025). Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi. Turkish Journal of Forestry, 26(3), 252-261. https://doi.org/10.18182/tjf.1715300
AMA
1.Balekoğlu S. Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi. Turkish Journal of Forestry. 2025;26(3):252-261. doi:10.18182/tjf.1715300
Chicago
Balekoğlu, Safa. 2025. “Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi”. Turkish Journal of Forestry 26 (3): 252-61. https://doi.org/10.18182/tjf.1715300.
EndNote
Balekoğlu S (01 Eylül 2025) Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi. Turkish Journal of Forestry 26 3 252–261.
IEEE
[1]S. Balekoğlu, “Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi”, Turkish Journal of Forestry, c. 26, sy 3, ss. 252–261, Eyl. 2025, doi: 10.18182/tjf.1715300.
ISNAD
Balekoğlu, Safa. “Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi”. Turkish Journal of Forestry 26/3 (01 Eylül 2025): 252-261. https://doi.org/10.18182/tjf.1715300.
JAMA
1.Balekoğlu S. Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi. Turkish Journal of Forestry. 2025;26:252–261.
MLA
Balekoğlu, Safa. “Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi”. Turkish Journal of Forestry, c. 26, sy 3, Eylül 2025, ss. 252-61, doi:10.18182/tjf.1715300.
Vancouver
1.Safa Balekoğlu. Sahil çamı fidanlarında kuraklık stresine karşı silikon bazlı gübrelemenin etkisi. Turkish Journal of Forestry. 01 Eylül 2025;26(3):252-61. doi:10.18182/tjf.1715300

Cited By