Economic losses caused by the fir engraver beetle (Pityokteines curvidens Germ.) in wood raw material production

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 4, 520 - 526, 29.12.2025

İsmet Daşdemir , Yağmur Yeşilbaş

https://doi.org/10.18182/tjf.1733819

Öz

Forests provide many benefits to society, including wood and non-wood forest products, as well as regulation of water regime, carbon sequestration and aesthetic value. However, various abiotic and biotic factors that threaten the continuity of these benefits cause serious damage to forests. Among these factors, pest epidemics show mass reproduction in some periods due to climate change and cause great damage to forests. Therefore, it is of great importance to examine their economic impacts on the products and services obtained from forests. This study was carried out to determine the economic losses caused by the fir engraver beetle (Pityokteines curvidens Germ.), which damaged the forests of Bartın Forest Management Directorate (BFMD) in the period 2018-2022. For this purpose, BFMD damage announcement reports were examined and various data were obtained from accounting records, and it was determined that the beetle damaged the stands in 2018, 2019 and 2021. Since separate records of wood raw material production from intact and beetle-damaged stands were not kept, the opinions of an Advisory Group consisting of people experienced in forestry management were consulted. In order to reveal the differences in wood raw material production costs and sales revenues caused by beetle damage, data obtained from both enterprise records and the Advisory Group were used. According to the results of the study, it was determined that the fir engraver beetle caused the death of 11.53% of the trees in fir stands, increased the plowing costs by 16.06% and accordingly increased the actual expenses by 6.7-11%, and 133.65% more logs and 62.75% less paper wood were produced in intact stands than in damaged stands. According to the calculations made, an economic loss of 7,173.12 TL/ha was determined in wood production due to insect damage, including insect control costs at 2021 prices. According to these results, some evaluations were made regarding insect damage.

Anahtar Kelimeler

Bartın Forest Management Directorate , The fir engraver beetle , Economic damage , Pityokteines curvidens

Büyük göknar kabuk böceğinin (Pityokteines curvidens Germ.) odun hammaddesi üretiminde oluşturduğu ekonomik kayıplar

Öz

Ormanlar, odun ve odun dışı orman ürünlerinin yanı sıra, su rejiminin düzenlenmesi, karbon tutulması ve estetik değer gibi pek çok faydayı topluma sunmaktadır. Ancak, bu faydaların sürekliliğini tehdit eden çeşitli abiyotik ve biyotik faktörler ormanlarda ciddi zararlara neden olmaktadır. Bu etmenler arasında zararlı böcek salgınları, iklim değişikliğine bağlı olarak bazı dönemlerde kitlesel üreme göstermekte, ormanlar üzerinde büyük tahribatlara yol açmaktadır. Bu nedenle, böcek zararlarının ormanlardan elde edilen ürün ve hizmetler üzerindeki ekonomik etkilerinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma Bartın Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında 2018-2022 döneminde zarar yapan büyük göknar kabuk böceğinin (Pityokteines curvidens Germ.) yarattığı ekonomik kayıpları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, BOİM zarar duyuru raporları incelenmiş ve muhasebe kayıtlarından çeşitli veriler elde edilmiş olup, böceğin 2018, 2019 ve 2021 yıllarında meşcerelere zarar verdiği tespit edilmiştir. Sağlam ve böcek zararı görmüş meşcerelerde yapılan odun hammaddesi üretimine ilişkin kayıtlar ayrı tutulmadığından, ormancılık yönetiminde deneyimli kişilerden oluşturulmuş bir Danışma Grubunun görüşlerine başvurulmuştur. Böcek zararının odun hammaddesi üretim masraflarında ve satış gelirlerinde yarattığı farklılıkları ortaya koymak amacıyla hem işletme kayıtlarından hem de Danışma Grubundan elde edilen veriler kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, büyük göknar kabuk böceğinin göknar meşcerelerinde %11,53 oranında ağaçların ölümüne neden olduğu, sürütme masraflarını %16,06 ve buna bağlı olarak fiili giderleri %6,7-11 arasında artırdığı, sağlam meşcerede, zarar gören meşcerelere göre %133,65 daha fazla tomruk, %62,75 daha az kağıtlık odun üretilmekte olduğu saptanmıştır. Yapılan hesaplara göre böcek zararı nedeniyle odun üretiminde 2021 yılı fiyatlarıyla böcekle mücadele masrafları dahil 7.173,12 TL/ha ekonomik kayıp belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre böcek zararına ilişkin bazı değerlendirmeler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Bartın Orman İşletme Müdürlüğü , Büyük göknar kabuk böceği , Ekonomik zarar , Pityokteines curvidens

Kaynakça

• AAP, 2020. Bartın Orman İşletme Müdürlüğü, Arıt Orman İşletme Şefliği, Amenajman Planı (2020-2039).
• Arnaldo, P.S., Chacim, S., Lopes, D., 2010. Effects of defoliation by the pine processionary moth Thaumetopoea pityocampa on biomass growth of young stands of Pinus pinaster in northern Portugal. iForest, 3: 159-162.
• Aukema, J.E., Leung, B., Kovacs, K., Chivers, C., Britton, K.O., Englin, J., Frankel, S.J., Haight, R.G., Holmes, T.P., Liebhold, A.M., McCullough, D.G., Von Holle, B., 2011. Economic impact of non-native forest insects in the continental, United States. PLoS one, 6 (9): e24587.
• BOİM, 2023. Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü, Bartın Orman İşletme Müdürlüğü web sayfası. https://www.ogm.gov.tr/ zonguldakobm/ormanlarimiz/orman-varligi, Erişim : 12.08.2023.
• Büyüköztürk, Ş., 2015. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum (21.Baskı). Pegem Yayıncılık, Eğitim Danışmanlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti., Ankara.
• Carus, S., 2004. Impact of defoliation by the pine processionary moth (Thaumetopoea pityocampa) on radial, height and volume growth of calabrian pine (Pinus brutia) trees in Turkey. Phytoparasitica, 32 (5): 459-469.
• Carus, S., 2009. Effects of defoliation caused by the processionary moth on growth of Crimean pines in western Turkey. Phytoparasitica, 37 (2): 105-114.
• Carus, S., Avcı, M., 2005. Growth loss of lebanon cedar (Cedrus libani) stands as related to periodic outbreaks of the cedar shoot moth (Dichelia cedricola). Phytoparasitica, 33 (1): 33-48.
• Çatal, Y., 2011. The effects of pine processionary moth (PPM) defoliation degree on radial growth of brutian pine (Pinus brutia). African Journal of Agricultural Research, 6 (21): 4931-4936.
• Dal, İ., 2007. Çam kese böceğinin (Thaumetopoea pityocampa Den. & Schiff) Ulus Orman İşletme Müdürlüğü karaçam meşcerelerinde artım ve büyüme üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bartın.
• Dale, V.H., Joyce, L.A., McNulty, S., Neilson, R.P., Ayres, M.P., Flannigan, M.D., Simberloff, D., 2001. Climate change and forest disturbances, BioScience, 51(9): 723-734.
• Defne, M., 1954. Ips sexdentatus kabuk böceğinin Çoruh ormanlarındaki durumu ve tevlit ettiği zararlar. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 4 (2): 80-91.
• Dikilitaş, K., Öztürk, A., 2010. Artvin Orman Bölge Müdürlüğü son beş yıllık açık artırmalı satışlarının irdelenmesi. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, 20-22 Mayıs, Artvin, s. 259-269.
• Emin A. (2012). Orman Zararlıları ile Mücadele Eğitim Sunusu. Orman Mühendisleri Odası, https://ormuh.org.tr/uploads/docs/ Orman%20zararlilari%20ve%20mucadelesi.pdf, Erişim Tarihi: 12.04.2023.
• Erkan, N., 2011. Impact of pine processionary moth (Thaumetopoea wilkinsoni Tams.) on growth of Turkish red pine (Pinus brutia Ten.). African Journal of Agricultural Research, 6 (21): 4983-4988.
• FAO, 2020. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Global forest resources assessment 2020, Rome. https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/ca9825en, Erişim: 12.08.2023.
• Güngör, E., Daşdemir, İ., 2014. Bartın yöresi ormanlarında büyük göknar kabuk böceği (Pityokteines curvidens Germ.) zararlısının ekonomik etkileri. Türkiye II. Orman Entomolojisi ve Patolojisi Sempozyumu, 7-9 Nisan, Antalya, s. 179-196.
• Holsten, E., Hennon, P., Trummer, L., Kruse, J., Schultz, M., Lundquist, J., 2009. Insects and Diseases of Alaskan Forests. US Department of Agriculture, Forest Service, Alaska Region, State and Private Forestry, Forest Health Protection, Alaska.
• Ivantsova, E.D., Pyzhev, A.I., Zander, E.V., 2019. Economic consequences of insect pests outbreaks in boreal forests: A literature review. Journal of Siberian Federal University Humanities & Social Sciences, 4 (12): 627–642.
• Kanat, M., Sivrikaya, F., 2004. Kahramanmaraş yöresinde kızılçamlarda (Pinus brutia Ten.) çam keseböceği’ne Thaumetopoea pityocampa (Schiff.) karşı yapılan ilaçlı mücadelenin çap artımına etkisi. KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2): 60–64.
• Kanat, M., Alma, M.H., Sivrikaya, F., 2005. Effect of defoliation by Thaumetopoea pityocampa (Den.& Schiff.) (Lepidoptera: Thaumetopoeidae) on annual diameter increment of Pinus brutia Ten. in Turkey. Annals of Forest Science, 62: 91-94.
• OGM, 2016. Orman Zararlıları ile Mücadele Esasları Hakkında Tebliğ. Orman Genel Müdürlüğü, Ankara, https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/mevzuat-sitesi/Tebligler/Orman%20Zararl%C4%B1lar%C4%B1%20%C4%B0le%20M%C3%BCcadele%20Esaslar%C4%B1.pdf, Erişim: 20.04.2023.
• OGM, 2020. Ormancılık İstatistikleri 2020. Orman Genel Müdürlüğü, Ankara, https://www.ogm.gov.tr/tr/e-kutuphane-sitesi/Istatistikler/Ormanc%C4%B1l%C4%B1k%20%C4%B0statistikleri/Ormanc%C4%B1l%C4%B1k%20%C4%B0statistikleri%202020.rar, Erişim: 21.07.2022.
• Öztürk, A., 2020. Ormanlarda zarar yapan böceklerin ekonomik etkileri: Türkiye açısından bir değerlendirme. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 21 (2): 164-180.
• Öztürk, A., Kayacan, B., Dikilitaş, K., 2008. Kabuk böceklerinin tomruk satışları üzerine etkisi: Artvin Orman Bölge Müdürlüğünde bir ön araştırma. Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü Dergisi, 14: 119-130.
• Öztürk, A., Kayacan, B., Dikilitaş, K., 2011. A linear price model for insect-damaged industrial roundwood: A case study in Northeastern Turkey. African Journal of Business Management, 5 (21): 8552-8557.
• Wallner, W.E., 1998. Global gypsy moth: the moth that gets around. In: Exotic pests of eastern forests conference proceedings (Ed: Britton, K.O.), Forest Service and Tennessee Exotic Pest Plant Council, Nashville, pp. 63–70.