Ebelerin Profesyonel Değerlerinin Mutluluk ve Mesleki Aidiyetleri İle İlişkisi

Öz

Giriş: Ebelik, profesyonel değerler üzerine temellenmiş bir sağlık disiplinidir. Ebelerin profesyonel değerlerinin, mesleki mutluluk ve aidiyet üzerindeki etkisini anlamak, sağlık hizmetlerinin kalitesini ve ebelik mesleğinin sürdürülebilirliğini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, ebelerin profesyonel değerlerinin mutluluk ve mesleki aidiyetleri ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve ilişki arayıcı olarak tasarlanan bu araştırmanın örneklemini, Ağustos-Ekim 2022 tarihleri arasında Elazığ il merkezinde bulunan kamu hastaneleri ile aile sağlığı merkezlerinden çalışan 231 ebe oluşturmuştur. Veriler, “Kişisel Tanıtım Formu”, “Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği (EPDÖ)”, “Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu (OMÖ-K)” ve “Ebelik Aidiyet Ölçeği (EAÖ)” ile toplanmıştır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, pearson korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Ebelerin yaş ortalamasının 35,83±6,55, %45,9’unun toplam görev süresinin 0 ile 10 yıl arasında olduğu belirlenmiştir. Ebelerin %48,1’inin aile sağlığı-toplum sağlığı merkezinde, %32,5’inin ise diğer servislerde, %10,4’ünün doğum salonunda çalıştığı, %70,1’inin lisans, %16,0’sının lisansüstü eğitim mezunu olduğu belirlenmiştir. EPDÖ puan ortalaması ile OMÖ-K puan ortalaması arasında pozitif yönde, çok zayıf düzeyde önemli bir ilişki olduğu ve ebelerin profesyonel değerleri arttıkça mutluluklarının arttığı belirlenmiştir (p= 0,003). EPDÖ puan ortalaması ile EAÖ puan ortalaması arasında pozitif yönde orta düzeyde önemli bir ilişki olduğu ve ebelerin profesyonel değerleri arttıkça aidiyetlerinin arttığı belirlenmiştir (p=0,000). Ayrıca EPDÖ puan ortalaması ile EAÖ alt boyutları puan ortalaması arasında, pozitif yönde zayıf düzeyde önemli bir ilişki olduğu ve ebelerin profesyonel değerleri arttıkça duygusal aidiyet, mesleki rol ve sorumlulukları yerine getirme, mesleki gelişme ve olanakları değerlendirme ve meslekte görev ve yetki sınırlarının da arttığı belirlenmiştir (p= 0,000). Ebelerin profesyonel değerleri üzerinde mutluluk düzeyi ile mesleki aidiyet toplam ve alt boyutlarının etkisini ortaya koymaya yönelik olarak yapılan regresyon analizi sonucunda anlamlı bir regresyon modeli F(5,383)= 22,632, p<0,001 olduğu, bağımlı değişkendeki varyansın %33’ünün (R2adjusted=0,335) bağımsız değişkenler tarafından açıklandığı bulunmuştur. Sonuç: Araştırmada ebelerin profesyonel değerleri arttıkça mutluluk düzeylerinin ve mesleki aidiyetlerinin arttığı belirlenmiştir. Ebelerin, profesyonel değerlerinin mesleki mutluluk ve aidiyet üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu ve bu değerlerin sağlık hizmetlerinin kalitesini ve ebelik mesleğinin sürdürülebilirliğini artırmada önemli bir rol oynamaktadır. Ebelerin, profesyonel değerlerini güçlendirecek eğitim ve politika çalışmalarının, mesleki mutluluk ve aidiyetlerini artırarak sağlık hizmetlerinin kalitesine katkıda bulunabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ebe
• mesleki aidiyet
• mutluluk
• profesyonellik

The Relationship between Midwives' Professional Values and Their Happiness and Professional Belongings

Öz

Introduction: Midwifery is a health discipline based on professional values. Understanding the impact of midwives' professional values on professional happiness and belonging is of great importance in increasing the quality of health services and the sustainability of the midwifery profession. This research was conducted to determine the relationship between midwives' professional values and their happiness and professional belonging. Material-Method: The sample of this research, designed as a cross-sectional and correlation-seeking study, consisted of 231 midwives working in public hospitals and family health centers in Elazığ city center between August and October 2022. The data were collected with the "Personal Introduction Form", "Midwives' Professional Values Scale (MPVS)", "Oxford Happiness Scale-Short Form (OHS-S)" and "Midwifery Belonging Scale (MBS)". In the analysis of data; descriptive statistics, pearson correlation analysis and regression analysis were used. Results: It was determined that the average age of midwives was 35.83±6.55 and the total tenure of 45.9% was between 0 and 10 years. It was determined that 48.1% of the midwives worked in family health-community health centers, 32.5% worked in other services, 10.4% worked in the delivery room, 70.1% had undergraduate and 16.0% had postgraduate education. It was determined that there was a positive and very weakly significant relationship between the mean score of MPVS and the mean score of OHS-S, and as the professional values of midwives increased, their happiness increased (p= 0.003). It was determined that there was a moderately significant positive correlation between the mean score of MPVS and the mean score of MBS, and as the professional values of midwives increased, their belongingness increased (p=0.000). In addition, it was determined that there was a positive and weakly significant relationship between the mean score of MPVS and the mean score of MBS sub-dimensions and as the professional values of midwives increased, emotional belonging, fulfillment of professional roles and responsibilities, evaluation of professional development and opportunities, and limits of duties and authority in the profession also increased (p= 0.000). As a result of the regression analysis performed to reveal the effect of happiness level and professional belonging total and sub-dimensions on the professional values of midwives, it was found that there was a significant regression model F(5.383)= 22.632, p<0.001 and 33% of the variance in the dependent variable (R2adjusted=0.335) was explained by the independent variables. Conclusion: In the study, it was determined that as the professional values of midwives increased, their level of happiness and professional belonging increased. The professional values of midwives have a positive impact on professional happiness and belonging, and these values play an important role in improving the quality of health services and the sustainability of the midwifery profession. It shows that education and policy studies that will strengthen the professional values of midwives can contribute to the quality of health services by increasing their professional happiness and belonging.

Anahtar Kelimeler

• Happiness
• midwife
• professional belonging
• professionalism

Kaynakça

1. 1. Meydan ŞD, Kaya N. Ebelerin Profesyonel Değerleri Ölçeği’nin geliştirilmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018; 5(2): 129-138. DOI: 10.17681/hsp.350549
2. 2. Turan İ. Ebelerde mesleki aidiyetin merhamet yorgunluğu ve yaşam kalitesine etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya; 2021, p.3-34.
3. 3. Diener E, Diener C. Most people are happy. Psychological Science. 1996; 7: 181-185. DOI: 10.1111/j.1467-9280.1996.tb00354.x
4. 4. Seligman M, Csikszentmihalyi M. Positive psychology: An introduction. American Psychologyst. 2000; 55: 5-14. DOI: 10.1037/0003-066X.55.1.5
5. 5. Diener E. Subjective well-being. Psychological Bulletin. 1984; 95: 542–575. DOI: 10.1037/0033-2909.95.3.542
6. 6. Akif K, Çevik A. Happiness as a predictor of attitude towards teaching profession: pedagogical formation case. Bartın University Journal of Faculty of Education. 2018; 7(3): 853-873. DOI: 10.14686/buefad.393207
7. 7. Demir R, Murat M. Öğretmen adaylarının mutluluk, iyimserlik, yaşam anlamı ve yaşam doyumlarının incelenmesi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 2017; 7: 347-378. DOI: 10.26466/opus.347656
8. 8. Diener E, Suh ME, Lucas ER, Smith H. Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin. 1999; 125(2): 276–302. DOI: 10.1037/0033-2909.125.2.276

9. 9. Lyubomirsky S, King L, Diener E. The benefits of frequent positive affect: Does happiness lead to success?. Psychological Bulletin. 2005; 131(6): 803. DOI: 10.1037/0033-2909.131.6.803
10. 10. Schiffrin HH, Nelson SK. Stressed and happy? Investigating the relationship between happiness and perceived stress. Journal of happiness studies. 2010; 11(1): 33-39. DOI: 10.1007/s10902-008-9104-7
11. 11. Eryilmaz A. Strategies adopted by Turkish adults for increasing happiness in daily life. Mental Health, Religion & Culture. 2014; 17(7): 680-689. DOI: 10.1080/13674676.2014.899332
12. 12. Aktürk SO, Kızılkaya T, Çelik M, Yılmaz T. Ebelik bölümü son sınıf öğrencilerinin mesleki aidiyet düzeyleri ve etkileyen faktörler: Kesitsel bir çalışma. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021; 4(1): 23-33.
13. 13. Başkaya Y, Sayıner FD, Filiz Z. How much do I belong to my profession? A scale development study: Midwifery Belonging Scale. Health Care for Women International. 2020; 41(8): 883-98. DOI: 10.1080/07399332.2020.1716765
14. 14. Keskin R, Pakdemirli MN. Mesleki Aidiyet Ölçeği: Bir ölçek geliştirme, geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2016; 9(43): 2580-87.
15. 15. Hills P, Argyle M. The Oxford Happiness Questionnaire: a compact scale for the measurement of psychological well-being. Personality and Individual Differences. 2002; 33: 1073-82. DOI: 10.1016/S0191-8869(01)00213-6
16. 16. Dean AG, Sullivan KM, Soe MM. OpenEpi: Open Source Epidemiologic Statistics for Public Health, Version. www.OpenEpi.com, updated 2013/04/06, Erişim Tarihi: 02.07.2022
17. 17. Altiparmak S, Yilmaz AN. The effect depression levels in midwives have on burnout and their level of job satisfaction. European Journal of Midwifery. 2021; 5, p.2-4 DOI: 10.18332/ejm/137486
18. 18. Taşkın L. Doğum ve kadın sağlığı hemşireliği. 13. Baskı. Ankara: Özyurt Matbaacılık; 2016. p. 133-154.
19. 19. Doğan T, Çötok NA. Oxford mutluluk ölçeği kısa formunun Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi. 2011; 4(36): 165-170.
20. 20. Ünver H, Küçükkelepçe DŞ, Ünver Z. Ebelerde mesleki aidiyetin profesyonel değer tutumuna etkisi. Türk Aile Hekimliği ve Birinci Basamak Dergisi. 2022; 16(1): 8-15. DOI: 10.21763/tjfmpc.987672
21. 21. Jagminiene R, Aniuliene R, Aniulis P. Midwives’ perception of their professional values: a cross sectional survey in maternity hospitals. Nursing education, research, & practice: NERP. Kaunas: Lietuvos sveikatos mokslų universitetas. 2021; 11(1).
22. 22. Akan A. Tekirdağ ili ve ilçelerinde çalışan ebelerin tükenmişlik düzeyleri ile profesyonel değerleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul; 2021, p.28-67.
23. 23. Yücel U, Ünal İ, Özdemir T, Koyuncu M, Çakmak N. Ebelik öğrencilerinin profesyonel değer algılarının belirlenmesi. Medical Sciences. 2018; 13(4): 95-105. DOI: 10.12739/NWSA.2018.13.4.1B0056
24. 24. Beydağ KD, Arslan H. Kadın doğum kliniklerinde çalışan ebe ve hemşirelerin profesyonelliklerini etkileyen faktörler. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2008; 3(7): 75-87.
25. 25. Şenol F, Uğurlu Z. Farklı kuşaklardaki hemşirelerin mesleki profesyonel tutumlarının belirlenmesi. Sağlık ve Toplum. 2019; 29(1): 44-53.
26. 26. Sökmen Y, Taşpınar A. Ebelerin mesleki profesyonel tutumları ve etkileyen faktörler. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 24(2): 156-66. DOI: 10.17049/ataunihem.615169
27. 27. Toker S. Sivas il merkezinde çalışan ebelerin meslekte profesyonel tutumlarının belirlenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas; 2016, p.20-29.
28. 28. Sharif TJ, Hosseinzadeh M, Mahdavi N, Areshtanab HN, Dickens GL. Happiness and its relationship with job burnout in nurses of educational hospitals in Tabriz, Iran. Int J Community Based Nurs Midwifery. 2020; 8(4): 295-304. DOI: 10.30476/IJCBNM.2020.83298.1138
29. 29. Erdoğan B. Yetişkinlerde mutluluğun merhamet ve saldırganlıkla ilişkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul; 2017, p.76.
30. 30. Mousavi SR, Amini K, Ramezani-Badr F, Roohani M. Correlation of happiness and professional autonomy in Iranian nurses. Journal of Research in Nursing. 2019; 24(8): 622-632. DOI: 10.1177/1744987119877421
31. 31. Rahighee F. A descriptive study of nurses’ happiness at Shahid Sadoughi Hospital, Iran. Journal of Mental Disorders and Treatment. 2015; 1(1): 1-3. DOI: 10.4172/2471-271X.1000102
32. 32. Ay F, Keçe M, İnci İ, Alkan N, Acar G. Ebelik öğrencilerinin meslek algıları ve kariyer planlarını etkileyen faktörler. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018; 7(2): 74-82. DOI: 10.5505/bsbd.2018.09815
33. 33. Irmak E. Ebelerde sabır davranışının empatik beceriye etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul; 2019, p.41.
34. 34. St-Amand J, Girard S, Smith J. Sense of Belonging at School: Defining Attributes, Determinants, and Sustaining Strategies. IAFOR Journal of Education. 2017; 5(2): 105-19. DOI: 10.22492/ije.5.2.05
35. 35. Çevik A, Alan S. Ebelik bölümü öğrencilerinin liderlik yönelimleri ile ebelik mesleğine aidiyet durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kadın Sağlığı Hemşireliği Dergisi. 2021; 7(3): 182-196.
36. 36. Bilgiç FŞ. Ebelerin mesleki aidiyetlerinin incelenmesi: kesitsel bir çalışma. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2022; 7(1): 69-75.
37. 37. Gümüşdaş M, Lazoğlu M, Ejder Apay S. X ve Y kuşağındaki ebelerin mesleki bağlılıklarının karşılaştırılması. Sağlık ve Hemşirelik Yönetim Dergisi. 2021; 8(1): 77-85. DOI:10.5222/SHYD.2021.52385
38. 38. Başkaya Y. Türkiye'deki ebelerin mesleki aidiyeti ve tükenmişlik düzeyleriyle ilişkisi [Doktora Tezi]. Osmangazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir; 2018, p.92.
39. 39. Derin N, Ilkım ŞN, Yayan H. Hemşirelerde mesleki bağlılığın mesleki prestijle açıklanması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017; 4(3): 24-37.
40. 40. Aydınol P, Üredi L. Sınıf öğretmenlerinin mesleki aidiyet duyguları ile mesleki doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Mersin ili örneği. OPUS International Journal of Society Researches. 2020; 16.Eğitim ve Toplum Özel sayısı: 5681-5703. DOI: 10.26466/opus.755487
41. 41. Sullivan K, Lock L, Homer CS. Factors that contribute to midwives staying in midwifery: a study in one area health service in New South Wales, Australia. Midwifery. 2011; 27:331-335. DOI: 10.1016/j.midw.2011.01.007
42. 42. Renfrew MJ, Mcfadden A, Bastos MH Midwifery and quality care: findings from a new evidence-informed framework for maternal and newborn care. Lancet. 2014; 384:1129-1145. DOI: 10.1016/s0140-6736(14)60789-3
43. 43. Cangöl E, Sögüt SC, Garip S. The relationship between the sense of professional belonging and perceptions of spirituality and spiritual care among turkish midwifery students. J Relig Health. 2024; 63:1818–1829 (2024). DOI: 10.1007/s10943-023-01978-2
44. 44. Demir Yıldırım A, Yılmaz Esencan T, Aydın FN, Akıncı A, et al. Ebelik ilk ve son sınıf öğrencilerinin mesleki aidiyetlerinin değerlendirilmesi. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 2(3):613-623. DOI: 10.56061/fbujohs.1149620
45. 45. Hunter B, Warren L. Midwives׳ experiences of workplace resilience. Midwifery. 2014; 30(8): 926–934. DOI: 10.1016/j.midw.2014.03.010