Hidden Salt Load in Commercial Milk and Dairy Products: Comparison of Label-Based Salt Content with Daily Intake Recommendations

Öz

Introduction: Milk and dairy products may not be major sources of salt, but they can significantly impact total salt intake due to their natural sodium content and added salt during production, which is important for public health given their frequent consumption. This study aimed to evaluate the salt content of packaged milk and dairy products sold in Türkiye and their potential contribution to salt intake based on possible consumption scenarios. Method: In January 2025, data on 747 milk and dairy products were obtained from the online catalogs of two major retail chains in Türkiye, one general and one discount market, and after applying predefined exclusion criteria, 420 products were included in the analysis. Seven product groups were examined: milk, yogurt, kefir, ayran, and three types of salty cheese. Based on the daily three-serving recommendation in the Türkiye Dietary Guideline, 84 possible consumption combinations obtained from the dataset were analyzed according to the 5 g/day salt limit. Results: The highest mean salt intake was observed in combinations that included at least one serving of ayran (4.2±1.2 g) and very salty cheese (3.1±1.2 g). Conversely, the lowest salt values were seen in combinations that contained milk (1.9±1.2 g), yogurt (1.4±1.2 g), or kefir (1.9±1.2 g). A significant difference was found among the groups regarding total salt intake and the rate at which the 5 g/day limit was exceeded (H(6) =58.812, p<0.001). Ayran-containing combinations showed significant differences in pairwise comparisons with all other groups (p<0.002). In this group, 84.3±24.1% of combinations reached the daily limit of 5 g, which was higher than in the other groups. Conclusion: This study shows that milk and dairy products, especially ayran and salty cheese, significantly contribute to daily salt intake, highlighting the need for salt reduction strategies for these products.

Anahtar Kelimeler

• Dairy Products
• Sodium
• Public Health Nutrition
• Food Labeling

Ticari Süt ve Süt Ürünlerinde Gizli Tuz Yükü: Etiket Beyanlarına Dayalı Tuz İçeriğinin Günlük Tüketim Önerileriyle Karşılaştırılması

Öz

Giriş: Süt ve süt ürünleri günlük tuz alımının başlıca kaynaklarından biri olarak görülmese de içerdiği doğal sodyum ve üretim sürecinde eklenen tuz nedeniyle toplam tuz alımına anlamlı katkı sağlayabilmektedir. Bu durum özellikle belirli ürün gruplarının tüketim sıklığı dikkate alındığında, halk sağlığı açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de satışa sunulan ambalajlı süt ve süt ürünlerinin etiket verilerine dayalı olarak tuz içeriklerini ve olası tüketim senaryolarına göre tuz alımına potansiyel katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Türkiye’de yaygın olarak faaliyet gösteren biri zincir, diğeri indirim marketi olmak üzere iki perakende firmanın çevrim içi satış platformlarından Ocak 2025’te taranarak elde edilen 747 süt ve süt ürünü verisi, belirlenen dışlama ölçütleri doğrultusunda temizlenmiş ve analizlere 420 ürün dahil edilmiştir. Süt, yoğurt, kefir, ayran ve üç farklı tuzluluk düzeyindeki peynirlerden oluşan toplam yedi ürün grubu dikkate alınmıştır. Türkiye Beslenme Rehberi’ndeki günlük üç porsiyon tüketim önerisine göre 84 olası tüketim kombinasyonu oluşturularak veri setinden elde edilen 84 kombinasyon, 5 g/gün tuz sınırına göre analiz edilmiştir. Bulgular: En yüksek ortalama tuz alımı, en az bir tercihi ayran (4,2±1,2 g) ve çok tuzlu peynir (3,1±1,2 g) olan kombinasyonlarda; en düşük değerler ise süt (1,9±1,2 g), yoğurt (1,4±1,2 g) veya kefir içerenlerde (1,9±1,2 g) gözlenmiştir. Gruplar arasında toplam tuz miktarı ve 5 g/gün sınırının aşılma oranı açısından anlamlı fark saptanmıştır (H(6)=58,812, p<0,001). Ayran içeren kombinasyonlar, diğer tüm gruplarla yapılan ikili karşılaştırmalarda anlamlı fark göstermiştir (p<0,002). Bu grupta 5 g’lık günlük sınırın karşılanma oranı ortalama %84,3±24,1 olup, diğer gruplara kıyasla en yüksek düzeyde bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, süt ve süt ürünlerinin, özellikle ayran ve tuzlu peynirlerin günlük tuz alımına anlamlı düzeyde katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, bu ürün gruplarına yönelik tuz azaltım stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Süt Ürünleri
• Sodyum
• Halk Sağlığı Beslenmesi
• Gıda Etiketlemesi

Kaynakça

1. 1. Chenier PJ. Sodium chloride derivatives and miscellaneous inorganics. In: Survey of industrial chemistry. New York: Springer; 2002. s. 75–90. https://doi.org/10.1007/978-1-4615-0603-4_6
2. 2. Whelton PK, He J. Health effects of sodium and potassium in humans. Curr Opin Lipidol. 2014;25(1):75–9. https://doi.org/10.1097/MOL.0000000000000033
3. 3. Tremblay A, Gagné MP, Pérusse L, Fortier C, Provencher V, Corcuff R, et al. Sodium and human health: what can be done to improve sodium balance beyond food processing? Nutrients. 2024;16(8):1199. https://doi.org/10.3390/nu16081199
4. 4. Fernández-López J, Pateiro M, Perez-Alvarez JA, Santos EM, Teixeira A, Viuda-Martos M. Salt reduction and replacers in food production. In: Strategies to improve the quality of foods. London (UK): Academic Press; 2024. s. 65–86. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-15346-4.00003-3
5. 5. Whelton PK, Appel LJ, Sacco RL, Anderson CAM, Antman EM, Campbell N, et al. Sodium, blood pressure, and cardiovascular disease. Circulation. 2012;126(24):2880–9. https://doi.org/10.1161/cir.0b013e318279acbf
6. 6. World Health Organization. Universal salt iodization and sodium intake reduction: compatible, cost-effective strategies of great public health benefit [İnternet]. Geneva (Switzerland): World Health Organization; 2022. s. 1–10. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9789240053717
7. 7. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (Yayın No: 1031. Ankara: Sağlık Bakanlığı Yayınları; 2022. s. 263. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/web-uygulamalarimiz/357.html
8. 8. Jachimowicz-Rogowska K, Winiarska-Mieczan A. Initiatives to reduce the content of sodium in food products and meals and improve the population’s health. Nutrients. 2023;15(10):2393. https://doi.org/10.3390/nu15102393

9. 9. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2017. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2019. s. 97.
10. 10. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması: Bulaşıcı Olmayan Hastalıkların Risk Faktörleri Prevalansı. 2017–2023 Çalışmalarının Karşılaştırılması. Ankara: Sağlık Bakanlığı; 2025. s. 79.
11. 11. Bhat S, Marklund M, Henry ME, Appel LJ, Croft KD, Neal B, et al. A systematic review of the sources of dietary salt around the world. Adv Nutr. 2020;11(3):677–86. https://doi.org/10.1093/advances/nmz134
12. 12. Thorning TK, Raben A, Tholstrup T, Soedamah-Muthu SS, Givens I, Astrup A. Milk and dairy products: good or bad for human health? An assessment of the totality of scientific evidence. Food Nutr Res. 2016;60:32527. https://doi.org/10.3402/fnr.v60.32527
13. 13. García-Burgos M, Moreno-Fernández J, Alférez MJM, Díaz-Castro J, López-Aliaga I. New perspectives in fermented dairy products and their health relevance. J Funct Foods. 2020;72:104059. https://doi.org/10.1016/j.jff.2020.104059
14. 14. International Dairy Federation (IDF). The importance of salt in the manufacturing and ripening of cheese (Factsheet No. 001/2017). Brussels: IDF; 2017. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://fil-idf.org/wp-content/uploads/2017/03/Factsheet-001_2017-The-importance-of-salt-in-the-manufacturing-and-ripening-of-cheese.pdf
15. 15. Rezazadeh-Bari M, Najafi-Darmian Y, Alizadeh M, Amiri S. Numerical optimization of probiotic Ayran production based on whey containing transglutaminase and Aloe vera gel. J Food Sci Technol. 2019;56(7):3502–12. https://doi.org/10.1007/S13197-019-03841-3
16. 16. Hashem KM, He FJ, Jenner KH, MacGregor GA. Cross-sectional survey of salt content in cheese: a major contributor to salt intake in the UK. BMJ Open. 2014;4:e005051. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2014-005051
17. 17. Cook D, Julias M, Nauman E. Biological variability in biomechanical engineering research: significance and meta-analysis of current modeling practices. J Biomech. 2014;47(6):1241–50. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.jbiomech.2014.01.040
18. 18. Field A. Discovering statistics using IBM SPSS Statistics. 5th ed. London: SAGE Publications Ltd; 2017. p. 282–331. Chapter 7, Nonparametric models.
19. 19. T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı. Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (Tebliğ No: 2015/6). Resmî Gazete. 2015 Şubat 8;29261. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/02/20150208-16.htm
20. 20. Health Canada. Voluntary sodium reduction targets for processed foods 2020–2025. Ottawa: Government of Canada; 2020. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://www.canada.ca/en/health-canada/services/publications/food-nutrition/sodium-reduced-targets-2020-2025.html
21. 21. Public Health England. Salt reduction targets for 2024. London: Public Health England; 2020. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://www.gov.uk/government/publications/salt-reduction-targets-for-2024
22. 22. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı 2017–2021. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2017. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayat-db/Dokumanlar/Programlar/turkiyede-tuz-tuketiminin-azaltilmasi-programi-2017-2021.pdf
23. 23. Baruzzi F, Quintieri L, Caputo L, Cocconcelli PS, Borcakli M, Owczarek L, et al. Improvement of Ayran quality by the selection of autochthonous microbial cultures. Food Microbiol. 2016;60:92–103. https://doi.org/10.1016/j.fm.2016.07.001
24. 24. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete. 2022 Kasım 30;32029. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/11/20221130-5.htm
25. 25. Massomian A, Rashidimehr A, Mohammadi-Nasrabadi F, Khoshtinat K, Esfarjani F. Salt contents in fermented dairy products: a strategic blueprint for healthier intake. Food Sci Nutr. 2025;13. https://doi.org/10.1002/fsn3.4762
26. 26. Kocabaş H, Ergin F, Aktar T, Küçükçetin A. Effect of lactose hydrolysis and salt content on the physicochemical, microbiological, and sensory properties of ayran. Int Dairy J. 2022;129:105360. https://doi.org/10.1016/j.idairyj.2022.105360
27. 27. Deshwal GK, van der Meulen L, Huppertz T. Distribution of salts in milk and cheese: critical methodological aspects. Encyclopedia. 2024;4(1):107. https://doi.org/10.3390/encyclopedia4040107
28. 28. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Gıda etiketleme ve tüketicileri bilgilendirme yönetmeliği hakkında kılavuz. Ankara: Tarım ve Orman Bakanlığı; 2021. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025. Erişim adresi: https://kms.kaysis.gov.tr/Home/Goster/160822
29. 29. Beltrá M, Borrás F, Ropero AB. Sodium content of foods sold in the Spanish market: results from the BADALI Project. Nutrients. 2021;13(10):3410. https://doi.org/10.3390/nu13103410