Öz
Divan edebiyatı sahasındaki araştırma alanlarından biri şairlerin elde bulunan eserlerinin yeni nüshalarını değerlendirmek, bu nüshalardaki metinlerden hareketle şairlerin hayatına, edebi kişiliğine dair bilgilere katkı sağlamaktır. Yurt içi ve yurt dışı kütüphanelerinde bulunan Türkçe yazma eserler arasında divanlar önemli bir yer tutmaktadır. Bugün kütüphane kataloglarına girmiş eserler dışında henüz kayda girmemiş yahut kayda girse bile araştırmacılar tarafından henüz değerlendirilmeyen eser sayısı az değildir. Bu makalede XVI. yüzyıl divan şairlerinden Hayretî’nin ö. 941/1535 daha önce herhangi bir araştırmaya konu olmamış Saraybosna Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi Türkçe Yazmalar 1704 numarada kayıtlı Dîvân nüshası üzerinde durulacaktır. Hayretî ve eserleri hakkında kısa bir değerlendirme yapıldıktan sonra adı geçen nüshanın Hayretî’nin biyografisine ve şiirlerine katkıları ortaya konacak ve Çeşmî adlı bir şairin Necâtî Bey’in bir gazeline yapmış olduğu tahmisi tanıtılacaktır. Makalenin sonunda Hayretî’nin tespit edilen yeni şiirlerinin metinlerine yer verilecektir.
Kaynakça
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmet, “Hayretî’nin Belgrad Şehrengizi”, Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi İÜEF Yayını , S. 2-3 1974 , s. 325-56.
- ———, “Hayretî’nin Yenice Şehrengizi”, Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi İÜEF Yayını , S. 4-5 1976 , s. 81-100.
- EKİ̇NCİ̇, Ramazan, “Osmanlı Kültür Merkezlerinden Vardar Yenicesi Ve Tezkirelere Göre Vardar Yenicesi Şairleri”, Journal of Turkish Studies, C. doi:10.7827/TurkishStudies.4123. Issue 4-II, S. 7 2012 , s. 1663-79
- EŞGÜNOĞLU, Nazife, Hayretî’nin Mesnevîleri İnceleme Metin, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı, Ankara 2005.
- Gelibolulu Mustafa Âlî, Gelibolulu Mustafa Âlî Dîvânı, Haz. İ. Hakkı Aksoyak, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayını, Ankara 2018.
- ———, Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Haz. Mustafa İsen, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara 1994.
- Hayretî, Dîvan: Tenkitli Basım, Haz. Dr. Mehmed Çavuşoğlu & M. Ali Tanyeri, İÜEF, İstanbul 1981.
- N3 Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 4498, t.y.: Milli Kütüphane-Ankara, 06 Mil Yz A 4498.
- N16 Galata Mevlevihanesi Türkçe Yazmaları 150, t.y.
- Necâtî Bey, Necâtî Bey Dîvânı, Haz. Ozan Yılmaz, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara 2015.
- Şeyhî Mehmet Efendi, Vekâyi’ul-Fuzalâ; Şeyhî’nin Şâkâ’ik Zeyli, 4 cilt, Haz. Ramazan Ekinci, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlğı Yayınları, İstanbul 2018.
- TATCI, Mustafa, “Hayretî”, TDV İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları 1998, C. 17, s. 61-62, https://islamansiklopedi- si.org.tr/hayreti. Erişim tarihi:05/05/2021
- TUMAN, Mehmet Nâil, Tuhfe-i Nâilı̂: Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri, 2 cilt, Haz. Cemal Kurnaz, Mustafa Tatcı, Bizim Büro Yayınları, An- kara 2001.
CONTRIBUTIONS TO LITERATURE FROM THE COPY OF HAYRETI'S DIVAN NUMBERED 1704 IN GAZİ HÜSREV BEY LIBRARY
Öz
One of the research topics in the field of Divan literature is to evaluate the available copies of the works of the poets and to evaluate to the information about the life and literary personality of the poets based on the texts in these copies. Divans have an important place among the Turkish manuscripts in Turkey and foreign countries’ libraries. Today, apart from the works taken place in the library catalogues, the number of works that have not yet been registered or that have not been evaluated by the researchers even if they are registered is not low. In this article, one of the Divan poets of 16th century Hayretî's Divan manuscript registered in Sarajevo Gazi Hüsrev Bey Library Turkish Manuscripts number 1704, which has not been the subject of any research before, will be emphasized. After a brief consideration about Hayretî and his works, the contributions of the mentioned copy to Hayretî's biography and poems will be revealed and the The Tahmis that the poet named Çeşmi has made for a ghazel of Necati Bey will be introduced. At the end of the article, the texts of Hayretî's new determined poems will be included.
Kaynakça
- ÇAVUŞOĞLU, Mehmet, “Hayretî’nin Belgrad Şehrengizi”, Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi İÜEF Yayını , S. 2-3 1974 , s. 325-56.
- ———, “Hayretî’nin Yenice Şehrengizi”, Güney Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi İÜEF Yayını , S. 4-5 1976 , s. 81-100.
- EKİ̇NCİ̇, Ramazan, “Osmanlı Kültür Merkezlerinden Vardar Yenicesi Ve Tezkirelere Göre Vardar Yenicesi Şairleri”, Journal of Turkish Studies, C. doi:10.7827/TurkishStudies.4123. Issue 4-II, S. 7 2012 , s. 1663-79
- EŞGÜNOĞLU, Nazife, Hayretî’nin Mesnevîleri İnceleme Metin, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı, Ankara 2005.
- Gelibolulu Mustafa Âlî, Gelibolulu Mustafa Âlî Dîvânı, Haz. İ. Hakkı Aksoyak, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayını, Ankara 2018.
- ———, Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Haz. Mustafa İsen, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara 1994.
- Hayretî, Dîvan: Tenkitli Basım, Haz. Dr. Mehmed Çavuşoğlu & M. Ali Tanyeri, İÜEF, İstanbul 1981.
- N3 Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 4498, t.y.: Milli Kütüphane-Ankara, 06 Mil Yz A 4498.
- N16 Galata Mevlevihanesi Türkçe Yazmaları 150, t.y.
- Necâtî Bey, Necâtî Bey Dîvânı, Haz. Ozan Yılmaz, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara 2015.
- Şeyhî Mehmet Efendi, Vekâyi’ul-Fuzalâ; Şeyhî’nin Şâkâ’ik Zeyli, 4 cilt, Haz. Ramazan Ekinci, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlğı Yayınları, İstanbul 2018.
- TATCI, Mustafa, “Hayretî”, TDV İslam Ansiklopedisi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları 1998, C. 17, s. 61-62, https://islamansiklopedi- si.org.tr/hayreti. Erişim tarihi:05/05/2021
- TUMAN, Mehmet Nâil, Tuhfe-i Nâilı̂: Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri, 2 cilt, Haz. Cemal Kurnaz, Mustafa Tatcı, Bizim Büro Yayınları, An- kara 2001.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Mayıs 2021 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2021 Sayı: 45 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.