Araştırma Makalesi

Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim

Cilt: 27 27 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim

Öz

Bu çalışma, farklı yükselti aralıklarında yetişen Pinus brutia gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virülens düzeylerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada, kızılçam kozalak ve sürgünlerinden izole edilen beş farklı D. sapinea izolatı, üç farklı yükselti aralığını temsil eden Taşağıl, Sütçüler ve Dinar lokasyonlarında bulunan kızılçam ağaçları dallarına inokulasyon denemelerine tabi tutulmuştur. Her lokasyonda 15 ağaç inokule edilmiş, kontrol gruplarına yalnızca PDA diskleri uygulanmıştır. Altı aylık inkübasyon süresinin ardından lezyon boyları ölçülmüş ve veriler Genel Doğrusal Model  (General Linear Model- GLM) analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, tüm izolatların patojenik özellik gösterdiğini, en yüksek ortalama lezyon boyunun H16-2 izolatı tarafından oluşturulduğunu ve virülens düzeyinin yükseltiyle anlamlı bir ilişki içerisinde olduğunu göstermiştir. Yüksek yükseltilerde inoküle edilen dallarda oluşan lezyon boylarının istatistiksel olarak anlamlı derecede daha uzun olduğu belirlenmiştir.  Bu sonuçlar, D. sapinea’nın virülensinin yalnızca yükselti faktörüyle değil, lokasyona özgü çevresel koşullar ve konukçu özelliklerinin etkileşimi sonucunda şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen 2023-MYL-0197

Proje Numarası

2023-MYL-0197

Etik Beyan

Projede öğrenci ve danışman bulunması nedeniyle, yazarlardan Prof. Dr. Tuğba Doğmuş Lehtijarvi sadece makalede yer almaktadır. Ayrıca Halime Sağlam'ın eski danışmanı olması nedeniyle makalede ortak paya sahiptir. Çalışmanın fikir ve tasarımına Prof. Dr. Tuğba Doğmuş Lehtijarvi fikir aşamasında katkı sağlamış, deneysel uygulamalar ve veri analizi Halime Sağlam ve Ayşe Gülden Aday Kaya tarafından yürütülmüş, sonuçların yorumlanması ve makale yazımı tüm yazarlar tarafından birlikte gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu çalışma, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen 2023-MYL-0197 numaralı proje kapsamında gerçekleştirilmiştir. Kurumun sağladığı finansal destek için teşekkür ederiz. Projede öğrenci ve danışman bulunması nedeniyle, yazarlardan Prof. Dr. Tuğba Doğmuş Lehtijarvi sadece makalede yer almaktadır. Çalışmanın fikir ve tasarımına Prof. Dr. Tuğba Doğmuş Lehtijarvi fikir aşamasında katkı sağlamış, deneysel uygulamalar ve veri analizi Halime Sağlam ve Ayşe Gülden Aday Kaya tarafından yürütülmüş, sonuçların yorumlanması ve makale yazımı tüm yazarlar tarafından birlikte gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Aday Kaya, A. G., Yeltekin, Ş., Doğmuş Lehtijärvi, T., Lehtijärvi, A., & Woodward, S. (2019). Severity of Diplodia shoot blight (caused by Diplodia sapinea) was greatest on Pinus sylvestris and Pinus nigra in a plantation containing five pine species. Phytopathologia Mediterranea, 58(2), 249-260.
  2. Aday Kaya, A.G., Lehtijärvi, A., Kaya, Ö., & Doğmuş-Lehtijärvi, T. (2014). First report of Diplodia pinea on Pseudotsuga menziesii in Turkey. Plant Disease, 98, 689.
  3. Blumenstein, K., Bußkamp, J., Langer, G.J., & Terhonen, E. (2022). Diplodia tip blight pathogen’s virulence empowered through host switch. Frontiers in Fungal Biology, 3, 939007.
  4. Bosso, L., Luchi, N., Maresi, G., Cristinzo, G., Smeraldo, S., & Russo, D. (2017). Predicting current and future disease outbreaks of Diplodia sapinea shoot blight in Italy: species distribution models as a tool for forest management planning. Forest Ecology and Management, 400, 655-664. Boydak, M., Dirik, H., & Çalıkoğlu, M. (2006). Kızılçamın (Pinus brutia Ten.) biyolojisi ve silvikültürü, Ankara: Ormancılığı Geliştirme ve Orman Yangınları ile Mücadele Hizmetlerini Destekleme Vakfı Yayını, Lazer Ofset Matbaası.
  5. Brodde, L. (2023). Diplodia tip blight affecting Scots pine. Factors determining infection and spread in Swedish forests. (Phd Thesis). Acta Universitatis Agriculturae Sueciae, Uppsala.
  6. Burgess, T.I., Wingfield, M.J., & Wingfield, B.D. (2004). Global distribution of Diplodia pinea genotypes revealed using simple sequence repeat (SSR) markers. Australas. Plant Pathology. 33, 513–519.
  7. CABI. (2021). Invasive Species Compendium: CABI Compendium, US. http://www.cabi.org/isc/datasheet/19160.
  8. Capretti, P., Santini, A., & Solheim, H. (2013). 21 Branch and Tip Blights. In P. Gonthier (Ed.) Infectious Forest Diseases, (pp. 420-435). CABI Digital Library.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Orman Entomolojisi ve Orman Koruma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

9 Ekim 2025

Kabul Tarihi

12 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27

Kaynak Göster

APA
Aday Kaya, A. G., Sağlam, H., & Doğmuş Lehtijarvi, T. (2026). Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim. Turkish Journal of Forestry, 27, 22-27. https://doi.org/10.18182/tjf.1800158
AMA
1.Aday Kaya AG, Sağlam H, Doğmuş Lehtijarvi T. Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:22-27. doi:10.18182/tjf.1800158
Chicago
Aday Kaya, Ayse Gülden, Halime Sağlam, ve Tuğba Doğmuş Lehtijarvi. 2026. “Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim”. Turkish Journal of Forestry 27 (Nisan): 22-27. https://doi.org/10.18182/tjf.1800158.
EndNote
Aday Kaya AG, Sağlam H, Doğmuş Lehtijarvi T (01 Nisan 2026) Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim. Turkish Journal of Forestry 27 22–27.
IEEE
[1]A. G. Aday Kaya, H. Sağlam, ve T. Doğmuş Lehtijarvi, “Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim”, Turkish Journal of Forestry, c. 27, ss. 22–27, Nis. 2026, doi: 10.18182/tjf.1800158.
ISNAD
Aday Kaya, Ayse Gülden - Sağlam, Halime - Doğmuş Lehtijarvi, Tuğba. “Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim”. Turkish Journal of Forestry 27 (01 Nisan 2026): 22-27. https://doi.org/10.18182/tjf.1800158.
JAMA
1.Aday Kaya AG, Sağlam H, Doğmuş Lehtijarvi T. Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim. Turkish Journal of Forestry. 2026;27:22–27.
MLA
Aday Kaya, Ayse Gülden, vd. “Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim”. Turkish Journal of Forestry, c. 27, Nisan 2026, ss. 22-27, doi:10.18182/tjf.1800158.
Vancouver
1.Ayse Gülden Aday Kaya, Halime Sağlam, Tuğba Doğmuş Lehtijarvi. Türkiye’de üç farklı lokasyondaki kızılçam gençliklerinde Diplodia sapinea’nın virulensindeki değişim. Turkish Journal of Forestry. 01 Nisan 2026;27:22-7. doi:10.18182/tjf.1800158