16. ASIRDA YAŞAMIŞ BİR ŞAİRİN SERGÜZEŞTİ: HİNDÎ MAHMÛD VE ESERLERİ

Yıl 2012, Sayı: 26, 137 - 172, 27.04.2012

Hakan Yekbaş

Öz

Bugün yurt içi ve yurt dışındaki kütüphanelerde henüz adı ve eserleri bilinmeyenyüzlerle ifade edilebilecek sayıda şairin bulunduğu bir gerçektir. Buşairlerin her birinin kültür ve edebiyatımız açısından zengin malzemeleriçeren eserler yazmış olduğu da muhakkaktır. Bunlardan biri de XVI. asırdayaşamış ve iki önemli eser te’lif etmiş olan Hindî Mahmûd isimli şairdir.Tezkirelerde ve biyografi kitaplarında adına pek rastlanmayan HindîMahmûd, eserlerinden anlaşıldığı kadarıyla ilginç bir şahsiyettir. Şairhakkındaki önemli bilgilere tespit etmiş olduğumuz iki eserinden hareketleulaşmaktayız. Bu eserlerden biri İngiltere Milli Kütüphanesinde bulunanKitâbu Kısas-ı Enbiyâ, diğeri ise Edirne Selimiye Kütüphanesinde bulunanSergüzeştnâme-i Hindî Mahmûd isimli eserdir.Şaire ait her iki eser de ilginç özellikler arz etmektedir. Özellikle şairinİnebahtı Deniz Savaşı ve savaşın ardından esaret yıllarını anlattığı sergüzeştnâmesi,gerek muhteva gerekse şekil özellikleri bakımından dikkatçekicidir. Şair, bu eserinde Roma ve Messina hapishanelerinde geçirdiği dörtyılı tahkiyevî bir tarzda nazmetmiştir. Ayrıca eserinde, o dönemin Hristiyandünyasına ait gözlemleri de yer almaktadır. Özellikle Roma’daki günlükyaşam, San Pietro ayini ve o dönemin Hristiyan ruhbanları hakkındakigözlem ve tespitleri ilginç bir özellik arz etmektedir. 42 varaklık sergüzeştnâme,farklı nazım şekilleri ve türlerini içermesi bakımından da benzerlerindenayrılmaktadır. Şairin bir diğer eseri olan Kitâbu Kısas-ı Enbiyâ isemanzum olarak 1585 yılında istinsah edilmiştir. 280 varaktan müteşekkil bueser, türünün önemli örneklerindendir. Eserin muhtevası, başta ayet ve hadislerolmak üzere İslam tarihinin önemli kaynaklarına dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hindî Mahmûd , kısas-ı enbiyâ , sergüzeşt , sergüzeştnâme

SERGUZEST WHICH BELONGS TO A POET LIVED IN THE 16TH CENTURY: HINDI MAHMUD AND HIS WORKS

Öz

Today, at domestic and foreign libraries, it is a fact that there are hundreds of poets whose names and works aren’t known. Each of these poets wrote works that contain very rich materials in the way of our culture and literature. One of these is the poet Hindî Mahmûd that lived at XVI and wrote two important works. Hindî Mahmûd whose name isn’t come across very much at the tezkire and biographical books is a strange man. It is understood from his works. We can reach the important information about the poet from his two works which are determined. One of these works is Kitâbu Kısas-ı Enbiyâ which is in the England National Library, and the other is Sergüzeştnâme-i Hindî Mahmûd which is in the Selimiye Library at Edirne. Two works which belong to poet have interesting peculiarity. Especially poet’s sergüzeştnâme which tells Inebahtı Sea Battle and his captivity years after battle attracks attention in terms of both substance and shape features. The poet told his four years in prison at Rome and Messina in this book. Besides, in his work, observations belonging to the Christian world were portrayed. Especially, life in the Rome, San Pietro sacrament and the observations about the Cristian clergies od that period present an interesting feature. The adventure book which composes of 42 leaf separated counterparts in terms of poetic forms and what it includes. The other work of the poet Kitâbu Kısas-ı Enbiyâ was replicated as a verse in 1585. This work that composed of 280 leaf is one of the important examples of its type the content of work based on important sources of the history of Islam, particularly on the verses and the hadiths.

Anahtar Kelimeler

Hindî Mahmûd , kısas-ı enbiyâ , sergüzeşt , sergüzeştnâme.