Araştırma Makalesi

Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde)

Sayı: 54 29 Kasım 2025
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi Kapak
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi
PDF İndir
EN TR

Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde)

Öz

20. yüzyılın sonlarından itibaren Azerbaycan ve Kazakistan’da edebiyat, SSCB’nin tüm ülkelerinde olduğu gibi, Sovyet ideolojisinden arınma dönemine girmiştir. Vatan, millet, hürriyet temalarının yanı sıra geçiş döneminin getirdiği ekonomik, psikolojik, sosyal ve manevi sıkıntılar edebî eserlere konu olmaya başlamıştır. Geçiş döneminin bütün olumsuz özellikleri ve koşulları insanların yalnızlaşmasına ve umutsuzluğa kapılmasına yol açmıştır. Bu etkiyi hem yazar ve şairlerin yaşamlarında hem de yazılı edebiyat örneklerinde görmek mümkündür. Vahşi kapitalizmin getirmiş olduğu yeni döneme aydın kesiminin tutunamaması, yabancılaşması, içe kapanması, ezilmesi ve ötekileştirilmesi sonucunda edebî eserlerde yeni aydın tipleri ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla toplumla birlikte yalnızlık uçurumuna düşen yazarlar, kendi yalnızlıklarını anlatırken toplumun duygu ve düşüncelerinin tercümanı olmuşlardır. Bu bağlamda Azerbaycan edebiyatında Neriman Abdülrahmanlı (d. 1958) ve Kazak edebiyatında Ayagul Mantay’ın (1982-2021) kaleme aldığı hikâyeler, yazarların yaşadıkları maddi, manevi, ruhsal ve psikolojik zorlukları yansıtmaktadır. Neriman Abdülrahmanlı, çağdaş Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biridir. Azerbaycan-Kazakistan edebî ilişkilerinin geliştirilmesindeki hizmetlerinden dolayı Kazakistan’ın “Dostluk” madalyası ile taltif edilmiştir. Ayagul Mantay, modern Kazak nesrinin genç yeteneklerinden ve anlatıya yeni bir yön veren yazarlardan biridir. Eserlerinde yalnızlık ve ölümden sıkça bahseden Mantay, gerçek hayatta maruz kaldığı siber zorbalığa dayanamayarak intihar etmiştir. Her karanlığın içinde bir yalnızlık ve her yalnızlığın içinde bir karanlık vardır. Karanlık ve yalnızlık içinde olan insan, her zaman ışığa, aydınlığa ve kalabalıklara özlem duyar. Makalede Neriman Abdülrahmanlı’nın “Işıksızlık” ve Ayagul Mantay’ın “Jalgızdık Bii” (“Yalnızlık Dansı”) adlı öyküleri incelenirken, yazarların kendi yaşamlarından kesitlere de yer verilmektedir. Bu iki hikâye çerçevesinde, Azerbaycan ve Kazakistan’da geçiş döneminin farklı yıllarında bir erkek ve bir kadının yaşadığı yalnızlık, bireysel ve toplumsal açıdan araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Makalede bütün akademik etik kurallarına uyulmuştur.

Kaynakça

  1. ASLANLI, Araz, “Trans Hazar Enerji İş Birliğinin Türk Cumhuriyetleri Açısından Önemi”, Bilig, Güz 2017, Sy. 83, 27-51.
  2. BƏŞİROV, Sabir, Nəriman Əbdülrəhmanlı: işıq adamı, Çinar-çap, Bakı, 2010.
  3. BURAN, Ahmet, “Sovyetler Birliği ve Repressiya”, Türk Dünyasında Repressiya (Editör: İbrahim Dilek), YTB Yayınları, Ankara, 2023, 11-45.
  4. DEMİRYÜREK, Meral, “Kurgusal Metinlerde İkinci Kişili Anlatıcı ve Bakış Açısı”, FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, Sy. 2, 2013, 119-139.
  5. ERCİLASUN, Ahmet Bican, Türk Dünyası Üzerine İncelemeler, Ankara, Akçağ Yayınları, 1993.
  6. ƏBDÜLRƏHMANLI, Nəriman, Yelçəkən (povest və hekayələr), Аdiloğlu, Bakı, 2004.
  7. ƏBDÜLRƏHMANLI, Nəriman, Dönəlgə (hekayələr, povest və roman), Qanun, Bakı, 2015.
  8. ƏBDÜLRƏHMANLI, Nəriman, “Rollan Seysenbayev: Xaqının ruhunu yaşadan yazıçı”, 23.09.2021, https://www.turkustan.az/news/culture/2497 (Erişim Tarihi: 22.06.2025).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

22 Haziran 2025

Kabul Tarihi

24 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 54

IZ

https://izlik.org/JA37FT37DC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Barmanbay, A. (2025). Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde). Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 54, 699-724. https://izlik.org/JA37FT37DC
AMA
1.Barmanbay A. Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde). TKİD. 2025;(54):699-724. https://izlik.org/JA37FT37DC
Chicago
Barmanbay, Afina. 2025. “Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve ‘Yalnızlık Dansı’ Hikâyeleri Örneğinde)”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 54: 699-724. https://izlik.org/JA37FT37DC.
EndNote
Barmanbay A (01 Kasım 2025) Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde). Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 54 699–724.
IEEE
[1]A. Barmanbay, “Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve ‘Yalnızlık Dansı’ Hikâyeleri Örneğinde)”, TKİD, sy 54, ss. 699–724, Kas. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37FT37DC
ISNAD
Barmanbay, Afina. “Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve ‘Yalnızlık Dansı’ Hikâyeleri Örneğinde)”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 54 (01 Kasım 2025): 699-724. https://izlik.org/JA37FT37DC.
JAMA
1.Barmanbay A. Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde). TKİD. 2025;:699–724.
MLA
Barmanbay, Afina. “Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve ‘Yalnızlık Dansı’ Hikâyeleri Örneğinde)”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, sy 54, Kasım 2025, ss. 699-24, https://izlik.org/JA37FT37DC.
Vancouver
1.Afina Barmanbay. Sovyet Sonrası Geçiş Döneminin Getirdiği Yalnızlık (“Işıksızlık” ve “Yalnızlık Dansı” Hikâyeleri Örneğinde). TKİD [Internet]. 01 Kasım 2025;(54):699-724. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37FT37DC