Evaluation of Inciralti urban forest from the viewpoint of visual landscape quality

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 4, 646 - 656, 29.12.2025

Pervin Demir , Hakan Doygun

https://doi.org/10.18182/tjf.1788400

Öz

This research evaluates the visual landscape quality of İzmir İnciraltı Urban Forest using Q methodology. The rationale is that urban green spaces embody not only ecological but also aesthetic and perception-based values. Q methodology has revealed the fundamental dimensions of visual landscape quality by making individuals’ perceptual differences visible through factor analysis. A total of 20 experts and 20 users ranked 25 representative photographs, selected from 196 images, on a scale from -4 to +4. This enabled a systematic analysis of participants’ subjective evaluations. Q methodology revealed the core dimensions of visual landscape quality through factor analysis, highlighting water elements, plant diversity, and natural landscape integrity as the strongest attributes for both groups, while scenes with intense urban influence received the lowest scores. The findings emphasize the importance of user perception in landscape planning and management, underlining the role of participatory approaches for the sustainability of urban forests. Moreover, the study confirms Q methodology as an innovative and effective tool in visual landscape quality research.

Anahtar Kelimeler

Visual landscape quality , İnciraltı urban forest , İzmir , User perception , Q methodology

İnciraltı Kent Ormanı’nın görsel peyzaj kalite yönünden değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmada, İzmir İnciraltı Kent Ormanı’nın görsel peyzaj kalitesi Q metodoloji kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın gerekçesi, kentsel yeşil alanların yalnızca ekolojik değil, aynı zamanda estetik ve kullanıcı algısına dayalı değerler taşıdığını ortaya koymaktır. Q metodoloji, bireylerin algı farklılıklarını faktör analiziyle görünür kılarak görsel peyzaj kalitesinin temel boyutlarını ortaya çıkarmıştır. Çalışmada, alanın görsel özelliklerini temsil eden 196 fotoğraf arasından seçilen 25 görsel -4 ile +4 aralığında 20 uzman ve 20 kullanıcı tarafından beğeni düzeylerine göre sıralanmış, böylece katılımcıların öznel değerlendirmeleri sistematik olarak analiz edilmiştir. Bulgular, hem uzmanlar hem de kullanıcılar için su ögeleri, bitkisel çeşitlilik ve doğal manzara bütünlüğünün en güçlü görsel kalite unsurları olduğunu göstermiştir. Buna karşılık, yoğun kentsel etkiler taşıyan sahneler düşük nitelikte değerlendirilmiştir. Sonuçlar, kullanıcı algısının peyzaj tasarımı ve yönetiminde dikkate alınması gerektiğini vurgulamakta; sürdürülebilirlik açısından katılımcı yaklaşımların önemini ortaya koymaktadır. Çalışmada ayrıca, Q metodolojinin görsel peyzaj kalite araştırmalarında yenilikçi ve etkili bir yöntem olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Görsel peyzaj kalitesi , İnciraltı kent ormanı , İzmir , Kullanıcı algısı , Q metodoloji

Kaynakça

• Antrop, M., 2005. Why landscapes of the past are important for the future. Landscape and Urban Planning, 70(1–2): 21–34.
• Biernacki, P., Waldorf, D., 1981. Snowball sampling: Problems and techniques of chain referral sampling. Sociological Methods ve Research, 10(2): 141–163.
• Brown, S.R., 1980. Political subjectivity: Applications of Q methodology in political science. Yale University Press, New Haven and London
• Bulut, Z., Yılmaz, H., 2008. Determination of landscape beauties through visual quality assessment method: A case study for Kemaliye (Erzincan/Turkey). Environmental Monitoring and Assessment, 141(1): 121–129.
• Council of Europe., 2000. European Landscape Convention (ETS No. 176), Florence.
• Daniel, T. C., 2001. Whither scenic beauty? Visual landscape quality assessment in the 21st century. Landscape and Urban Planning, 54(1–4): 267–281.
• Daniel, T. C., Boster, R. S., 1976. Measuring landscape esthetics: The scenic beauty estimation method. USDA Forest Service Research Paper RM-167, Colorado.
• Doygun, H., Zülkadiroğlu, D., Ekşi, I., 2021. Başkonuş Mesire Yeri’nden (Kahramanmaraş) sağlanan ekosistem hizmetlerine yönelik algının incelenmesi. Çukurova Tarım Gıda ve Bilimleri Dergisi, 36(2): 219-230.
• Dryzek, J.S., Niemeyer, S., 2008. Discursive representation. American Political Science Review, 102(4): 481–493.
• Gobster, P.H., Nassauer, J.I., Daniel, T.C., Fry, G., 2007. The shared landscape: What does aesthetics have to do with ecology? Landscape Ecology, 22(7): 959–972.
• Google Earth., 2024. İnciraltı Kent Ormanı, İzmir. https:// earth.google.com, Erişim 15.09.2025
• Haber Expres, 2024. İnciraltı Kent Ormanı.
• https://www.haberekspres.com.tr/inciralti-kent-ormani-hakkinda-bilgiler-nerede-nasil-gidilir, Erişim 15.09.2025
• Kaplan, R., Kaplan, S., 1989. The experience of nature: A psychological perspective. Cambridge University Press, Cambridge, New York.
• Kılıç, D.T., Eken, G., 2004. Türkiye’nin önemli kuş alanları – 2004 güncellemesi. Doğa Derneği, Ankara.
• Nassauer, J.I., 1995. Culture and changing landscape structure. Landscape Ecology, 10(4): 229–237.
• Noy, C., 2008. Sampling knowledge: The hermeneutics of snowball sampling in qualitative research. International Journal of Social Research Methodology, 11(4): 327–344.
• Palmer, J.F., Hoffman, R.E., 2001. Rating reliability and representation validity in scenic landscape assessments. Landscape and Urban Planning, 54(1–4): 149–161.
• Sarı, D., Karaşah, B., 2015. Hatila Vadisi Milli Parkı’nda (Artvin) yer alan farklı vejetasyon tiplerinin görsel değerlendirmesi üzerine bir çalışma. Turkish Journal of Forestry, 16(1): 65–74.
• Scannell, L., Gifford, R., 2010. Defining place attachment: A tripartite organizing framework. Journal of Environmental Psychology, 30(1): 1–10.
• Schroeder, H.W., 1991. Preference and meaning of arboretum landscapes: Combining quantitative and qualitative data. Journal of Environmental Psychology, 11(3): 231–248.
• Sevenant, M., Antrop, M., 2010. The use of latent classes to identify individual differences in the importance of landscape dimensions for aesthetic preference. Land Use Policy, 27(3): 827–842.
• Stephenson, W., 1953. The study of behavior: Q-technique and its methodology. University of Chicago Press, Chigago.
• Tuan, Y.F., 1977. Space and place: The perspective of experience. University of Minnesota Press, Minneapolis.
• Tveit, M., Ode, Å., Fry, G., 2006. Key concepts in a framework for analysing visual landscape character. Landscape Research, 31(3): 229–255.
• Ulrich, R.S., 1984. View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647): 420–421.