Ethical Awareness in Community Interpreting: A Theoretical and Practical Evaluation

Öz

Community interpreting is an important communication tool that facilitates access to public services for individuals who come from different linguistic and cultural backgrounds. Community interpreting activities carried out particularly in fields such as healthcare, law, education, and social services require not only the transfer of linguistic content but also the accurate and clear transmission of cultural context. For this reason, it is of great importance that community interpreters act in accordance with ethical principles in their professional practices. Ethical principles enable interpreters to maintain impartiality, protect the confidentiality of service users, and ensure accurate and reliable communication during the interpreting process. This study aims to examine the concept of ethical awareness in community interpreting within a theoretical framework and to explore its practical dimension. Within the scope of the research, a survey was conducted to determine community interpreters’ level of knowledge regarding ethical principles, their perceptions of professional responsibility, and the ethical dilemmas they may encounter in practice. The survey questionnaire was designed to include the fundamental ethical principles of community interpreting such as confidentiality, impartiality, accuracy, and professional responsibility. The data obtained from the participants provide important findings for revealing the current level of ethical awareness in community interpreting and for evaluating ethical challenges encountered in professional practice.

Anahtar Kelimeler

• Community Interpreting
• Ethical Awareness
• Professional Ethics
• Intercultural Communication
• Survey Research.

Toplum Çevirmenliğinde Etik Farkındalık: Kuramsal ve Uygulamalı Bir Değerlendirme

Öz

Toplum çevirmenliği, farklı dil ve kültürlere sahip bireylerin kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştıran önemli bir iletişim aracıdır. Özellikle sağlık, hukuk, eğitim ve sosyal hizmetler gibi alanlarda gerçekleştirilen toplum çevirmenliği faaliyetleri, yalnızca dilsel aktarımı değil aynı zamanda kültürel bağlamın doğru ve anlaşılır biçimde aktarılmasını da gerektirmektedir. Bu nedenle toplum çevirmenlerinin mesleki uygulamalarında etik ilkelere uygun hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır. Etik ilkeler, çevirmenlerin tarafsızlıklarını korumalarını, hizmet alan bireylerin gizliliğini gözetmelerini ve iletişim sürecinde doğru ve güvenilir bir aktarım sağlamalarını mümkün kılmaktadır. Bu çalışma, toplum çevirmenliğinde etik farkındalık kavramını kuramsal bir çerçevede ele almak ve uygulama boyutunu incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında toplum çevirmenlerinin etik ilkelere ilişkin bilgi düzeylerini, mesleki sorumluluk algılarını ve uygulama süreçlerinde karşılaşabilecekleri etik ikilemleri belirlemek amacıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Anket formu; gizlilik, tarafsızlık, doğruluk ve profesyonel sorumluluk gibi toplum çevirmenliğinin temel etik ilkelerini kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Çalışmaya katılan çevirmenlerden elde edilen veriler, toplum çevirmenliğinde etik farkındalığın mevcut durumunu ortaya koymak ve uygulama süreçlerinde karşılaşılan etik sorunları değerlendirmek açısından önemli bulgular sunmaktadır. Araştırma sonuçları, toplum çevirmenliğinde etik farkındalığın artırılmasının hizmet kalitesinin yükseltilmesine ve kültürlerarası iletişim süreçlerinin daha sağlıklı yürütülmesine katkı sağladığını göstermektedir. Bu doğrultuda toplum çevirmenliği eğitim programlarında etik konuların daha kapsamlı biçimde ele alınmasının ve mesleki etik ilkelerin uygulama düzeyinde güçlendirilmesinin önemli olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Toplum Çevirmenliği
• Etik Farkındalık
• Mesleki Etik
• Kültürlerarası İletişim
• Anket Araştırması

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur

Kaynakça

1. AMMANN, Margret, Akademik Çeviri Eğitimine Giriş, Çev.D.Ekeman, Multilingual Yayınevi, İstanbul 2008.
2. ARI, Sevinç, Çeviri Sosyolojisi. Aylak Adam Yayınları, İstanbul 2014.
3. CERCEL, L. (2010). Subjektiv und intersubjektiv in der hermeneutischen Übersetzungstheorie.
4. META: Res. in Herm., Phen., and Pract. Philosophy– II (1), p.84-104. https://www.metajournal.org/articles_pdf/84-104-larisa-cercel-meta3-tehno.pdf
5. DOĞAN, Aymil, “Sözlü Çevirmenlikte Etik Konusunda Kapı Aralığından Bakış”, Çeviri Kitabı, Bölüm 6, Ed. Funda Karabacak, 2015 https://www.cevirikitabi.com/yazarlar
6. DOĞAN, Aymil, Sözlü Çeviri “Çalışmaları ve Uygulamaları”, 4. Baskı, Siyasal Kitapevi, Ankara 2015.
7. GILIÇ, Refika Zuhal, Çeviribilim ve sosyoloji etkileşimine kısa bir bakış, Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9 (18), Ankara 2020, s. 99-112. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1551539
8. GRBİC, Nadja ve PÖLLABAUER, Sonja, “Forschung zum Community Interpreting im deutschsprachigen Raum: Entwicklung, Themen und Trends”, Kommunaldolmetschen / Community Interpreting Probleme – Perspektiven – Potenziale, N. Grbic´ /S. Pöllabauer (Hg.), Frank & Timme GmbH Verlag für wissenschaftliche Literatur Berlin 2008

9. KAİNDL, Klaus, “Toplumsal Bir Olgu Olarak Çeviri: Çeviribilimde Sosyolojik Yaklaşımlar”, Çev. F.Şan, Çeviribilim Paradigmaları, Ed. Faruk Yücel, Çanakkale Kitaplığı Akademi, Yayın No: 9, Çanakkale 2013, s. 165-176.
10. KÖKSAL, Dinçay, Çeviri Eğitimi Kuram ve Uygulama. Nobel Yayınları No:582, Ankara 2005.
11. KUÇURADİ, İoanna “Felsefi Etik ve Meslek Etikleri”. Etik ve Meslek Etikleri. Ed. Harun Tepe. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu: Ankara 2009, s. 27-43.
12. LA GRO, Fenna, Zwischen Dolmetschen und Sozialer Arbeit Positionierungen in der Sprach-Kultur- und Integrationsmittlung, Elanders Waiblingen GmbH, Waiblingen, 2026, 183 https://doi.org/10.14361/9783839455753
13. PÖCHHACKER, Franz, Introducing Interpreting Studies (2nd ed.). Routledge, London and Newyork 2016.
14. PRUNC, Eric, “Çeviri Kültürlerinin Oluşumu Üzerine”, Çev. A. Karakaya, Çeviribilim Paradigmaları, Ed. Faruk Yücel, Çanakkale Kitaplığı Akademi, Yayın No: 9, Çanakkale 2013, s. 177-197.
15. TAHİR GÜRÇAĞLAR, Şehnaz, Çevirinin ABC’si, 3. Basım, Say Yayınları, İstanbul, 2016.
16. TELLİOĞLU, Banu, Bir Çeviri Etiği Dersine Doğru. RumeliDE Journal of Language and Literature Studies, Special Issue 4, 2018, p. 254-265. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/525269
17. TOSUN, Muharrem, İşlevsel Çeviribilim, Değişim Yayınları, İstanbul 2017.
18. VALERO-GARCÉS, Carmen, Mediation as translation or translation as mediation. Role in a Multicultural Society. JoSTrans: The Journal of Specialised Translation, Isusse: 3, 2005, p. 75-96.
19. Mesleki ve Etik İlkeler Bildirgesi 1, https://evrenseldegerler.org.tr/mesleki-ve-etik-ilkeler-bildirgesi-1 , Erişim Tarihi: 20.03.2026
20. Çevbir, Çevirmenler Meslek Birliği, https://cevbir.org.tr/mevzuat/etik-ilkeler, Erişim Tarihi: 20.03.2026