The Most Common Building Type in Antalya and Its Districts During the Anatolian Seljuk Period: Caravanserais and a Current Assessment of Their Present State

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 19 , 111 - 123 , 15.12.2025

Hilal Değirmenci

https://doi.org/10.30520/tjsosci.1841835

https://izlik.org/JA95CW83LP

Öz

Antalya was incorporated into the Anatolian Seljuk territories with its conquest by Gıyaseddin Keyhüsrev I in 1207; with the conquest of Alanya by Alaaddin Keykubad I in 1221, surrounding districts such as Gazipaşa, Manavgat, and İbradı also came under Seljuk rule. With these conquests, a process of revival and construction began in the regions, resulting in the emergence of many monumental structures reflecting the Anatolian Seljuk identity. In particular, the use of Alanya as a winter palace and administrative center necessitated the opening of a caravan route between Beyşehir, the main administrative center, and Alanya, requiring the construction of caravanserais, the most important building form of the period, along the route. The expansion of this road network to connect the entire Antalya region to neighboring provinces and the construction of caravanserais at specific intervals reveal the architectural development in the region. Caravanserais, the most important architectural form seen in the region, are examined through specific examples and constitute the subject of this article in terms of their current status and conservation recommendations.

Anahtar Kelimeler

Anatolian Seljuk Period , Antalya , caravanserai , caravan route , conservation recommendations

Antalya İlçelerinde Anadolu Selçuklu Döneminde En Çok Görülen Yapı Tipi: Kervansaraylar ve Mevcut Durumları Üzerine Güncel Bir Değerlendirme

https://izlik.org/JA95CW83LP

Öz

Antalya 1207 yılında I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in fethi ile Anadolu Selçuklu topraklarına katılmış; 1221 yılında I. Alaaddin Keykubad’ın Alanya’yı fethetmesi ile Gazipaşa, Manavgat, İbradı gibi günümüzdeki çevre ilçeler de hakimiyet sınırlarına girmiştir. Bu fetihlerle birlikte bölgelerde ihya ve inşa süreci başlamış, Anadolu Selçuklu kimliğini yansıtacak birçok anıtsal yapı ortaya koyulmuştur.
Özellikle Alanya’nın kışlık saray ve yönetim merkezi olarak kullanılması, bu nedenle ana idare merkezi olan Beyşehir ve Alanya arasında bir kervan yolu açılması, dönemin en önemli yapı formu olan kervansarayların güzergah üzerinde sıralanmasını gerektirmiştir. Bu yol ağının genişletilerek tüm Antalya bölgesini çevre illere bağlaması ve bu nedenle belirli mesafelerle kervansaraylar yapılması bölgedeki mimari gelişimi gözler önüne serer. Bölgede görülen en önemli yapı formu olan kervansaraylar, belirli örnekler üzerinden irdelenerek güncel durumları ve koruma önerileri bakımından bu makalenin konusunu oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anadolu Selçuklu Dönemi , Antalya , kervansaray , kervanyolu , koruma önerileri

Kaynakça

• Acun, H.(2007). Giriş,: Giriş ve Yol Haritası. H. Acun (Ed.). Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları içinde (ss.13-17). Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Bilici, Z. K. (2007). Şarapsa (Serapsu) Han. H. Acun (Der.), Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları içinde (ss.393-401). Ankara: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Bilici, Z. K. (Der.). (2016). Anadolu Selçuklu Çağı Mirası Projesi – Mimari (Cilt. 1-8). Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı – Selçuklu Belediyesi.
• Cansız, M. (2003). Yazıtlar Işığında Alanya’nın Fetih Tarihi. İbradı Tarih Kültür Sanat Edebiyat Dergisi, No:10, 22-27.
• Cansız, M. (2018). Manavgat Sırtköy Tolhan Yazıtı. Antalya Kitabı, 1, 630-639. Antalya: Antalya Büyükşehir Belediyesi.
• ÇEKÜL Vakfı. (2012).
• Keskin, S. (2003). Eynif Ovası’nda Atkılı Mezarlık ve Tol Han’ın Kayıp Kitabesi. İbradı Tarih Kültür Sanat Edebiyat Dergisi, No:10, 16-21.
• Kılınç, S. (2021). Antalya-Gazipaşa’daki Altı Kapı Han Olarak Bilinen Yapı Üzerinde Bir Değerlendirme. Antalya Kitabı Toprak Su Medeniyet: Antalya, 4, 269-280. Konya: Palet Yayınları.
• Konyalı, İ.H. (1946). Alanya (Alâiyye). İstanbul: Ayaydın Basımevi.
• Uysal, M., Güçlü M. (2008) Alanya Yakınlarındaki Kargı Han. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 247-256.
• Öz, M. (2024). Manavgat köyleri Tarihi. Antalya: Dionysos Yayın Grubu