Spiritual Therapeutic Cognitive Schemas in Crisis Situations in the Context of Spiritual Counseling and Care
Öz
The purpose of this article is to propose an approach that uses new therapeutic cognitive schemas to expand the existing cognitive schemas of the client who encounter crisis situations in spiritual counseling and care. With this proposed approach, the client can change his/her perspective as he/she evaluates life events through broader schemas such as the God schema, fate schema, parent schema, death schema, and so on. This can help him/her realize that he/she encounters situations he/she interprets as crises not by coincidence, but as part of transcendent/divine plan. In this context, the article aims to provide cognitive schemas derived from modern psychology, psychology of religion, and Islamic psychology theories that will help clients facing (a) traumatic crises such as (i) natural dis-asters, (ii) financial losses, (iii) illness and disability, (iv) divorce and (v) death, and (b) developmental crises, such as (i) marriage, (ii) hav-ing children, and (iii) retirement, to develop their existing cognitive schemas. McIntosh emphasized that schemas have two main func-tions: to speed up cognitive processing and to facilitate meaning-making by integrating with other schemas. Clients facing crisis sit-uations try to make sense of what they experience, but when they cannot find meaning, they evaluate the situation with their existing cognitive schemas. A well-constructed cognitive schema is intended to provide the client with shortcuts and methods when encountering problems. For example, a client with a schema of life after death may find it easier to cope with loss by thinking that they will reunite with what they have lost in a better way. However, if the existing schemas of the client become dysfunctional during crises, events cannot be made sense of, and coping cannot be achieved. Another reason for this situation is that clients are resistant to changing their schemas that contain stereotypes and prejudices. In summary, while existing cognitive schemas can enable the assimilation of new expe-riences in some cases, in other cases, they can hinder the client’s ability to accurately grasp new developments. Therefore, in this arti-cle, cognitive-religious schemas that will expand the existing mental schemas of clients and ensure positive coping processes have been developed. Consequently, the article aims for clients who accept to view life from a different perspective to expand their cognitive schemas by accessing new information. By demonstrating how cli-ents can positively differentiate their cognitive schemas in the face of crisis situations, it aims to help them cope with crises.
Anahtar Kelimeler
Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Bağlamında Kriz Durumlarındaki Manevi Terapötik Bilişsel Şemalar
Öz
Bu makalenin amacı, manevi danışmanlık ve rehberlikte kriz duru-muyla karşılaşan danışana mevcut bilişsel şemalarını genişletecek yeni terapötik bilişsel şemaların kullanıldığı bir yaklaşım önermektir. Öne-rilen bu yaklaşımla danışan, yaşamda başına gelen olayları daha geniş Tanrı şeması, kader şeması, anne-baba şeması, ölüm şeması vb. gibi şemalarla değerlendirdikçe bakış açısını değiştirebilir. Bu ise kriz ola-rak yorumladığı durumlarla gelişiminin bir parçası olarak tesadüfen değil, aşkın/ilahi bir plan doğrultusunda karşılaştığını fark ettirebilir. Bu bağlamda makalede (a) travmatik krizlerden (i) doğal felaketler, (ii) maddi kayıplar, (iii) hastalık ve sakatlık durumları, (iv) boşanma ve (v) ölüm ile (b) gelişimsel krizlerden (i) evlenme, (ii) çocuk sahibi olma ve (iii) emeklilik durumlarıyla karşılaşan danışanlara mevcut bilişsel şemalarının gelişmesini sağlayacak modern psikoloji, din psikolojisi ve İslam psikolojisi kuramlarından oluşan bilişsel şemalar sunulması hedeflenmiştir. McIntosh, şemaların bilişsel işlemi hızlandırmak ve diğer şemalarla bütünleşmek suretiyle anlamlandırmayı kolaylaştırma olmak üzere iki temel işlevi olduğunu vurgulamıştır. Kriz durumlarıy-la karşılaşan danışanlar, yaşadıklarını anlamlandırmaya çalışmakta; an-cak anlam veremediği durumlarda mevcut bilişsel şemalarıyla duru-mu değerlendirmektedir. Doğru oluşturulmuş bir bilişsel şemayla, danışanın problemle karşılaşması durumunda ona kestirme metot ve yollar sunması hedeflenmektedir. Örnek olarak, bu dünyadan sonra yaşam şeması olan danışan, kaybettiklerine daha güzel bir şekilde ka-vuşacağını düşünerek yaşadığı olayın üstesinden daha kolay gelebilir. Ancak, danışandaki mevcut şemalar kriz anlarında işlevsiz kalırsa ya-şanan olaylar anlamlandırılamamakta ve başa çıkma sağlanamamakta-dır. Bu durumun bir diğer sebebi de danışanların kalıp ve önyargılar içeren şemalarını değiştirmeye dirençli olmalarıdır. Özet olarak, mev-cut bilişsel şemalar bazı durumlarda yeni tecrübelerin özümsenmesi-ni sağlayabilirken bazı durumlarda ise danışanın yeni gelişmeleri doğ-ru şekilde kavramasını engelleyebilmektedir. Bundan dolayı bu maka-lede, danışanların mevcut zihinsel şemalarını genişletecek ve başa çıkma süreçlerinin olumlu geçmesini sağlayacak bilişsel-dinî şemalar oluşturulmuştur. Sonuç olarak, makalede, hayata farklı bir açıdan bakmayı kabul eden danışanların yeni bilgilere erişmek suretiyle biliş-sel şemalarını genişletmesi hedeflenmiştir. Kriz durumları karşısında danışanların bilişsel şemalarını nasıl pozitif yönde farklılaştırabileceği ortaya konularak, onların kriz durumlarıyla başa çıkmalarına katkı sağ-lamayı hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
