XVI. YÜZYIL ŞÂİRİ VUKÛFÎ’NİN TÜRKÇE DÎVÂN DÎBÂCESİ, ARAPÇA BÜRDE VE TANTARÂNÎ KASÎDELERİNE NAZİRELERİ VE TÜRKÇE ŞİİRLERİ
Öz
Sultan III. Murad [ö. 1003/1595] dönemi şâirlerinden olan Vukûfî hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgi bulunmamaktadır, şiirlerine de mecmualarda rastlanmamıştır. Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum 495 numarada bulunan yazmada, Vukûfî’ye ait Türkçe Dîvân Dîbâcesi, Kasîde-i Bürde ve Tantarânî kasîdelerine Arapça iki nazire ve muhtelif biçimlerde on iki Türkçe şiir vardır. Klasik dîvân tertibi dikkate alındığında bir dîvân diyemeyeceğimiz bu şiirlerin başında dîbâce olması dikkate değerdir. Yazmada kasîdelerden sonra III. Murad’ın tahta çıkışı münasebetiyle murabba nazım şekli ile yazılmış bir culûsiye, Selîmî II. Selim [ö. 982/1574] ve Muhibbî’nin Kanûnî Sultan Süleyman [ö. 974/1566] gazellerine yazılmış iki tahmis, sekiz gazel ve ayrıca dünyanın faniliği ile alakalı bir murabba bulunmaktadır. Bu çalışmada şiirlerinden hareketle Vukûfî’nin hayatı ve sanatı hakkında çıkarımlarda bulunuldu. Dîbâce kısmı incelendi, Bürde ve Tantarânî kasîdeleri hakkında kısa bir bilgi verildi. Daha sonra Türkçe dîbâce ile Arapça ve Türkçe şiirlerin metni ortaya koyuldu. Dîbâce kısmı günümüz Türkçesine aktarıldı, Arapça şiirlerin tercümeleri yapıldı ve Türkçe şiirler nesre çevrildi.
Anahtar Kelimeler
III. Murad devri Dîbâce Kasîde-i Bürde Kasîde-i Tantarânî Vukûfî
Kaynakça
- AYDEMİR, Yaşar, “Divan Şiirinde Kulak Çekmeye Dair”, Turkish Studies, Volume 7/1 Winter 2012, s. 3-17.
- AYVERDİ, İlhan, Asırlar Boyu Tarihi Seyri İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük H-N, 2.C , Kubbealtı Neşriyat, İstanbul 2006.
- BODUR, Osman, “Hadislere Göre Deccâlin Özellikleri”, Akademik Bakış Dergisi, Ocak-Şubat 2017, S. 59, s. 90-102.
- DİLÇİN, Cem, Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları: 503, Ankara 1983.
- DURMUŞ, İsmail, “el-Tantarâniyye”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/et-tantaraniyye, 03. 01. 2022 .
- KAYA, Mahmut, “Kasîdetü’l-Bürde”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kasidetul-burde--busiri, 11. 01. 2022 .
- KESİK, Beyhan, Selîmî II. Selim Dîvânçesi, Vizyon Yayınevi, Ankara 2012.
- KIRKKILIÇ, Ahmet, Murâdî Dîvânı Sultan Üçüncü Murad, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları: 56, İstanbul 2015.
- KÜTÜKOĞLU, Bekir, “Murad III”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/murad-iii, 11. 01. 2022 .
- Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum 495.
- ÖZTÜRK, Uğur, “III. Murad’a Sunulmuş Üç Kaside: Kâmî, Nâlî ve Mehmed Suûdî Efendi’nin Kasideleri”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, Bahar 2021, Y. 7, S. 14, s. 260-281.
- Steıngass, F., A Comprehensive Persian-English Dictionary, London 1892.
- ÜZGÖR, Tahir, Türkçe Dîvân Dîbâceleri, Kültür Bakanlığı Yayınları/1228, Ankara 1990.
- YAVUZ, Kemal, Orhan Yavuz, Muhibbî Dîvânı Bütün Şiirleri, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları: 69, İstanbul 2016.
POET OF THE SIXTEENTH CENTURY VUKÛFÎ'S MINISTRY TO TURKISH DÎVÂN, ARABIC BÜRDE AND TANTARÂNÎ ODES AND TURKISH POEMS
Öz
Sultan III. Murad [d. 1003/1595] period, there is no information about Vukûfî in the sources , and his poems were not found in magazines. In the manuscript found in the Nation Manuscript Library, Ali Emîrî Manzum number 495, there are two poems in Arabic for Vukûfî's Turkish Dîvân Dîbâce, Kasîde-i Bürde and Tantarânî eulogies, and twelve Turkish poems in various forms. Considering the classical dîvân arrangement, it is noteworthy that these poems, which we cannot call a dîvân, have dîbâce at the beginning. After the eulogies in writing, a murabba written on the occasion of III. Murad's accession to the throne, there are two tahmis of Selîmî II. Selim [d. 982/1574] and Muhibbî's Kanûnî Sultan Süleyman [d. 974/1566] ghazals, eight ghazals and as well as a murabba about the mortality of the world. In the study in your hand, inferences were made about Vukûfî's life based on his poems. The dîbâce section was examined, a brief information was given about Bürde and Tantarânî eulogies. Then, the text of the Arabic and Turkish poems with the Turkish dîbâce in the manuscript was revealed. The dîbâce part was transferred to today's Turkish, Arabic poems were translated and the Turkish poems were translated into prose.
Anahtar Kelimeler
III. Murad era Preface Kasîde-i Bürde Kasîde-i Tantarânî Vukûfî
Kaynakça
- AYDEMİR, Yaşar, “Divan Şiirinde Kulak Çekmeye Dair”, Turkish Studies, Volume 7/1 Winter 2012, s. 3-17.
- AYVERDİ, İlhan, Asırlar Boyu Tarihi Seyri İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük H-N, 2.C , Kubbealtı Neşriyat, İstanbul 2006.
- BODUR, Osman, “Hadislere Göre Deccâlin Özellikleri”, Akademik Bakış Dergisi, Ocak-Şubat 2017, S. 59, s. 90-102.
- DİLÇİN, Cem, Yeni Tarama Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları: 503, Ankara 1983.
- DURMUŞ, İsmail, “el-Tantarâniyye”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/et-tantaraniyye, 03. 01. 2022 .
- KAYA, Mahmut, “Kasîdetü’l-Bürde”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/kasidetul-burde--busiri, 11. 01. 2022 .
- KESİK, Beyhan, Selîmî II. Selim Dîvânçesi, Vizyon Yayınevi, Ankara 2012.
- KIRKKILIÇ, Ahmet, Murâdî Dîvânı Sultan Üçüncü Murad, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları: 56, İstanbul 2015.
- KÜTÜKOĞLU, Bekir, “Murad III”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/murad-iii, 11. 01. 2022 .
- Millet Yazma Eser Kütüphanesi Ali Emîrî Manzum 495.
- ÖZTÜRK, Uğur, “III. Murad’a Sunulmuş Üç Kaside: Kâmî, Nâlî ve Mehmed Suûdî Efendi’nin Kasideleri”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi, Bahar 2021, Y. 7, S. 14, s. 260-281.
- Steıngass, F., A Comprehensive Persian-English Dictionary, London 1892.
- ÜZGÖR, Tahir, Türkçe Dîvân Dîbâceleri, Kültür Bakanlığı Yayınları/1228, Ankara 1990.
- YAVUZ, Kemal, Orhan Yavuz, Muhibbî Dîvânı Bütün Şiirleri, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları: 69, İstanbul 2016.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Mayıs 2022 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2022 Sayı: 47 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.