Öz
Emîr Ahmed Buhârî’nin müritlerinden olan Lâmiî Çelebi onu yakinen tanıyanlardan birisidir. Sağlığında ona intisap etmiş, sohbetlerine katılmış, ondan el almıştır. Daha sonra kendisi de onun gibi Nakşi tarikatı şeyhliği yapmıştır. Aynı zamanda büyük bir şair olan Lâmiî Çelebi, bilhassa Dîvân’ında şeyhi Emîr Ahmed Buhârî’nin çeşitli vasıflarını, ona duyduğu derin sevgisini ve bağlılığını, ondan beklentilerini ve taleplerini, ilmini, ahlâkını ve hizmetlerini dile getiren şiirler kaleme almıştır. Bu makalede bu şiirler değerlendirilerek Lâmiî Çelebi’nin gözünden Emîr Ahmed Buhârî tanıtılmaktadır.
Makalenin giriş kısmında hatırlatmak amacıyla Lâmiî Çelebi’nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği kısaca tanıtılmıştır. Sonra Emîr Ahmed Buhârî hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Lâmiî Çelebi ile Emîr Buhârî arasındaki ilişkiden söz edilmiştir. Bu kısımda tanışmaları, görüşmeleri vs. ilişkileri hakkında kısaca bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise Lâmiî Çelebi’nin Emîr Buhârî hakkındaki düşünceleri, Dîvân’ındaki şiirlerinden hareketle değerlendirilmiştir. Dîvân’ında müstakil bir bölüm içinde onun için yazılmış 28 gazel yer almaktadır. Lâmiî Çelebi, Emîr Buhârî’yi Dîvân’ında “Mîr, Mîr Efendi, Buhârî, Mîr-i Buhârî, Mîr Sultan” kelimeleriyle zikretmiş, çeşitli vasıflarından dolayı da onu “yâr, dildâr, merdân, mâşûk, hâce, şehenşâh, gamhâr, sevgili, Humâ, simurg, âfitâb, kitap, kâmil, gönül mimârı, dost vb.” sıfatlarla anmıştır.
Lâmiî Çelebi, Emîr Buhârî’nin örnek davranışlarını, örnek ahlâkını, sohbetlerini, nasihatlerini anlatmanın yanında ondan beklentilerini dile getirmeyi ve halini arz etmeyi de ihmal etmemiştir. Emîr Buhârî’yi sağlığında yakinen tanıyan, kalem ehli canlı şahitlerdendir. Bu sebeple onun Emîr Buhârî hakkında verdiği bilgiler son derece kıymetlidir.
Anahtar Kelimeler
Lâmiî Çelebi Emîr Ahmed Buhârî Nakşibendi Emîr Buhârî Tekkesi Bursa İstanbul
Kaynakça
- Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-şu’arâ, (Haz. Filiz Kılıç), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2018.
- AYAN, Gönül, Lâmi’î Vâmık u Azrâ İnceleme-Metin, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara 1988.
- ____________ “Lâmiʻî Çelebi’nin Hayatı, Edebi Kişiliği ve Eserleri” Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Konya Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya 1994, sayı 1, s.43-65.
- BURMAOĞLU, Hamit Bilen, Lâmiî Çelebi Dîvânı (Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri ve Dîvânı’nın Tenkidli Metni), Atatürk Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Erzurum 1983.
- EĞRİ, Sadettin, Şerefü’l-İnsân, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Bursa 1997.
- ____________ “Bursa Kültür Hattında İki Sûfî: Emîr Ahmed Buhârî ve Lâmiî Çelebi”, Bursa Dünden Bugüne Tasavvuf Kültürü, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı Yayınları, Bursa 2002, s. 245-253.
- ESİR, Hasan Ali, Lâmi’i Çelebi Ferhâd ile Şîrîn (İnceleme-Metin-İndeks), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul 1998.
- ____________ Münşeât-ı Lamiî (Lamiî Çelebi’nin Mektupları) -İnceleme-Metin-İndeks Sözlük, KTÜ Matbaası, Trabzon 2006.
- ____________ “Lâmiî Çelebi’nin Müşeât’ında Kendisi ve Bursa ile İlgili Verdiği Bazı Bilgiler”, Bursalı Lâmiî Çelebi ve Dönemi, (ed. Bilal Kemikli, Süleyman Eroğlu), Bursa Büyükşehir Belediyesi Yay. Bursa 2011, s.281-310.
- ____________ “c”, Turkish Stuedies, Volume8/13, Ankara 2013, s.103-111. Gelibolulu Mustafa Âlî, Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, (Haz. Mustafa İsen), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2017.
- KARA, Mustafa, “Emîr Buhârî”, (DİA), 1995, cilt 11, s.125-126.
- KARACA, Songül, Lâmi’î Çelebi, Fütûhu’l-Mücâhidîn li-Tervîhi Kulûbi’l-Müşâhidîn (Nefehâtü’l-Üns Tercümesi): İnceleme, Tenkitli Metin, Sözlük, Dizin, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Rize 2019.
- KEPECİOĞLU, Kâmil, Bursa Kütüğü, Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Bursa 2009.
- Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş- şu’arâ, (Haz. Aysun Sungurhan), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2017.
- KURNAZ, Cemal, Mustafa Tatcı, İstanbul’da Buharalı Bir Mutasavvıf Emîr Buhârî, Akçağ Yay. Ankara 1999.
- KUT, Günay, “Lâmiî Çelebi”, (DİA), 2003, cilt 27, s.96-97.
- ____________ “Lâmiî Çelebi, Mahmûd b. Osman”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/lamii-celebi-mahmud-osman (Erişim tarihi: 14.09.2024)
- Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ, (Haz. Rıdvan Canım), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2018.
- Musrafa (Cârullahzâde), Beyânî Tezkiresi (Tezkiretü’ş-şu’arâ), (Haz. Aysun Sungurhan), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2017.
- Riyâzî Muhammed Efendi, Riyâzü’ş-Şuara (Tezkiretü’ş-Şuara), (Haz. Namık Açıkgöz), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay., Ankara 2017.
- Sehî Beg, Heşt Bihişt, (Haz. Halûk İpekten, Günay Kut, Mustafa İsen, Hüseyin Ayan, Turgut Karabey), Kültür ve Turiz Bakanlığı Yay., Ankara 2017.
- TAŞCI, Hülya Canpolat, “Bir Şarih Olarak Bursalı Lâmiî”, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, sayı 16-17, Ocak/Ağustos/2009, s.233-254.
- TEZCAN, Nuran, “Bursalı Lâmiî Çelebi”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Enstitüsü, Türkoloji Dergisi, C. VIII, Ankara Üniversitesi Basımevi 1979, s.305-345.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 19 Eylül 2024 |
| Kabul Tarihi | 9 Kasım 2024 |
| Yayımlanma Tarihi | 24 Aralık 2024 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 52 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.