Observations on the Mountain Gazelle (Gazella gazella) population in the Hatay Mountain Gazelle Wildlife Development Area

Öz

The mountain gazelle (Gazella gazella) is an endangered ungulate species whose natural distribution in Türkiye is restricted to Hatay Province. This study evaluates the current population status, habitat use, major threats, and conservation requirements of the species in its only known natural range in Türkiye. Field observations, camera-trap records, literature data, and veterinary findings were integrated to assess the population. Results indicated that individuals generally occur in small groups and preferentially use open grasslands, steppe habitats, and rocky slopes. Camera-trap records showed that activity was concentrated during morning and evening hours. Parasitological examinations revealed the presence of several endoparasites and ectoparasites that may adversely affect individual health, particularly in juveniles. Habitat degradation, agricultural expansion, infrastructure developments, stray dogs, and increasing human disturbance were identified as the main threats affecting the population. Conservation efforts should focus on habitat protection, maintenance of habitat connectivity, long-term monitoring programs, and public awareness initiatives to ensure the persistence of this unique population.

Anahtar Kelimeler

• Mountain gazelle
• Hatay
• Habitat use
• Conservation threats
• Population monitoring

Hatay Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında Dağ Ceylanı (Gazella gazella) popülasyonuna ait gözlemler

Öz

Dağ ceylanı (Gazella gazella), Türkiye'de doğal yayılışı yalnızca Hatay ili ile sınırlı olan ve koruma önceliği yüksek memeli türlerinden biridir. Bu çalışmada Hatay'daki dağ ceylanı popülasyonunun güncel durumu, habitat kullanımı, karşı karşıya olduğu tehditler ve koruma gereksinimleri değerlendirilmiştir. Araştırmada arazi gözlemleri, fotokapan kayıtları, literatür verileri ile klinik ve parazitolojik bulgular birlikte incelenmiştir. Arazi çalışmaları sonucunda bireylerin çoğunlukla küçük gruplar halinde yaşadığı ve açık otlaklar, step alanları ile kayalık yamaçları tercih ettiği belirlenmiştir. Fotokapan kayıtları türün özellikle sabah ve akşam saatlerinde daha aktif olduğunu göstermiştir. Parazitolojik incelemelerde çeşitli endoparazit ve ektoparazit türleri tespit edilmiş olup bu etkenlerin özellikle genç bireylerde sağlık riskleri oluşturabileceği değerlendirilmiştir. Habitat kaybı, tarımsal faaliyetlerin genişlemesi, altyapı projeleri, başıboş köpekler ve insan kaynaklı baskılar popülasyonu etkileyen temel tehditler olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda yaşam alanlarının korunması, habitat bağlantılarının sürdürülmesi, düzenli popülasyon ve sağlık izlemesinin yapılması ile yerel farkındalık çalışmalarının artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dağ ceylanı
• Hatay
• Habitat kullanımı
• Koruma tehditleri
• Popülasyon izleme

Etik Beyan

Etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

1. Akman, B., Biler, L., Bilgin, C.C., Çoğal, M., Kılıç, N., & Muratlı, S. (2017). Dağ Ceylanı (Gazella gazella) Tür Eylem Planı, Doğa Koruma ve Milli Parklar İl Şube Müdürlüğü, VII. Bölge Hatay Şube Müdürlüğü.
2. Çoğal, M., Unal, M., Öktem, İ. M., & Sözen, M. (2016). A preliminary study to determine distribution and ecology of Striped Hyaena (Hyaena hyaena) in the area between Hassa and Reyhanlı (Hatay). Nature and Man, 194, 24-37.
3. Çoğal, M., & Sözen, M. (2017). The status and distribution of Gazella gazella (Artiodactyla: Mammalia), and other mammals of the Hatay province in southern Turkey. Israel Journal of Ecology and Evolution, 63(2), 44-49.
4. DKMP (2017). Hatay dağ ceylanı (Gazella gazella) türünün Hatay ili sınırlarında yaşayan popülasyonlarının ve yaşam alanlarının korunmasına yönelik tür eylem planı (TEP). T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Hatay Şube Müdürlüğü, Kırıkhan Şefliği, Hatay.
5. Ergün, Y., Doğruer, G., & Saribay, M. K (2010). Pregnancy detection in a Gazella gazella (Mountain Gazella) by using ultrasonography. Journal on the Kafkas University Veterinary Faculty, 16(6), 1069-1071.
6. Hadas, L., Hermon, D., Boldo, A., Arieli, G., Gafny, R., King, R. &Bar-Gal, G. K. (2015). Wild gazelles of the Southern Levant: Genetic profiling defines new conservation priorities. PLOS One, 10(3), e0116401. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0116401
7. IUCN SSC Antelope Specialist Group (2017). Gazella gazella. The IUCN Red List of Threatened Species 2017. https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.20172.RLTS.T8989A50186574.en
8. Kankılıç, T., Özüt, D., Gürler, S., Kence, M., Bozkaya, F., & Kence, A. (2012). Rediscovery of a new Mountain gazelle population and clarification of taxonomic status of the genus Gazella in Turkey using mtDNA sequencing. Folia Zoological, 61(2), 129-137.

9. Mendelsohn, H., Yom-Tov, Y., & Groves, C. P. (1995). Gazella gazella. Mammalian Species, 490, 1–7. https://doi.org/10.2307/0.490.1
10. Sözen, M. (2021). Hatay İli memeli çeşitliliği ve koruma önerileri. Doğa ve Sürdürülebilirlik Dergisi, 4(7), 40–53.
11. Yom-Tov, Y., Balaban, A., Hadad, E., Weil, G., & Roll, U. (2020). The plight of the Endangered mountain gazelle (Gazella gazella). Oryx, 55(5), 771–778.
12. Zerek, A., Erdem, İ., Yaman, M., Aydenizöz, M., Şimşek, F. N., & Altuğ, M. E. (2022). Parasites detected in Hatay mountain Gazelles (Gazella gazella). Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 8(3), 520–527. https://doi.org/10.24180/ijaws.1122022
13. URL-1. T.C. Resmî Gazete (2012). Hatay Dağ Ceylanı Yaban Hayatı Geliştirme Sahası Sınır Değişikliği. (Cumhurbaşkanı Kararı-Karar Sayısı: 5971). Resmî Gazete (Sayı: 31919,10 Ağustos2022).Ankara,Türkiye.https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/08/20220810-3.pdf (Erişim tarihi: 12.08.2025).