Öz
Kaynaklarda genellikle rubâî karşılığında kullanıldığı söylenen “dübeyt” terimi İslâmî edebiyatlarda görülen ve kafiye bakımından aynı olmakla beraber vezin itibarıyla rubâîden ayrılan bir nazım şeklinin adıdır. Fars edebiyatında rubâîden daha önce mevcut olan dübeyt nazım şekli Türk edebiyatında daha ziyade 17. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanmıştır. Fars edebiyatında en önemli dübeyt şairi olarak Baba Tahir Uryânî’nin ismi zikredilirken Türk edebiyatında şimdilik Tecellî ve Osman Nevres bu nazım şeklinin en önemli temsilcileri kabul edilebilir. Dübeyt terimi bugüne kadar araştırmacılar tarafından genellikle rubâî karşılığında kullanılan bir terim olarak kabul edilegelmiştir. Bu çalışma ile dübeyt nazım şeklinin ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı ve özelliklerinin neler olduğu ortaya konulup dikkatler, rubâîden farklı bir nazım şekli olarak dübeyt üzerine çekilmek istenmiş ve araştırmacılar arasında devam edegelen bu eksik bilginin tamamlanmasına çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Dübeyt rubâî nazım şekli Tecellî Osman Nevres Fars edebiyatı Türk edebiyatı
Öz
The term of “Dübeyt” is generally come accross in sources indicating the rubâîform. Though it has the same rhyme with rubâî of Islamic literature, it is a differentform of poetry. This dübeyt form is seen even before the rubai form with the Persianliterature, where it appears within the Turkish literature during the 17th century.Baba Tahir Uryânî is recalled as a great dübeyt poet of the Persian literature, Tecelliand Osman Nevres are the Turkish represantatives of this form.This study is to shed light upon this dübeyt form, formulate what it is, indicatehow it appeared, and what its peculiarities are. With all these, it is set to bringattantions to the difference between the dübeyt form and rubai. This goal will helpfill in the gap of misunderstanding the dübeyt form among scholars.
Anahtar Kelimeler
Dübeyt rubâî Tecellî Osman Nevres Persian Literature Turkish Literature
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 21 Nisan 2006 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2006 Sayı: 14 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.