Araştırma Makalesi

Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma

Cilt: 39 Sayı: 4 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma

Öz

Amaç: Türkiye’deki Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) Bölümü lisans öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini belirlemek ve bu konudaki durumun kapsamlı bir değerlendirmesini yapmaktır. Yöntem: Araştırmada nicel betimsel tarama modeli yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, olasılığa dayalı basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup, toplam 400 öğrenci araştırmaya katılmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek, araştırmanın hedef kitlesi olan 400 öğrenciye çevrimiçi ortamda uygulanmıştır. Veri toplama süreci, katılımcılara 29.01.2025 tarihinde "Google Form" üzerinden çevrimiçi anket gönderilerek başlatılmış, veri toplama işlemi 11.03.2025 tarihinde tamamlanmıştır. Bulgular: BBY Bölümü öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri orta seviyedir. Yapay zekâ uygulamalarını kullanan öğrencilerin kullanmayan öğrencilere göre yapay zekâ okuryazarlığı seviyelerinin daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Ölçeğin genel boyutu incelendiğinde, öğrencilerin cinsiyeti, yaşı ve okudukları üniversite değişkenlerine bağlı olarak yapay zekâ okuryazarlığında bir farklılık gözlemlenmezken, sınıf seviyesi değişkeni açısından farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin bilgi teknolojileri kullanım becerileri arttıkça, yapay zekâ okuryazarlığındaki teknik, eleştirel ve pratik farkındalık ve yetkinliklerde artış gözlemlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, BBY Bölümü öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini inceleyerek, eğitim sürecinde yapay zekâ okuryazarlığının artırılmasına yönelik önemli bulgular sunmaktadır. Bu bulgular, eğitim programlarının yapay zekâ okuryazarlığını artırmaya yönelik daha hedeflenmiş ve sınıf seviyelerine uygun içerikler geliştirmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerine yönelik eğitim programlarının öğrencilerin farkındalık düzeylerini artırabileceğini ve gelecekteki araştırmalar için bir temel oluşturduğunu vurgulamaktadır. Özgünlük: Bu araştırma, BBY Bölümündeki öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı seviyelerini detaylı bir şekilde inceleyen ilk çalışmalardan biri olarak dikkat çekmektedir. Bu yönüyle, alandaki özgünlüğü ve öncülüğü ile önemli bir yere sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zekâ (YZ), Yapay zekâ (YZ) okuryazarlığı, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü

Kaynakça

  1. Adetayo, A. J., Lawal, F. M. ve Odunewu, A. O. (2025). Are artificial intelligence chatbots a threat to librarianship?. K. Sacco, A. Norton ve K. Arms (Eds.), Navigating AI in Academic Libraries: Implications for Academic Research içinde (ss. 59-76). IGI Global Scientific Publishing. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3053-1.ch004
  2. Ali, M., Bhatti, R. ve Richardson, J. (2022). Artificial intelligence application in university libraries of pakistan: swot analysis and implications. Global Knowledge Memory and Communication, 73(1/2), 219-234. https://doi.org/10.1108/gkmc-12-2021-0203
  3. Aydın, C. (2023). Dijital dönüşüm bağlamında belgenin yaşam döngüsü süreçlerinin yönetiminde yapay zekâ kullanımı. Bilgi Yönetimi, 6(1), 21-42. https://doi.org/10.33721/by.1268483
  4. Banaz, E. ve Demirel. O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (60), 1516-1529. https://doi.org/10.53444/deubefd.1461048
  5. Bilecik Karacan, S. ve Çiçek, Ş. (2024). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri ile yapay zekaya yönelik tutumları. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 24(3), 259-292. https://doi.org/10.33415/daad.1577561
  6. Binici, K. (2019). Makine öğrenmesi yaklaşımıyla e-belgelere standart dosya plan numaralarının otomatik olarak atanması üzerine bir çalışma. Bilgi Yönetimi, 2(2), 116-126. https://doi.org/10.33721/by.654464
  7. Burgsteiner, H., Kandlhofer, M. ve Steinbauer, G. (2016). Irobot: Teaching the basics of artificial intelligence in high schools. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, ABD, 30(1), 4126–4127. https://dl.acm.org/doi/10.5555/3016387.3016493
  8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (20. baskı). Pegem Akademi.
  9. Caz, Ç., Yazıcı, Ö. F., ve Biçer, T. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinde dijital iyi oluş ile yapay zekâ okuryazarlığı ilişkisi: Yapısal eşitlik modeli uygulaması. ROL Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 581-593. https://doi.org/10.70736/jrolss.463
  10. Cibaroğlu, M. O. ve Yalçınkaya, B. (2019). Belge ve arşiv yönetimi süreçlerinde büyük veri analitiği ve yapay zekâ uygulamaları. Bilgi Yönetimi, 2(1), 44-58. https://doi.org/10.33721/by.570634

Kaynak Göster

APA
Cengiz Mater, E., & Yalçınkaya, B. (2025). Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 39(4), 381-410. https://doi.org/10.24146/tk.1674520
AMA
1.Cengiz Mater E, Yalçınkaya B. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. TK. 2025;39(4):381-410. doi:10.24146/tk.1674520
Chicago
Cengiz Mater, Emine, ve Bahattin Yalçınkaya. 2025. “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma”. Türk Kütüphaneciliği 39 (4): 381-410. https://doi.org/10.24146/tk.1674520.
EndNote
Cengiz Mater E, Yalçınkaya B (01 Aralık 2025) Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. Türk Kütüphaneciliği 39 4 381–410.
IEEE
[1]E. Cengiz Mater ve B. Yalçınkaya, “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma”, TK, c. 39, sy 4, ss. 381–410, Ara. 2025, doi: 10.24146/tk.1674520.
ISNAD
Cengiz Mater, Emine - Yalçınkaya, Bahattin. “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma”. Türk Kütüphaneciliği 39/4 (01 Aralık 2025): 381-410. https://doi.org/10.24146/tk.1674520.
JAMA
1.Cengiz Mater E, Yalçınkaya B. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. TK. 2025;39:381–410.
MLA
Cengiz Mater, Emine, ve Bahattin Yalçınkaya. “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma”. Türk Kütüphaneciliği, c. 39, sy 4, Aralık 2025, ss. 381-10, doi:10.24146/tk.1674520.
Vancouver
1.Emine Cengiz Mater, Bahattin Yalçınkaya. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Yapay Zekâ Okuryazarlığı Düzeyleri Üzerine Bir Araştırma. TK. 01 Aralık 2025;39(4):381-410. doi:10.24146/tk.1674520