Türkiye’de Toplumsal Bilimler ve İnsan Bilimleri Dergilerinde Hakemlik Süreci: Yazar, Hakem ve Editör Bakış Açılarından Bir İnceleme

The main purpose of this study is to examine the peer review process in Turkey, from the perspectives of authors, peer reviewers and editors of social and human sciences. Thus, the attitudes and behaviors of the parties participated in that process and of which roles are usually overlapped author, peer reviewer and editor and the problems they experienced can be determined at first hand and valuable data that can contribute to enhance in qualification and activation of the process and / or in questioning of the process. A web based survey is conducted to achieve this purpose. The survey results reveal that the authors, the peerreviewers and the editors support the peer review system in social and human sciences, in principle. A very large majority of the respondents agreed or strongly agreed with the statement, “There is no control in scientific communication without formal peer review. ” On the contrary only three percent of the total respondents agreed orstrongly agreed with the statement, “Peerreview system is useless. ” Furthermore, approximately one-fourth of the respondents agreed or strongly agreed with the statement, “Current peer review system is the best we could do. ” These findings suggest that the majority regard peer review as a mechanism providing control on quality but the current peer review system is not the best we could do and improvements can be made to make it better. Based on these and other survey findings, the authors of the article make suggestions for improvement.

Bu makalenin temel amacı, Türkiye’de yayımlanan toplumsal bilimler ve insan bilimleri dergilerindeki hakemlik sürecine ilişkin tutum ve davranışlar ile güncel uygulamaları yazar, hakem ve editör bakış açılarından incelemek olarak belirlenmiştir. Böylece bu süreçte yer alan çoğunlukla da rolleri çakışan tarafların yazar, hakem ve editör tutum ve davranışları ile yaşadıkları sorunlar ve zorluklar ilk elden belirlenebilecek, sürecin niteliğinin ve etkinliğinin arttırılmasına ya/ya da sürecin sorgulanmasına katkı sağlayabilecek veriler elde edilebilecektir. Bu amacı gerçekleştirmek üzere web tabanlı bir anket düzenlenmiştir. Anket bulguları göstermektedir ki toplumsal bilimler ve insani bilimleri alanlarındaki yazar, hakem ve editörler hakemlik sistemine ilke olarak destek vermektedirler. Anketi yanıtlayanların ezici bir çoğunluğu “hakemlik sistemi olmaksızın bilimsel iletişimde denetim sağlanamaz” düşüncesine katılmaktadır. Buna karşın, “hakemlik sistemi gereksizdir” düşüncesine katılanları oranı ise yalnızca yüzde üçte kalmaktadır. Ayrıca, ankete katılanların yalnızca dörte biri kadarı “mevcut hakemlik sisteminin yapabileceğimizin en iyisi” olduğu düşüncesine katılmaktadır. Buna göre, ankete katılanların büyük bir çoğunluğu hakemliği kalite denetimini sağlayan bir mekanizma olarak görse de mevcut hakemlik sisteminin yapılabileceğin en iyisi olmadığını ve iyileştirmeler yapılabileceğini düşünmektedir. Makalenin yazarları, bu ve diğer bulgulara dayalı olarak sürecin iyileştirilmesine yönelik öneriler getirmektedir.