Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

DİYABETES MELLİTUS TANILI HASTALARDA İLAÇ UYUMUNUN DİYABETİK AYAK VE KLİNİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 4, 395 - 404, 08.12.2025
https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1720378

Öz

Giriş: Dünya genelinde diyabet prevalansı artmakta ve komplikasyonlar bireylerin yaşam kalitesini düşürmektedir. Çalışmamızda diyabet hastalarının tedavi uyumu ile diyabetik ayak varlığı arasındaki ilişki incelenmiştir.
Yöntem: Gözlemsel kontrol gruplu çalışmamız 01.08.2024-31.12.2024 tarihleri arasında Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 18 yaş ve üzeri diyabet tanılı hastalarla yapılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik veriler, diyabetik ayak veri formu ve Morisky-8 Maddeli İlaca Uyum Anketi (MTUÖ-8) uygulanmıştır. Analizler SPSS ile gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 343 hasta dahil edilmiştir. Morisky-8 ile tedavi uyumu %42,9 kötü, %33,5 orta, %23,6 iyi olarak bulunmuştur. Diyabetik ayak gelişimi açısından genel tedavi uyumu grupları arasında anlamlı fark yoktur; ancak ilaç yazdırmayı unutanlarda ayak yarası daha sık görülmüştür (p=0,013). Ayak yarası ile cinsiyet (p<0,001), medeni durum (p=0,034), eğitim (p=0,040), gelir (p<0,001), ilaç türü (p<0,001), kontrol sıklığı (p=0,002), kontrol yeri (p<0,001), kan şekeri ölçümü (p<0,001) ve diyet (p<0,001) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayak yarası süresi arttıkça MTUÖ-8 puanları düşmekte olup, aralarında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0,026).
Sonuç: Diyabetik ayak gelişimi ile genel tedavi uyumu ilişkili bulunmasa da, ilaç kullanımı alışkanlıkları, sosyodemografik faktörler ve takip düzeni diyabetik ayak oluşumunda etkili olabilir.

Etik Beyan

Araştırma için Samsun Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 05.06.2024 tarihli ve 2024/11/10 karar nolu onay almıştır.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir fonlama kuruluşu/sektöründen hibe almamıştır.

Teşekkür

Yazarlar, çalışmaya katılan tüm bireylere gösterdikleri özenli iş birliği ve ayırdıkları zaman için içten teşekkürlerini sunar.

Kaynakça

  • 1. Sun H, Saeedi P, Karuranga S, et al. IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract. Jan 2022;183:109119.
  • 2. Lascar N, Brown J, Pattison H, Barnett AH, Bailey CJ, Bellary S. Type 2 diabetes in adolescents and young adults. The lancet Diabetes & endocrinology. 2018;6(1):69-80.
  • 3. Singh A, Shadangi S, Gupta PK, Rana S. Type 2 diabetes mellitus: a comprehensive review of pathophysiology, comorbidities, and emerging therapies. Comprehensive Physiology. 2025;15(1):e70003.
  • 4. Młynarska E, Czarnik W, Dzieża N, et al. Type 2 Diabetes Mellitus: New Pathogenetic Mechanisms, Treatment and the Most Important Complications. International Journal of Molecular Sciences. 2025;26(3):1094.
  • 5. Rossboth S, Lechleitner M, Oberaigner W. Risk factors for diabetic foot complications in type 2 diabetes-A systematic review. Endocrinol Diabetes Metab. Jan 2021;4(1):e00175.
  • 6. Stone A, Donohue CM. Diabetic Foot Ulcers in Geriatric Patients. Clin Geriatr Med. Aug 2024;40(3):437-447.
  • 7. Amerzadeh M, Shafiei Kisomi Z, Senmar M, Khatooni M, Hosseinkhani Z, Bahrami M. Self-care behaviors, medication adherence status, and associated factors among elderly individuals with type 2 diabetes. Sci Rep. Aug 18 2024;14(1):19118.
  • 8. Govindani R, Sharma A, Patel N, Baradia P, Agrawal A. Assessment of Medication Adherence Among Patients With Hypertension and Diabetes Mellitus in a Tertiary Healthcare Center: A Descriptive Study. Cureus. Jun 2024;16(6):e63126.
  • 9. Cramer JA, Benedict A, Muszbek N, Keskinaslan A, Khan ZM. The significance of compliance and persistence in the treatment of diabetes, hypertension and dyslipidaemia: a review. Int J Clin Pract. Jan 2008;62(1):76-87.
  • 10. Morisky DE, Ang A, Krousel-Wood M, Ward HJ. Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. J Clin Hypertens (Greenwich). May 2008;10(5):348-354.
  • 11. Sayiner ZA, Savaş E, Kul S, Morisky DE. Validity and reliability of the Turkish Version of the 8-Item Morisky Medication Adherence Scale in patients with type 2 diabetes. European Journal of Therapeutics. 2020;26(1):47-52.
  • 12. Sa BC, Bermudez NM, Shimon SV, Kirsner RS. Diabetic Foot Ulcers: A Review of Debridement Techniques. Surgical Technology International. 2024;44:sti44/1718-sti1744/1718.
  • 13. Maniki PT, Chaar BB, Aslani P. Impact of interventions on medication adherence in patients with coexisting diabetes and hypertension. Health Expectations. 2024;27(5):e70010.
  • 14. Shamsi A, Khodaifar F, Arzaghi SM, Sarvghadi F, Ghazi A. Is there any relationship between medication compliance and affective temperaments in patients with type 2 diabetes? J Diabetes Metab Disord. 2014;13(1):96.
  • 15. de Vries ST, Keers JC, Visser R, et al. Medication beliefs, treatment complexity, and non-adherence to different drug classes in patients with type 2 diabetes. J Psychosom Res. Feb 2014;76(2):134-138.
  • 16. Neşe A, Bakir E, Bağlama SS, Karasu F. Tip 2 diyabet hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeyinin diyabet öz bakımı üzerine etkisi: klinik tabanlı bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2021;6(1):112-119.
  • 17. Jang W, Kim S, Son Y, et al. Prevalence, awareness, treatment, and control of type 2 diabetes in South Korea (1998 to 2022): nationwide cross-sectional study. JMIR public health and surveillance. 2024;10:e59571.
  • 18. Maleki Chollou K, Gaffari-Fam S, Babazadeh T, Daemi A, Bahadori A, Heidari S. The association of health literacy level with self-care behaviors and glycemic control in a low education population with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study in Iran. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity. 2020:1685-1693.
  • 19. Arslan S, Kılıç M, Toğan M. Diyabetli hastalara verilen eğitim ve izlemlerin öz-etkililik düzeyi ve sağlık inancına etkisi. Kocaeli Med J. 2021;10(1):171-182.
  • 20. Biçer EK, Enç N. Evaluation of foot care and self-efficacy in patients with diabetes in Turkey: an interventional study. International journal of diabetes in developing countries. 2016;36:334-344.
  • 21. Arulmozhi S MT. Self Care and Medication Adherence among Type 2 Diabetics in Puducherry, Southern India: A Hospital Based Study. J Clin Diagn Res. Apr 2014;8(4):UC01-03.
  • 22. Huang J, Ding S, Xiong S, Liu Z. Medication Adherence and Associated Factors in Patients With Type 2 Diabetes: A Structural Equation Model. Front Public Health. 2021;9:730845.
  • 23. Figen S, Karaman ST, Basat O. Tip 2 Diyabetli Hastaların Sağlık Kuruluşu Tercihlerini Etkileyen Faktörler ve Tedaviye Uyumuna Etkileri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2024;18(4):476-484.
  • 24. Kusa W, Tolessa D, Abdeta T. Type II DM medication non-adherence in Adama Hospital Medical College, Central Ethiopia. East African Journal of Health and Biomedical Sciences. 2019;3(1):31-38.
  • 25. Işıl G. Diyabetik ayak hastalığı gelişiminde etkili risk faktörlerinin belirlenmesi ve tedavi uyumunun diyabetik ayak hastalığı ile ilişkisinin incelenmesi Aile Hekimliği, T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi; 2018.
  • 26. Thomas SM, Nitin IG, Reddy MUK, Devi S. A prospective study: Knowledge assessment and patient care of diabetic foot ulcer patients in tertiary care hospital. Int. J. Pharm. Pharm. Sci. 2017;9:104-110.

THE IMPACT OF MEDICATION ADHERENCE ON DIABETIC FOOT OUTCOMES AND CLINICAL VARIABLES IN PATIENTS WITH DIABETES MELLITUS

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 4, 395 - 404, 08.12.2025
https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1720378

Öz

Introduction: The prevalence of diabetes is increasing worldwide, leading to complications that reduce patients' quality of life. This study examined the relationship between treatment adherence and the presence of diabetic foot in diabetic patients.
Methods: This observational study with a control group was conducted between August 1 and December 31, 2024, at Samsun Training and Research Hospital with diabetic patients aged 18 and over. Participants completed sociodemographic and clinical data forms, a diabetic foot data form, and the Morisky 8-Item Medication Adherence Scale (MMAS-8). Data were analyzed using SPSS.
Results: A total of 343 patients were included. According to MMAS-8, treatment adherence was poor in 42.9%, moderate in 33.5%, and good in 23.6% of patients. No significant difference was found between adherence groups regarding diabetic foot development; however, patients who forgot to refill their medication had a significantly higher incidence of foot ulcers (p=0.013). Significant associations were found between foot ulcers and gender (p<0.001), marital status (p=0.034), education level (p=0.040), income (p<0.001), type of medication (p<0.001), frequency of medical check-ups (p=0.002), location of follow-up (p<0.001), regular blood glucose monitoring (p<0.001), and diet (p<0.001). As the duration of foot wounds increases, MTUÖ-8 scores decrease, and a significant relationship has been found between them (p=0.026).
Conclusion: Although no significant association was found between diabetic foot development and overall treatment adherence, medication habits, sociodemographic factors, and follow-up routines may play a crucial role in the formation of diabetic foot.

Kaynakça

  • 1. Sun H, Saeedi P, Karuranga S, et al. IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract. Jan 2022;183:109119.
  • 2. Lascar N, Brown J, Pattison H, Barnett AH, Bailey CJ, Bellary S. Type 2 diabetes in adolescents and young adults. The lancet Diabetes & endocrinology. 2018;6(1):69-80.
  • 3. Singh A, Shadangi S, Gupta PK, Rana S. Type 2 diabetes mellitus: a comprehensive review of pathophysiology, comorbidities, and emerging therapies. Comprehensive Physiology. 2025;15(1):e70003.
  • 4. Młynarska E, Czarnik W, Dzieża N, et al. Type 2 Diabetes Mellitus: New Pathogenetic Mechanisms, Treatment and the Most Important Complications. International Journal of Molecular Sciences. 2025;26(3):1094.
  • 5. Rossboth S, Lechleitner M, Oberaigner W. Risk factors for diabetic foot complications in type 2 diabetes-A systematic review. Endocrinol Diabetes Metab. Jan 2021;4(1):e00175.
  • 6. Stone A, Donohue CM. Diabetic Foot Ulcers in Geriatric Patients. Clin Geriatr Med. Aug 2024;40(3):437-447.
  • 7. Amerzadeh M, Shafiei Kisomi Z, Senmar M, Khatooni M, Hosseinkhani Z, Bahrami M. Self-care behaviors, medication adherence status, and associated factors among elderly individuals with type 2 diabetes. Sci Rep. Aug 18 2024;14(1):19118.
  • 8. Govindani R, Sharma A, Patel N, Baradia P, Agrawal A. Assessment of Medication Adherence Among Patients With Hypertension and Diabetes Mellitus in a Tertiary Healthcare Center: A Descriptive Study. Cureus. Jun 2024;16(6):e63126.
  • 9. Cramer JA, Benedict A, Muszbek N, Keskinaslan A, Khan ZM. The significance of compliance and persistence in the treatment of diabetes, hypertension and dyslipidaemia: a review. Int J Clin Pract. Jan 2008;62(1):76-87.
  • 10. Morisky DE, Ang A, Krousel-Wood M, Ward HJ. Predictive validity of a medication adherence measure in an outpatient setting. J Clin Hypertens (Greenwich). May 2008;10(5):348-354.
  • 11. Sayiner ZA, Savaş E, Kul S, Morisky DE. Validity and reliability of the Turkish Version of the 8-Item Morisky Medication Adherence Scale in patients with type 2 diabetes. European Journal of Therapeutics. 2020;26(1):47-52.
  • 12. Sa BC, Bermudez NM, Shimon SV, Kirsner RS. Diabetic Foot Ulcers: A Review of Debridement Techniques. Surgical Technology International. 2024;44:sti44/1718-sti1744/1718.
  • 13. Maniki PT, Chaar BB, Aslani P. Impact of interventions on medication adherence in patients with coexisting diabetes and hypertension. Health Expectations. 2024;27(5):e70010.
  • 14. Shamsi A, Khodaifar F, Arzaghi SM, Sarvghadi F, Ghazi A. Is there any relationship between medication compliance and affective temperaments in patients with type 2 diabetes? J Diabetes Metab Disord. 2014;13(1):96.
  • 15. de Vries ST, Keers JC, Visser R, et al. Medication beliefs, treatment complexity, and non-adherence to different drug classes in patients with type 2 diabetes. J Psychosom Res. Feb 2014;76(2):134-138.
  • 16. Neşe A, Bakir E, Bağlama SS, Karasu F. Tip 2 diyabet hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeyinin diyabet öz bakımı üzerine etkisi: klinik tabanlı bir çalışma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2021;6(1):112-119.
  • 17. Jang W, Kim S, Son Y, et al. Prevalence, awareness, treatment, and control of type 2 diabetes in South Korea (1998 to 2022): nationwide cross-sectional study. JMIR public health and surveillance. 2024;10:e59571.
  • 18. Maleki Chollou K, Gaffari-Fam S, Babazadeh T, Daemi A, Bahadori A, Heidari S. The association of health literacy level with self-care behaviors and glycemic control in a low education population with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study in Iran. Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity. 2020:1685-1693.
  • 19. Arslan S, Kılıç M, Toğan M. Diyabetli hastalara verilen eğitim ve izlemlerin öz-etkililik düzeyi ve sağlık inancına etkisi. Kocaeli Med J. 2021;10(1):171-182.
  • 20. Biçer EK, Enç N. Evaluation of foot care and self-efficacy in patients with diabetes in Turkey: an interventional study. International journal of diabetes in developing countries. 2016;36:334-344.
  • 21. Arulmozhi S MT. Self Care and Medication Adherence among Type 2 Diabetics in Puducherry, Southern India: A Hospital Based Study. J Clin Diagn Res. Apr 2014;8(4):UC01-03.
  • 22. Huang J, Ding S, Xiong S, Liu Z. Medication Adherence and Associated Factors in Patients With Type 2 Diabetes: A Structural Equation Model. Front Public Health. 2021;9:730845.
  • 23. Figen S, Karaman ST, Basat O. Tip 2 Diyabetli Hastaların Sağlık Kuruluşu Tercihlerini Etkileyen Faktörler ve Tedaviye Uyumuna Etkileri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2024;18(4):476-484.
  • 24. Kusa W, Tolessa D, Abdeta T. Type II DM medication non-adherence in Adama Hospital Medical College, Central Ethiopia. East African Journal of Health and Biomedical Sciences. 2019;3(1):31-38.
  • 25. Işıl G. Diyabetik ayak hastalığı gelişiminde etkili risk faktörlerinin belirlenmesi ve tedavi uyumunun diyabetik ayak hastalığı ile ilişkisinin incelenmesi Aile Hekimliği, T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi; 2018.
  • 26. Thomas SM, Nitin IG, Reddy MUK, Devi S. A prospective study: Knowledge assessment and patient care of diabetic foot ulcer patients in tertiary care hospital. Int. J. Pharm. Pharm. Sci. 2017;9:104-110.
Toplam 26 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sağlığın Geliştirilmesi, Aile Hekimliği
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Dilara Öztoprak 0009-0000-0249-5324

Meltem Yılmaz 0000-0003-3623-9585

Hasan Sivrikaya 0009-0003-5701-5705

Onur Öztürk 0000-0002-3371-6051

Gönderilme Tarihi 17 Haziran 2025
Kabul Tarihi 5 Ekim 2025
Erken Görünüm Tarihi 2 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 8 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 19 Sayı: 4

Kaynak Göster

Vancouver Öztoprak D, Yılmaz M, Sivrikaya H, Öztürk O. DİYABETES MELLİTUS TANILI HASTALARDA İLAÇ UYUMUNUN DİYABETİK AYAK VE KLİNİK DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. TJFMPC. 2025;19(4):395-404.

Sağlığın ve birinci basamak bakımın anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunacak yeni bilgilere sahip yazarların İngilizce veya Türkçe makaleleri memnuniyetle karşılanmaktadır.

Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care © 2024 by Aile Hekimliği Akademisi Derneği is licensed under CC BY-NC-ND 4.0