KİMLİK, KÜLTÜR VE COĞRAFYA: ZENGEZUR KORİDORU VE TÜRK DÜNYASI

Öz

Bu çalışma, Zengezur Koridoru’nun Türk dünyasının kültürel bütünleşmesi ve kimlik inşasında oynadığı potansiyel “köprü” rolünü incelemektedir. Bahse konu koridor sadece jeopolitik bir ulaştırma hattı değil aynı zamanda mekansal anlamda kopuk bir dünyanın yeniden bağlanmasını sembolize eden bir kilit taşı olarak öne çıkmaktadır. Araştırmanın kapsamı kültür, ticaret, diplomasi ve ortak anlatılar üzerinden inşa edilecek bağlantılar bütününde koridorun taşıdığı kapasitedir. Çalışmanın amacı literatürde genelde jeopolitik saikler üzerinden çalışılan konuya kimlik ve kültürün mekansallaşması üzerinden yeni bir boyut katmak ve Zengezur Koridoru’nun Türk dünyası için “kültürel bir köprü” işlevi kazanabileceği hususunu tartışmaktır. Konstrüktivist perspektif üzerine oturtulan çalışmada ayrıca tamamlayıcı olarak Joseph Nye’ın “yumuşak güç” kavramı da kullanılmıştır. Çalışmanın metodolojisi bölge ülkelerinin resmi belgeleri ve medya söylemlerinin sistematik analizine dayanmaktadır. Çalışma sonucu elde edilen veriler Zengezur Koridoru’nun Türk dünyasını sadece fiziksel olarak değil bununla birlikte kültürel anlamda da bağlayabileceğini kimliksel bütünleşmeyi pekiştirme kapasitesine sahip olduğunu göstermiştir. Bölge ülkelerinin koridora yönelik siyasal/jeopolitik yaklaşımları ya da garantörlere bağlı koridor planlamaları konjonktürel geçişler olarak görülmektedir. Sonuç olarak Zengezur Koridoru, tarihin belirli bir döneminde kopmuş fiziksel hattı yeniden tesis ederek Türkiye ile Türk Dünyası arasında kültürel bir köprü kurulmasına yönelik önemli bir potansiyel taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Dünyası
• Zengezur Koridoru
• Konstrüktivizm
• Yumuşak Güç
• Kültür.

IDENTITY, CULTURE, AND GEOGRAPHY: THE ZANGEZUR CORRIDOR AND THE TURKIC WORLD

Öz

This study examines the potential “nexus” role of the Zangezur Corridor in the cultural integration and identity formation of the Turkic World. The corridor in question stands out not only as a geopolitical line but also as a keystone symbolizing the reconnection of a spatially fragmented area. The scope of the research focuses on the corridor’s capacity within a network of connections built around culture, trade, diplomacy and shared narratives. The aim of this study is to add a new dimension—spatialization of identity and culture—to a topic that is generally analyzed through geopolitical motivations in the literature and to discuss how the Zangezur Corridor could serve as a “cultural bridge” for the Turkic World. Based on a constructivist perspective, this study draws on Joseph Nye’s concept of “soft power” as a complementary framework. The methodology relies on examining official documents and media discourses from countries in the region. The findings show that the Zangezur Corridor has the capacity to physically and culturally link the Turkic World, thus strengthening identity integration. The political/geopolitical approaches of regional countries toward the corridor and their corridor planning strategies dependent on guarantors are considered conjunctural transitions. In conclusion, by reconnecting a physical line severed at a certain point in history, the Zangezur Corridor holds significant potential for establishing a cultural bridge between Turkey and the Turkic World.

Anahtar Kelimeler

• Turkic World
• Zangezur Corridor
• Constructivism
• Soft Power
• Culture.

Kaynakça

1. TÜRKSOY. “Şuşa 2023 Türk Dünyası Kültür Başkenti Açılış Töreni ile Bayrağı Devraldı.”
2. TÜRKSOY, 12 Mayıs 2023. Erişim 16 Eylül 2025. https://www.turksoy.org/haberler/2023- turk-dunyasi-kultur-baskenti-susa-duzenlenen-acilis-toreni-ile-bayragi-devraldi.
3. Valansi, Karel. “Why the Middle Corridor Matters amid a Geopolitical Resorting.” Atlantic Council, 2 Haziran 2025. Erişim 15 Ekim 2025. Walt, Stephen. The Origins of Alliances. Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1987.
4. Waltz, Kenneth. Man, the State, and War. New York: Columbia University Press, 1959. Wendt, Alexander. Social Theory of International Politics. Cambridge: Cambridge University Press, 1999.
5. Wendt, Alexander. “Anarchy Is What States Make of It: The Social Construction of Power Politics.” International Organization 46/2 (1992), 391-425. https://doi.org/10.1017/ S0020818300027764 .
6. Wendt, Alexander. “The Agent-Structure Problem in International Relations Theory.” International Organization 41/3 (1987), 335-370. http://www.jstor.org/stable/2706749.
7. Yemelianova, G. M. (2024). "Turkey, the Karabakh Conflict and the Legacy of the Eastern Question." Caucasus Survey, 12, 73–102. DOI: 10.30965/23761202-bja10020 Yılmaz, Mehmet Şah. “YTB, 2024’te Türkiye Bursları’na 171 ülkeden 122 bin başvuru aldı.”
8. Anadolu Ajansı, 30 Aralık 2024. Erişim 16 Eylül 2025. https://www.aa.com.tr/tr/ gundem/ytb-2024te-turkiye-burslarina-171-ulkeden-122-bin-basvuru-aldi/3437680.

9. Yunus Emre Enstitüsü. 2023 Yılı Faaliyet Raporu. Ankara: Yunus Emre Enstitüsü Yayınları, 2023. Erişim 14 Eylül 2025. https://www.yee.org.tr/sites/default/files/yayin/2023_yillik_ faaliyet_raporu.pdf.
10. Yunus Emre Enstitüsü. “Türk Dünyası Dergisi Yunus Emre Temalı Yayımlandı.” Anadolu
11. Ajansı, 19 Mart 2020. Erişim 16 Eylül 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turkdunyasi- dergisi-yunus-emre-temali-yayimlandi/1772061.
12. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB). “Dünyanın Dört Bir Yanına Uzanan Gönül Bağı.” YTB Resmî Web Sitesi, 27 Ağustos 2024. Erişim 16 Eylül 2025.
13. ttps://ytb.gov.tr/haberler/dunyanin-dort-bir-yanina-uzanan-gonul-bagi