Araştırma Makalesi

Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review

Cilt: 4 Sayı: 1 23 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review

Öz

Çalışmanın amacı, Holland'ın Mesleki İlgi Teorisi (RIASEC) ile yapay zekâ (YZ) ve makine öğrenmesi (MÖ) tekniklerinin kesişimindeki akademik araştırmaları sistematik olarak incelemek ve alandaki araştırma boşluğunu ortaya koymaktır. Altmış yılı aşkın süredir kariyer danışmanlığına yön veren bu kuramsal çerçevenin güncel YZ teknolojileriyle nasıl entegre edildiğine dair kapsamlı bir değerlendirme ihtiyacı, çalışmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Çalışma, PRISMA 2020 rehberine uygun bir sistematik derleme ve içerik analizi olarak yürütülmüştür. Web of Science Core Collection veritabanında üç aşamalı bir sorgu stratejisi ile gerçekleştirilen taramada herhangi bir yıl veya dil sınırlaması uygulanmamıştır. Belirlenen dahil etme ve dışlama kriterleri çerçevesinde 29 ham kayıt çok aşamalı bir eleme sürecinden geçirilmiş ve nihai olarak 13 çalışma senteze dâhil edilmiştir. Bu 13 çalışmanın tamamı 2018 yılı ve sonrasında yayımlanmıştır. Yayın sayısı 2020'de zirve yapmış, 2021-2022 yıllarında kesintiye uğramış, son üç yılda ise yeniden canlanma eğilimi göstermiştir. Kullanılan YZ/MÖ teknikleri ağırlıklı olarak Doğal Dil İşleme (NLP) ve Ağaç Tabanlı Modeller kategorilerinde yoğunlaşmaktadır. Transformer mimarileri ve büyük dil modelleri (LLM'ler) ise hiçbir çalışmada kullanılmamıştır. Sonuç olarak, Holland'ın RIASEC modeli ile yapay zekâ tekniklerinin entegrasyonu yalnızca 13 çalışmaya dayanmakta olup oldukça sınırlı bir araştırma birikimine sahiptir. Güncel YZ mimarilerinin bu çalışmalarda yer almaması, önemli bir metodolojik araştırma boşluğuna işaret etmektedir. Bu nedenle, gelecek araştırmaların RIASEC modelini büyük dil modelleri ile bütünleştiren yeni nesil kariyer danışmanlığı sistemlerine odaklanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Armstrong, P. I., Day, S. X., McVay, J. P., & Rounds, J. (2008). Holland's RIASEC model as an integrative framework for individual differences. Journal of Counseling Psychology, 55 (1), 1– 18. https://doi.org/10.1037/0022-0167.55.1.1
  2. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  3. Belyanova, M., Chernobrovkin, S., Latkin, I., & Samarev, R. (2019). Comparison of convolutional neural networks and search based approaches for extracting psychological characteristics from job description. In H. Lu,
  4. H. Tang, & Z. Wang (Eds.), Advances in Neural Networks – ISNN 2019, Part II (Lecture Notes in Computer Science, Vol. 11555, pp. 491–500). Cham, Switzerland: Springer. https://doi.org/10.1007/978- 3-030-22808-8_48
  5. Cruz, A. F., Orozco, L., & Gonzales, C. (2019). Intelligent web platform for vocational guidance. In 2019 International Conference on Virtual Reality and Visualization (ICVRV) (pp. 205–207). New York, NY: IEEE. https://doi.org/10.1109/ICVRV47840.2019.00049
  6. Dagistanli, O., Erbay, H., Kor, H., & Yurttakal, A. H. (2023). Reflection of people's professions on social media platforms. Neural Computing and Applications, 35 (7), 5575–5586. https://doi.org/10.1007/s00521-022- 07987-8
  7. Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep learning. Cambridge, MA: MIT Press.
  8. Hanna, A., & Rounds, J. (2020). How accurate are interest inventories? A quantitative review of the criterion- related validity of vocational interests. Psychological Bulletin, 146 (9), 765– 798. https://doi.org/10.1037/bul0000269

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İş ve Örgüt Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2026

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erdoğan, A. (2026). Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-16. https://izlik.org/JA35ZM34AB
AMA
1.Erdoğan A. Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review. TOGÜBİL. 2026;4(1):1-16. https://izlik.org/JA35ZM34AB
Chicago
Erdoğan, Adeviye. 2026. “Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review”. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 4 (1): 1-16. https://izlik.org/JA35ZM34AB.
EndNote
Erdoğan A (01 Haziran 2026) Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 4 1 1–16.
IEEE
[1]A. Erdoğan, “Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review”, TOGÜBİL, c. 4, sy 1, ss. 1–16, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35ZM34AB
ISNAD
Erdoğan, Adeviye. “Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review”. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi 4/1 (01 Haziran 2026): 1-16. https://izlik.org/JA35ZM34AB.
JAMA
1.Erdoğan A. Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review. TOGÜBİL. 2026;4:1–16.
MLA
Erdoğan, Adeviye. “Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review”. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-16, https://izlik.org/JA35ZM34AB.
Vancouver
1.Adeviye Erdoğan. Holland’s Vocational Interest Theory (RIASEC) and Artificial Intelligence Research: A Systematic Review. TOGÜBİL [Internet]. 01 Haziran 2026;4(1):1-16. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35ZM34AB
Bilgi, Geleceğin Hafızasıdır...