Araştırma Makalesi

Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi

Cilt: 8 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışma, gama ışını uygulamalarıyla oluşturulan mutant maş fasulyesi hatlarının M3 generasyonunda bazı agronomik özellikler yönünden değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, M3 generasyonuna ait 15 mutant hat ile 07 G 03 genotipi ve Partow çeşidi ile karşılaştırılmıştır. Deneme, 2020 yılında tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, bitki tane verimi, tane verimi ve bin tane ağırlığı özellikleri incelenmiştir. İncelenen özellikler bakımından genotipler arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir. Mutant hatların, kontrol (07 G 03) ve Partow çeşide kıyasla verim ve verim öğeleri açısından geniş bir varyasyon aralığı tespit edilmiştir. Tane verimi açısından T25-2-14, T25-1-10 ve T75-3-1 mutant hatları sırasıyla 255.10, 243.39 ve 239.81 kg da-1 değerleri ile öne çıkmıştır. Bu mutant hatlar, kontrol genotipine kıyasla sırasıyla %18.93, %13.46 ve %11.79 oranında daha yüksek tane verimi göstermiştir. Belirlenen mutant hatların, verim potansiyelleri bakımından ileri ıslah çalışmalarında değerlendirilebilecek ümitvar materyaller olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar, gama ışını uygulamasının maş fasulyesinde M3 generasyonunda etkili bir genetik varyasyon oluşturduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi

Proje Numarası

2024-YL1-0239

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul izni gerektirmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma Cengiz TÜRKAY’ ın yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Çalışmaya katkılarından dolayı Doç. Dr. Ruziye KARAMAN’a teşekkür ederiz. Bu tez çalışmasına 2024-YL1-0239 no’lu proje ile destek sağlayan Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi’ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Ahmad, H. B., Rauf, S., Rafiq, M., Mohsin, A. U., Shahbaz, U., & Sajjad, M. (2014). Genetic variability for yield contributing traits in mung bean (Vigna radiata L.). Global Innovations in Agricultural and Social Sciences, 2(2), 52-54.
  2. Akgün, İ., Karaman, R., & Türkay, C. (2022). İki ve altı sıralı arpa (Hordeum vulgare conv. distichon ve Hordeum vulgare conv. hexastichon) çeşitlerinde kolçisin uygulamasının meydana getirdiği varyasyonlar. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 37(1), 1-15. https://doi.org/10.20479/bursauludagziraat.1107397
  3. Amir Sohail, A. S., Rozina Gul, R. G., Fakharuddin, F., Sheraz Ahmed, S. A., & Qamaruddin, Q. (2016). Genetic variability and trait association for morphological and yield parameters of mungbean (Vigna radiata L.). Pure and Applied Biology, 5(3), 622-631.
  4. Arulbalachandran, D., Mullainathan, L., & Velu, S. (2009). Genetic variation in quantitative traits of black gram (Vigna mungo (L.) Hepper) induced by gamma rays treatment in M3 generation. Journal of Phytology, 1(5), 308–312.
  5. Asaduzzaman, M. D., Karim, M. F., Ullah, M. J., & Hasanuzzaman, M. (2008). Response of mungbean (Vigna radiata L.) to nitrogen and irrigation management. American-Eurasian Journal of Scientific Research, 3(1), 40-43
  6. Auti, S. G. (2012). Induced morphological and quantitative mutations in mungbean. Bioremediation, Biodiversity and Bioavailability, 6(1), 27-39.
  7. Azam, M. G., Hossain, M. A., Alam, M. S., Rahman, K. S., & Hossain, M. (2018). Genetic variability, heritability and correlation path analysis in mungbean (Vigna radiata L. Wilczek). Bangladesh Journal of Agricultural Research, 43(3), 407-416. https://doi.org/10.3329/bjar.v43i3.38389
  8. Baraki, F., Gebregergis, Z., Belay, Y., Berhe, M., & Zibelo, H. (2020). Genotype x environment interaction and yield stability analysis of mung bean (Vigna radiata (L.) Wilczek) genotypes in Northern Ethiopia. Cogent Food & Agriculture, 6(1), 1729581. https://doi.org/10.1080/23311932.2020.1729581

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

24 Aralık 2025

Kabul Tarihi

18 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Türkay, C., & Akgün, İ. (2026). Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Science and Engineering, 8(1), 11-20. https://doi.org/10.55979/tjse.1848101
AMA
1.Türkay C, Akgün İ. Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. TJSE. 2026;8(1):11-20. doi:10.55979/tjse.1848101
Chicago
Türkay, Cengiz, ve İlknur Akgün. 2026. “Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Science and Engineering 8 (1): 11-20. https://doi.org/10.55979/tjse.1848101.
EndNote
Türkay C, Akgün İ (01 Haziran 2026) Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Science and Engineering 8 1 11–20.
IEEE
[1]C. Türkay ve İ. Akgün, “Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi”, TJSE, c. 8, sy 1, ss. 11–20, Haz. 2026, doi: 10.55979/tjse.1848101.
ISNAD
Türkay, Cengiz - Akgün, İlknur. “Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Science and Engineering 8/1 (01 Haziran 2026): 11-20. https://doi.org/10.55979/tjse.1848101.
JAMA
1.Türkay C, Akgün İ. Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. TJSE. 2026;8:11–20.
MLA
Türkay, Cengiz, ve İlknur Akgün. “Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Science and Engineering, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 11-20, doi:10.55979/tjse.1848101.
Vancouver
1.Cengiz Türkay, İlknur Akgün. Maş Fasulyesinde Gama Işını Uygulamalarının M3 Generasyonunda Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkilerinin Belirlenmesi. TJSE. 01 Haziran 2026;8(1):11-20. doi:10.55979/tjse.1848101