Öz
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ö. 672/1273 Türk tasavvuf edebiyatına yön veren büyük bir değerdir. Telif ettiği eserlerinin etkisi, çağları aşarak günümüze ulaşmıştır. Mevlânâ ve Mevlevîliğe dair bugüne kadar birçok eser yazılmıştır. Bunlara kaynak teşkil eden eserlerden biri olan Menâkıbü’l-Ârifîn, tarikat geleneği içerisinde yetişen Ahmed Eflâkî ö. 761/1360 tarafından Farsça kaleme alınmıştır. Eflâkî’nin bu dinî-tasavvufî eseri Sultan II. Murâd salt. 1421-1444, 1446-1451 döneminde ilk defa Mahzenü’l-Esrâr adıyla Anadolu Türkçesine tercüme edilmiştir. Eserde Mevlevî dergâhına mensup kadınlara dair anlatılar dikkat çekicidir. Kira Hatun, Melike Hatun, Mutahhara Hatun, Şeref Hatun, Fâtıma Hatun gibi eş, çocuk, torun, gelin vb. Mevlânâ’yla birinci derecede akrabalık ilişkisi bulunan kadınların; Gömeç Hatun, Hoşlika Hatun, Gürcü Hatun, Paşa Hatun gibi Mevlânâ’nın ailesi dışından olup dergâha intisap etmiş, maddi/manevi desteği olan müridelerin, sultan hanımlarının hikâyeleri anlatılmıştır. Bu çalışmada, Mevlânâ ve dergâhı ile olan münasebetlerinden yola çıkılarak Mahzenü’l-Esrâr’da bahsi geçen kadınlar statü, yaşam biçimi, hayat duruşu vb. konularda “kadın motifi” çerçevesinde incelenecektir.
Anahtar Kelimeler
Mevlânâ Mevlevilik Menâkıbü’l-Ârifîn Mahzenü’l-Esrâr kadınlar motif
Kaynakça
- Ahmed Eflâkî, Ariflerin Menkıbeleri, çev. Tahsin Yazıcı, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2012.
- ALKAN İSPİRLİ, Serhan, “Şair, Hattat, Müzehhib Bir Sultan: Padişah Hatun”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7/3, 2018, s. 1679-93.
- ALTUN, Ara, “Gömeç Hatun Türbesi”, DİA, C. 14, İstanbul 1996, https://islamansiklopedisi.org.tr/gomec-hatun-turbesi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- BAYRAM, Fatih, “Ulu Arif Çelebi’nin İlhanlı Payitahtına Seyahatleri Hakkında Bazı Tespitler”, Avrasya Etüdleri, S. 42, 2012, s. 157-168.
- Bedîüzzaman Fürûzânfer, Mevlâna Celâleddin, çev. F Nafiz Uzluk, Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2005.
- CEYHAN, Semih, “Şems-i Tebrîzî”, DİA, C. 38, İstanbul 2010, https://islamansiklopedisi.org.tr/sems-i-tebrizi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- DEĞİRMENÇAY, Veyis, “Sultan Veled”, DİA, C. 37, İstanbul 2009, https://islamansiklopedisi.org.tr/sultan-veled Erişim: 25 Nisan 2022 .
- GÖLPINARLI, Abdülbâki, Mevlânâdan Sonra Mevlevilik, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2006.
- HELMİNSKİ, Camille Adams, Women of Sufism A Hidden Treasure, Shambhala, Boston 2003.
- KOYUNCU, Zeynep, “Mâder-i Mevlânâ Mümine Hatun’a Yazılan Manzumeler”, SEFAD, S. 45, 2021, s. 253-270.
- KÜÇÜK, Hülya, “Türk Tarihinde Kadın Veliler: İlk Dönem Mevlevîliği Örneği”, İstem, S. 10, 2007, s. 65-74.
- KÜÇÜK Hülya, Semih Ceyhan, “Râbia el-Adeviyye”, DİA, C. 34, İstanbul 2007, https://islamansiklopedisi.org.tr/rabia-el-adeviyye Erişim: 22 Mayıs 2022 .
- LEWIS, Franklin, Mevlânâ-Geçmiş ve Şimdi, Doğu ve Batı, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2010.
- Mevlânâ, Mesnevî-i Ma’nevî, çev. Derya Örs, Hicabi Kırlangıç, Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2015.
- MIYNAT, Ali, “Bir Mengücekli Türkmen Beyi: Fahreddîn Behrâmşâh ve Yeni Keşfedilen Altın Sikkeleri”, Tarih Dergisi, S. 70, 2019/2, s. 19- 36.
- ORAL, M. Zeki, “Mâder-i Mevlânâ: Prenses Mümine Camii, Türbesi ve Hayatı”, Konya Halkevi Kültür Dergisi, S. 53-56, 1943, s. 121-129.
- ÖNGÖREN, Reşat, “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî”, DİA, C. 29, Ankara 2004, https://islamansiklopedisi.org.tr/mevlana-celaleddin-i-rumi Erişim: 20 Nisan 2022 .
- ÖZCAN UĞUR, Elif ve Sevim Yılmaz Önder “Bir Menâkıbü’l-Ârifîn Tercümesi Mahzenü’l-Esrâr ve Metindeki Farsça Unsurlar”, III. Uluslararası Türkiye-İran Dil ve Edebiyat İlişkileri Sempozyumu Türkçe Bildiriler http://www.demavend.com.tr/e-kitap/tidei3kapaktr.jpg Erişim: 3 Mayıs 2022 . Demavend, İstanbul 2021.
- ÖZCAN, Abdülkadir, “Hatun”, DİA, C. 16, İstanbul 1997, https://islamansiklopedisi.org.tr/hatun Erişim: 30 Nisan 2022 . SEVİM, Ali, “Keyhüsrev II”, DİA, https://islamansiklopedisi.org.tr/keyhusrev-ii Erişim: 25 Nisan 2022 . C. 25, Ankara 2002
- SÜMER, Faruk, “Karamanoğulları”, DİA, C. 24, İstanbul 2001, https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari#1 Erişim: 25 Nisan 2022 .
- SÜMER, Faruk, “Mengücüklüler”, DİA, C. 29, Ankara 2004, https://islamansiklopedisi.org.tr/mengucukluler#1 Erişim: 25 Nisan 2022 .
- ŞAHİNOĞLU, M. Nazif, “Bahâeddin Veled”, DİA, C. 4, İstanbul 1991, https://islamansiklopedisi.org.tr/bahaeddin-veled Erişim: 25 Nisan 2022 .
- TAN, M. Nedim, Bir Dini İdealin İfade Biçimleri Râbia el-Adeviyye’den Kalanlar, Pinhan Yayıncılık, 2020.
- TANMAN, Baha, “Âbid Çelebi Tekkesi”, DİA, C. 1, İstanbul 1988, https://islamansiklopedisi.org.tr/abid-celebi-tekkesi Erişim: 30 Nisan 2022 .
- TANRIKORUR, Barihüda, “Karahisar Mevlevîhânesi”, DİA, C. 24, İstanbul 2001, Erişim: 3 Mayıs 2022 .
- TANRIKORUR, Barihüda, “Tokat Mevlevîhânesi”, DİA, C. 41, İstanbul 2012, Erişim: 25 Nisan 2022 .
- YAZICI, Tahsin, “Ahmed Eflâkî”, DİA, C. 2. İstanbul 1989. YAZICI, Tahsin, “Ârif Çelebi”, DİA, C. 3, https://islamansiklopedisi.org.tr/arif-celebi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- Zâhid b. Ârif, Mahzenü’l-Esrâr, Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya 3456.
- https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Lokm%C3%A2n-suresi/3494/25-29- ayet-tefsiri Erişim: 5 Mayıs 202
- Mawlānā, Mawlawi, Manākıb al-Ārifīn, Mahzan al-Asrār, women, motif.
Öz
Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī ö. 672/1273 is a great value shaping Turkish Sufi literature. The influence of his works has survived through the ages. Many works have been written about Mawlānā and Mawlawi. Manākıb al-Ārifīn, one of the works that constitute a source for these, was written in Persian by Ahmad Aflākī ö. 761/1360 , who was raised in the tradition of the sect. This religious-mystical work of Aflākī was translated into Anatolian Turkish named Mahzan al-Asrār for the first time during the reign of Murad II reign 1421-1444, 1446-1451 . The narratives about women belonging to the dergah are remarkable in the work. The stories about Kira Hatun, Melike Hatun, Mutahhara Hatun, Şeref Hatun, and Fatima Hatun who were first-degree relatives with Mawlānā such as wife, children, grandchildren, brides; as well as, the murits such as Gömeç Hatun, Hoşlika Hatun, Gürcü Hatun, Paşa Hatun, who joined the dervish lodge outside of Mawlānā’s family and were supporting as sultan’s wife are told. In this study, based on the relations between Mevlānā and his dergah, the women in Mahzan al-Asrār will be examined in terms of status, lifestyle, life stance, etc. in the context of “women's motifs” issues.
Anahtar Kelimeler
Mawlānā Mawlawi Manākıb al-Ārifīn Mahzan al-Asrār women motif
Kaynakça
- Ahmed Eflâkî, Ariflerin Menkıbeleri, çev. Tahsin Yazıcı, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2012.
- ALKAN İSPİRLİ, Serhan, “Şair, Hattat, Müzehhib Bir Sultan: Padişah Hatun”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7/3, 2018, s. 1679-93.
- ALTUN, Ara, “Gömeç Hatun Türbesi”, DİA, C. 14, İstanbul 1996, https://islamansiklopedisi.org.tr/gomec-hatun-turbesi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- BAYRAM, Fatih, “Ulu Arif Çelebi’nin İlhanlı Payitahtına Seyahatleri Hakkında Bazı Tespitler”, Avrasya Etüdleri, S. 42, 2012, s. 157-168.
- Bedîüzzaman Fürûzânfer, Mevlâna Celâleddin, çev. F Nafiz Uzluk, Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2005.
- CEYHAN, Semih, “Şems-i Tebrîzî”, DİA, C. 38, İstanbul 2010, https://islamansiklopedisi.org.tr/sems-i-tebrizi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- DEĞİRMENÇAY, Veyis, “Sultan Veled”, DİA, C. 37, İstanbul 2009, https://islamansiklopedisi.org.tr/sultan-veled Erişim: 25 Nisan 2022 .
- GÖLPINARLI, Abdülbâki, Mevlânâdan Sonra Mevlevilik, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2006.
- HELMİNSKİ, Camille Adams, Women of Sufism A Hidden Treasure, Shambhala, Boston 2003.
- KOYUNCU, Zeynep, “Mâder-i Mevlânâ Mümine Hatun’a Yazılan Manzumeler”, SEFAD, S. 45, 2021, s. 253-270.
- KÜÇÜK, Hülya, “Türk Tarihinde Kadın Veliler: İlk Dönem Mevlevîliği Örneği”, İstem, S. 10, 2007, s. 65-74.
- KÜÇÜK Hülya, Semih Ceyhan, “Râbia el-Adeviyye”, DİA, C. 34, İstanbul 2007, https://islamansiklopedisi.org.tr/rabia-el-adeviyye Erişim: 22 Mayıs 2022 .
- LEWIS, Franklin, Mevlânâ-Geçmiş ve Şimdi, Doğu ve Batı, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2010.
- Mevlânâ, Mesnevî-i Ma’nevî, çev. Derya Örs, Hicabi Kırlangıç, Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, İstanbul 2015.
- MIYNAT, Ali, “Bir Mengücekli Türkmen Beyi: Fahreddîn Behrâmşâh ve Yeni Keşfedilen Altın Sikkeleri”, Tarih Dergisi, S. 70, 2019/2, s. 19- 36.
- ORAL, M. Zeki, “Mâder-i Mevlânâ: Prenses Mümine Camii, Türbesi ve Hayatı”, Konya Halkevi Kültür Dergisi, S. 53-56, 1943, s. 121-129.
- ÖNGÖREN, Reşat, “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî”, DİA, C. 29, Ankara 2004, https://islamansiklopedisi.org.tr/mevlana-celaleddin-i-rumi Erişim: 20 Nisan 2022 .
- ÖZCAN UĞUR, Elif ve Sevim Yılmaz Önder “Bir Menâkıbü’l-Ârifîn Tercümesi Mahzenü’l-Esrâr ve Metindeki Farsça Unsurlar”, III. Uluslararası Türkiye-İran Dil ve Edebiyat İlişkileri Sempozyumu Türkçe Bildiriler http://www.demavend.com.tr/e-kitap/tidei3kapaktr.jpg Erişim: 3 Mayıs 2022 . Demavend, İstanbul 2021.
- ÖZCAN, Abdülkadir, “Hatun”, DİA, C. 16, İstanbul 1997, https://islamansiklopedisi.org.tr/hatun Erişim: 30 Nisan 2022 . SEVİM, Ali, “Keyhüsrev II”, DİA, https://islamansiklopedisi.org.tr/keyhusrev-ii Erişim: 25 Nisan 2022 . C. 25, Ankara 2002
- SÜMER, Faruk, “Karamanoğulları”, DİA, C. 24, İstanbul 2001, https://islamansiklopedisi.org.tr/karamanogullari#1 Erişim: 25 Nisan 2022 .
- SÜMER, Faruk, “Mengücüklüler”, DİA, C. 29, Ankara 2004, https://islamansiklopedisi.org.tr/mengucukluler#1 Erişim: 25 Nisan 2022 .
- ŞAHİNOĞLU, M. Nazif, “Bahâeddin Veled”, DİA, C. 4, İstanbul 1991, https://islamansiklopedisi.org.tr/bahaeddin-veled Erişim: 25 Nisan 2022 .
- TAN, M. Nedim, Bir Dini İdealin İfade Biçimleri Râbia el-Adeviyye’den Kalanlar, Pinhan Yayıncılık, 2020.
- TANMAN, Baha, “Âbid Çelebi Tekkesi”, DİA, C. 1, İstanbul 1988, https://islamansiklopedisi.org.tr/abid-celebi-tekkesi Erişim: 30 Nisan 2022 .
- TANRIKORUR, Barihüda, “Karahisar Mevlevîhânesi”, DİA, C. 24, İstanbul 2001, Erişim: 3 Mayıs 2022 .
- TANRIKORUR, Barihüda, “Tokat Mevlevîhânesi”, DİA, C. 41, İstanbul 2012, Erişim: 25 Nisan 2022 .
- YAZICI, Tahsin, “Ahmed Eflâkî”, DİA, C. 2. İstanbul 1989. YAZICI, Tahsin, “Ârif Çelebi”, DİA, C. 3, https://islamansiklopedisi.org.tr/arif-celebi Erişim: 25 Nisan 2022 .
- Zâhid b. Ârif, Mahzenü’l-Esrâr, Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya 3456.
- https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Lokm%C3%A2n-suresi/3494/25-29- ayet-tefsiri Erişim: 5 Mayıs 202
- Mawlānā, Mawlawi, Manākıb al-Ārifīn, Mahzan al-Asrār, women, motif.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Mayıs 2022 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2022 Sayı: 47 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.