Geleneksel Kataloglardan Bilgi Ağlarına: Bilgi ve Belge Yönetiminde Ontolojik Gereklilik

Bilgi ve belge yönetimi (BBY) dünyası bugün, koleksiyonların sadece dijitalleşmesinde değil, birer değer yaratacak verileştirme (datafication) sürecinde yer almaktadır. Ancak MARC gibi geleneksel kayıt tabanlı (record-based) yapılar, veriyi makineler için okunabilir kılsa da onları anlaşılabilir hale getirmede yetersiz kalmaktadır. Bu okuyucu mektubu, dijital bilgi ekosisteminde yaşanan anlam eksikliğini gidermek adına ontolojilerin stratejik önemini ele almaktadır. Ontolojiler; veriyi standart hücrelerden çıkarıp makinece muhakeme edilebilir canlı bilgi ağlarına (knowledge graphs) dönüştürür. Bu dönüşüm, bilgi erişimini basit karakter eşleşmesinin ötesine taşıyarak kullanıcıya anlamsal bağlam sunan kavramsal keşfe dönüştürmektedir. Anlamsal ilişkilerin oluşturulması noktasında BBY profesyonellerinin bilgi erişime dair bilgi ve becerileri, ontoloji için önem arz etmektedir. Mektupta, uluslararası ölçekte BIBFRAME gibi modellere geçiş yaşanırken, Türkiye’deki kütüphane sistemleri arasında gerçek bir anlamsal uyumun tesis edilmesi gerekliliği sorgulanmaktadır. Sonuç olarak, BBY disiplininin ontolojiyi doğal olarak üreten bir alan olduğu vurgulanarak, bilgi uzmanlarının dijital çağın anlam mimarları olarak konumlanması ve mesleki müfredatların bu anlamsal derinlik doğrultusunda güncellenmesi çağrısı yapılmaktadır.

The field of Library and Information Science (LIS) today is involved not only in the digitization of collections, but also in a datafication process that generates value. However, traditional record-based structures such as MARC fail to make data understandable for machines, even if they succeed in making it machine-readable. This letter to the editor addresses the strategic importance of ontologies in resolving the lack of meaning experienced within the digital information ecosystem. Ontologies transform data from standard cells into machine-reasoning-capable knowledge graphs. This transformation moves information retrieval beyond simple string matching into a process of conceptual discovery that provides users with semantic context. In terms of establishing semantic relationships, the knowledge and skills of IRM professionals regarding information retrieval are of paramount importance for the development of ontologies. While there is a global transition toward models such as BIBFRAME, this letter questions the necessity of establishing a true semantic alignment among library systems in Türkiye. Consequently, emphasizing that IRM is a discipline that inherently produces ontologies, a call is made for information professionals to be positioned as the architects of meaning in the digital age and for professional curricula to be updated in accordance with this semantic depth.