Öz
Osmanlı devlet adamları arasında ilginç yaşam öyküsü nedeniyle dikkat çeken isimlerdenbiri olan Makbul/Maktul İbrahim Paşa'nın Selanik ve Kavala ile diğeryerlerdeki vakıflarından bazıları bu makalenin konusunu oluşturmuştur. Bumakalede, 14-15 Mart 1536 gecesi ebediyete intikal eden paşadan geriye kalan vebugüne kadar pek üzerinde durulmamış bazı yerlerdeki hayratı tanıtılmayaçalışılmıştır. Paşa’nın vakıflar yoluyla sunduğu hizmetlerin hatırlanması, adınınyaşamasına vesile olan eserlerin tanıtılması gayesiyle yapılan çalışmada, 937/1530-1531 tarihli vakfiye ile kamunun hizmetine sunulan cami, mektep, medrese, imaret,tekke ve çeşme gibi vakıf eserler, vazifeliler, ifa ettikleri hizmetler, alacakları ücretler,vakfedilen gelir kaynakları ve bunların sarf edildiği yerlerden söz edilmiştir. Ayrıcatescilinden bir kaç asır sonra söz konusu vakıfların ne durumda olduğunu tespit etmekamacıyla muhasebe defterleri de değerlendirilmiştir. Selanik ve Kavala'daki külliyeler,bağışlanan zengin gelir kaynaklarıyla sosyal ve kültürel ihtiyaçların karşılanmasınakatkıda bulunmuştur. Balkan coğrafyasında Osmanlı egemenliğinin son bulmasıylabu topraklar üzerindeki diğer tüm vakıflar gibi İbrahim Paşa'ya ait kurumlar dakaderine terk edilmiştir. Dolayısıyla Paşa’nın diğer vakıf eserleriyle vakfa ait taşınır vetaşınmazların akıbeti hakkında herhangi bir bilgi edinilememiştir.
Anahtar Kelimeler
Makbul/Maktul İbrahim Paşa Selanik Kavala Drama Zihne Marmara Eğriboz Külliye Vakıf Ayasofya
Kaynakça
- Bâbıâlî Evrak Odası BEO , nr.2355/176566.
- BOA, Dahiliye Nezareti Mektûbî Kalemi DH.MKT , nr.865/84.
- BOA, Evkaf Defteri EV.d. , nr.12024; nr.12487; nr.12867.
- BOA, Evkaf Haremeyn Muhasebeciliği Defteri EV.HMH.d. , nr.4604; nr.5886.
- BOA, Cevdet Belediye C.BLD , nr.51/2520; nr.73/3636; nr.89/4402.
- BOA, Cevdet Evkaf C.EV , nr.9/418; nr.246/12298; nr.408/20660.
- BOA, Cevdet Maarif C.MF , nr.101/5024.
- BOA, Şurâ-yı Devlet ŞD , nr.2048/27.
- BOA, Rumeli Müfettişliği Selanik TFR.I.SL , nr.39/3827.
- D., nr.7029.
- Atik Esas Defteri A.E.d. , nr.503.
- VGMA, Vakfiye Defteri, nr.581.
- VGMA, VGM. Defter, nr.00456.00036.
- VGMA, Osmanlı Arşivleri OA , EV.d., nr.12487.
- VGMA, OA, Evkaf Haremeyn Muhasebeciliği Defteri EV.HMH.d. , nr.4604.
- VGMA, OA, Evkaf Başkitâbeti EV.BKB , nr.00196.00017.
- VGMA, OA, Evkaf Kesedarlık EV.KSD , nr.00013.00082.
- VGMA, OA, Evkaf Zimmet Halifeliği EV.ZMT , nr.00043.00020 . ACAR, Şinasi, Osmanlı'da Günlük Yaşam Nesneleri, İstanbul 2011.
- ____________, “Arşından Metreye, Dirhemden Grama”, Eskişehir Ticaret Odası Dergisi, S:109 Mart-Nisan 2008 , 68-70.
- ANASTASSİADOU, Meropi, Tanzimat Çağında Bir Osmanlı Şehri Selanik 1830-1912 , İstanbul 2014.
- AYNUR, Hatice- KARATEKE, Hakan T., III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri 1703-1730 , İstanbul 1995.
- BERKİ, Ali Himmet, Istılah ve Tâbirler, Ankara 1966.
- CAN, Aykut, Pargalı'nın Ölümü, İstanbul 2013.
- EMECEN, Feridun, “İbrâhim Paşa, Makbul”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2000, XXI, 333-335.
- Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, yay. haz. Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı-Robert Dankoff, VIII. Kitap, İstanbul 2003.
- EYİCE, Semavi, "Ayasofya Camii", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1991, IV, 221-222.
- FAROQHİ, Suraiya, "Balkan Panayırlarının Eski Tarihi", Osmanlı Şehirleri ve Kırsal Hayatı, çev. Emine Sonnur Özcan, Ankara 2006, s.157-186.
- GÖKBİLGİN, M. Tayyib, “İbrâhim Paşa”, İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1993, V/II, 908-915.
- HİNZ, Walther, İslâm’da Ölçü Sistemleri, çev. Acar Sevim, İstanbul 1990.
- JENKİNS, Hester Donaldson, Kanunî’nin Veziriazamı Pargalı İbrahim Paşa, çev. Nilüfer Epçeli, İstanbul 2011.
- Kemal Paşa-zâde, Tevârih-i Âl-i Osman X. Defter, haz. Şefaettin Severcan, Ankara 1996.
- KİEL, Machiel, "Kavala", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,, İstanbul 2002, XXV, 60-62.
- ____________, "Selânik", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,, İstanbul 2009, XXXVI, 352-357.
- Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî, yay. haz. Seyit Ali Kahraman vd, III, İstanbul 1996.
- ÖZTÜRK, Said, Osmanlı Arşiv Belgelerinde Siyakat Yazısı ve Tarihi Gelişimi, İstanbul 1996.
- PAKALIN, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, I-III, İstanbul 2004.
- PERE, Nuri, Osmanlılarda Madenî Paralar, İstanbul 1968.
- SAHİLLİOĞLU, Halil, “Akçe”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1989, II, 224-227.
- ____________, “Dirhem”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1994, IX, 368-371.
- TEKTAŞ, Nazım, Pargalı İbrahim Paşa, İstanbul 2012.
- ULUÇAY, Çağatay, “Kanunî Sultan Süleyman ve Ailesi İle İlgili Bazı Notlar ve Vesikalar”, Kanunî Armağanı, Ankara 2001, s.227-257.
- UZUNÇARŞILI, İ. H., “Kanunî Sultan Süleyman’ın Vezir-i Âzamı Makbûl ve Maktûl İbrahim Paşa Padişah Dâmadı Değildi”, Belleten, XXIX/114 1965 , 355-361.
- YENİŞEHİRLİOĞLU, Filiz, "Balkanlar'da Osmanlı Mimarisi", Tarih Çevresi, S:11 1994 , 27-36.
- YEROLYMPOS, Alexandra-Vassilis Colonas, "Kozmopolit Bir Kentleşme", Selânik 1850-1918, der. Gilles Veinstein, İstanbul 2014, s.199-222.
- YILMAZ, Fehmi, Osmanlı Tarih Sözlüğü, İstanbul 2010.
Öz
This article is about some of the charities of Makbul Ibrahim Pasha Waqf inThessalonica, Kavala and other places. Ibrahim Pasha was one of the most remarkableamongst Ottoman Statesmen with his curious life. The essay introduces variouscharities of Ibrahim Pasha dies 14-15 March 1536 across modern-day northernGreece which have, so far, been neglected in historical research. This research was doneso that the community service he provided through his waqf could be remembered andthat his heritage such as mosques and schools that keep his name alive to this day wouldnot be forgotten. The essay explores the information on the work of his waqf foundedby a charter in 937/1530-1531. The information relates to various charitablebuildings such as mosques, schools, quran schools, soup kitchens, dervish lodges, andto the personnel employed by these institutions, their duties and responsibilities as wellas their salaries, the sources of revenues that were donated to the waqf, and the use ofthe income generated by the waqf to fund expenditures. A review of the account bookswas also made in order to understand the situation of the charities a few centuries afterthe registration of the waqf charter. The research has found that most of the waqfinstitutions were instrumental in serving the communities in these lands during theOttoman Rule. The complexes comprised of the above-mentioned charitable buildingsin Thessalonica and Kavala catered to social and cultural needs with their vast resourcesthat were donated to them. With the end of the Ottoman Rule in the Balkans, theinstitutions that belonged to the Ibrahim Pasha Waqf suffered enormously as all theother waqfs that were the symbols of the Ottoman civilisation in those lands. Therefore,it was not possible to obtain information relating to the fate of some of his other charitiesand of the estates and assets of his waqf.
Anahtar Kelimeler
Ibrahim Pasha Thessalonica Kavala Drama Zihne Marmara Eğriboz külliye waqf Aghia Sophia
Kaynakça
- Bâbıâlî Evrak Odası BEO , nr.2355/176566.
- BOA, Dahiliye Nezareti Mektûbî Kalemi DH.MKT , nr.865/84.
- BOA, Evkaf Defteri EV.d. , nr.12024; nr.12487; nr.12867.
- BOA, Evkaf Haremeyn Muhasebeciliği Defteri EV.HMH.d. , nr.4604; nr.5886.
- BOA, Cevdet Belediye C.BLD , nr.51/2520; nr.73/3636; nr.89/4402.
- BOA, Cevdet Evkaf C.EV , nr.9/418; nr.246/12298; nr.408/20660.
- BOA, Cevdet Maarif C.MF , nr.101/5024.
- BOA, Şurâ-yı Devlet ŞD , nr.2048/27.
- BOA, Rumeli Müfettişliği Selanik TFR.I.SL , nr.39/3827.
- D., nr.7029.
- Atik Esas Defteri A.E.d. , nr.503.
- VGMA, Vakfiye Defteri, nr.581.
- VGMA, VGM. Defter, nr.00456.00036.
- VGMA, Osmanlı Arşivleri OA , EV.d., nr.12487.
- VGMA, OA, Evkaf Haremeyn Muhasebeciliği Defteri EV.HMH.d. , nr.4604.
- VGMA, OA, Evkaf Başkitâbeti EV.BKB , nr.00196.00017.
- VGMA, OA, Evkaf Kesedarlık EV.KSD , nr.00013.00082.
- VGMA, OA, Evkaf Zimmet Halifeliği EV.ZMT , nr.00043.00020 . ACAR, Şinasi, Osmanlı'da Günlük Yaşam Nesneleri, İstanbul 2011.
- ____________, “Arşından Metreye, Dirhemden Grama”, Eskişehir Ticaret Odası Dergisi, S:109 Mart-Nisan 2008 , 68-70.
- ANASTASSİADOU, Meropi, Tanzimat Çağında Bir Osmanlı Şehri Selanik 1830-1912 , İstanbul 2014.
- AYNUR, Hatice- KARATEKE, Hakan T., III. Ahmed Devri İstanbul Çeşmeleri 1703-1730 , İstanbul 1995.
- BERKİ, Ali Himmet, Istılah ve Tâbirler, Ankara 1966.
- CAN, Aykut, Pargalı'nın Ölümü, İstanbul 2013.
- EMECEN, Feridun, “İbrâhim Paşa, Makbul”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2000, XXI, 333-335.
- Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, yay. haz. Seyit Ali Kahraman-Yücel Dağlı-Robert Dankoff, VIII. Kitap, İstanbul 2003.
- EYİCE, Semavi, "Ayasofya Camii", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1991, IV, 221-222.
- FAROQHİ, Suraiya, "Balkan Panayırlarının Eski Tarihi", Osmanlı Şehirleri ve Kırsal Hayatı, çev. Emine Sonnur Özcan, Ankara 2006, s.157-186.
- GÖKBİLGİN, M. Tayyib, “İbrâhim Paşa”, İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1993, V/II, 908-915.
- HİNZ, Walther, İslâm’da Ölçü Sistemleri, çev. Acar Sevim, İstanbul 1990.
- JENKİNS, Hester Donaldson, Kanunî’nin Veziriazamı Pargalı İbrahim Paşa, çev. Nilüfer Epçeli, İstanbul 2011.
- Kemal Paşa-zâde, Tevârih-i Âl-i Osman X. Defter, haz. Şefaettin Severcan, Ankara 1996.
- KİEL, Machiel, "Kavala", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,, İstanbul 2002, XXV, 60-62.
- ____________, "Selânik", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi,, İstanbul 2009, XXXVI, 352-357.
- Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî, yay. haz. Seyit Ali Kahraman vd, III, İstanbul 1996.
- ÖZTÜRK, Said, Osmanlı Arşiv Belgelerinde Siyakat Yazısı ve Tarihi Gelişimi, İstanbul 1996.
- PAKALIN, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, I-III, İstanbul 2004.
- PERE, Nuri, Osmanlılarda Madenî Paralar, İstanbul 1968.
- SAHİLLİOĞLU, Halil, “Akçe”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1989, II, 224-227.
- ____________, “Dirhem”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, İstanbul 1994, IX, 368-371.
- TEKTAŞ, Nazım, Pargalı İbrahim Paşa, İstanbul 2012.
- ULUÇAY, Çağatay, “Kanunî Sultan Süleyman ve Ailesi İle İlgili Bazı Notlar ve Vesikalar”, Kanunî Armağanı, Ankara 2001, s.227-257.
- UZUNÇARŞILI, İ. H., “Kanunî Sultan Süleyman’ın Vezir-i Âzamı Makbûl ve Maktûl İbrahim Paşa Padişah Dâmadı Değildi”, Belleten, XXIX/114 1965 , 355-361.
- YENİŞEHİRLİOĞLU, Filiz, "Balkanlar'da Osmanlı Mimarisi", Tarih Çevresi, S:11 1994 , 27-36.
- YEROLYMPOS, Alexandra-Vassilis Colonas, "Kozmopolit Bir Kentleşme", Selânik 1850-1918, der. Gilles Veinstein, İstanbul 2014, s.199-222.
- YILMAZ, Fehmi, Osmanlı Tarih Sözlüğü, İstanbul 2010.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Kasım 2016 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2016 Sayı: 35 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.