Ordu/Mesudiye Hükümet Konağı Binası

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 93 - 125, 26.12.2025

Osman Mert Bayhan , Ahmet Ali Bayhan

Öz

Osmanlı İmparatorluğu, 19. yüzyılda diğer birçok alanda olduğu gibi idari taksimatta da modernleşme yoluna girmiştir. Bu süreçte, vilayetlerde kaza ve nahiyelerde çok sayıda kamu binasına ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle, devletin simgesi ve gücünü temsil eden bu konaklara olan ihtiyacın karşılanması için hükümet binalarının inşaatına başlanmıştır. Mesudiye Hükümet Konağı, Osmanlı döneminde inşa edilen hükümet binalarından biridir. Mesudiye Hükümet Konağı’nın inşaatına 1907 yılında başlanmış ve 1910 yılında inşaatı tamamlanmıştır. Mesudiye Hükümet Konağı binası bugün, Ordu Üniversitesi tarafından kullanılmaktadır. Bu çalışma Mesudiye'nin merkez ilçesinde bulunan Mesudiye Hükümet Konağı'nın plan ve mimari özelliklerini belgelemeyi amaçlamaktadır. Osmanlı döneminde Mesudiye, 1547 yılında Habsama (Gölköy) ve İskefsir (Reşadiye) bağlı bir kasaba idi. 1613 nüfus sayımı kayıtlarına göre Bayramlu-yı Ordu Kazası bağlı bir kasaba idi. 1642-1643 tarihli Avarız Defteri kayıtlarına göre Milas, Karahisar-ı Şarki Livası'na bağlı bir kazaydı. Bu çalışma kapsamında, konu ile ilgili literatür taraması yapıldıktan sonra saha çalışması gerçekleştirilmiş, eser yerinde incelenmiş ve fotoğrafları çekilmiştir. Araştırma kapsamında, idari bir yapı olan Hükümet Konağı hem fiziksel hem de işlevsel olarak değerlendirilmiştir. Bu anlamda, yapının sürdürülebilirliğinin önemi de vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hükümet Konağı , İdari Yapı , Ordu , Mesudiye

ORDU/MESUDİYE GOVERNMENT OFFICE BUILDING

Öz

The Ottoman Empire embarked on a path of modernization in the 19th century, including in the area of administrative division, as it did in many other fields. During this process, there was a need for numerous public buildings in the provinces, districts, and subdistricts. In particular, the construction of government buildings began to meet the need for these mansions, which represented the symbol and power of the state. The Mesudiye Government Mansion is one of the government buildings constructed during the Ottoman period. Construction of the Mesudiye Government Mansion began in 1907 and was completed in 1910. Today, the Mesudiye Government Mansion building is used by Ordu University. This study aims to document the plans and architectural features of the Mesudiye Government Mansion located in the central district of Mesudiye. During the Ottoman period, Mesudiye was a town affiliated with Habsama (Gölköy) and İskefsir (Reşadiye) in 1547. According to the 1613 census records, it was a town affiliated with the Bayramlu-yı Ordu District. According to the 1642-1643 Avarız Defteri records, Milas was a district affiliated with the Karahisar-ı Şarki Livası. Within the scope of this study, after reviewing the relevant literature, fieldwork was carried out, the building was examined on site, and photographs were taken. Within the scope of the research, the Government House, an administrative structure, was evaluated both physically and functionally. In this sense, the importance of the building's sustainability was also emphasized.

Anahtar Kelimeler

Government House , Ordu , Mesudiye , Administrative Building

Kaynakça

• Avcı, Y. (2017). Osmanlı Hükümet Konakları: Tanzimat döneminde kent mekânında devletin erki ve temsili. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Baş, M. (2022). Mesudiye tarihi ve kültürel özellikleri. Mesudiye Belediyesi Yayını. Başbakanlık Osmanlı Arşivi [BOA]. ML.EEM. 817/60
• Ceylan, C., & Aydın, Ö. (2024). I. Ulusal dönem mimarlığında sütun düzeni analizi: Ankara Etnografya Müzesi örneği. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi, (88), 95-111.
• Çadırcı, M. (1997). Tanzimat Döneminde Anadolu kentlerinin sosyal ve ekonomik yapısı. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
• Demir, N. (2005). Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi’nin tarihi alt yapısı. Genelkurmay Basım Evi.
• Eker, F. (2021). Arkeolojik veriler ışığında Ordu: Tarihi ve kültürel boyutlarıyla Ordu. (C. 1, S. 32). Fenomen Yayınları.
• Karadeniz Kültür Envanteri. (2025, 8 Ekim). Trabzon/Vakfıkebir idari yapı (Hükümet Konağı). http://karadeniz.gov.tr/idari-yapi-hukumet-konagi
• Karadeniz Kültür Envanteri. (2025, 9 Haziran). Giresun Hükümet Konağı (Rektörlük binası). https://karadeniz.gov.tr/hukumet-konagi-rektorluk-binasi
• Keskin, N. (2014). Kentlerde yeni bellek mekanları: Kent müzeleri. Folklor/Edebiyat. 20(79), 25-39.
• Koca, F. (2016). Muğla’da Osmanlı’dan Cumhuriyet’e idari merkezin sembolü: Hükümet konakları. Mimarlık Dergisi, 59–65.
• Kurşun, Z. (1991). Küçük Mehmed Said Paşa (Siyasi hayatı, icraatı ve fikirleri) 1838-1914 [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Kültür Envanteri. (2025, 8 Ekim). Kütahya eski hükümet konağı. https://kulturenvanteri.com/yer/tarihi-hukumet-konagi-kutahya
• Kültür ve Turizm Bakanlığı (2010). Ordu Kültür Envanteri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2019). Ordu Kültür Envanteri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
• Mesudiye Gelişme Vakfı. (2024, 14 Kasım). Coğrafi yapı. http://megev.org.tr/cografya/cografi-yapi Mesudiye Merkez Yüksekokulu. (2025, 3 Mart). Tarihçe. https://mmyo.odu.edu.tr/Page/45/tarihce
• Oy, H. (2021). Eskiçağ’da Ordu ve yöresi. Tarihi ve kültürel boyutlarıyla Ordu. (Cilt 1, S. 3–18). Fenomen Yayınları.
• Öztürk, Ö. (2016). Pontus: Antikçağdan günümüze Karadeniz’in etnik ve siyasi tarihi. Nika Yayınevi.
• Öztürk, Ş. (2023). Eski Elazığ Hükümet Konağı kazı-proje-uygulaması ve işlevlendirilmesi hakkında değerlendirme. Online Journal of Art and Design, 11(3), 252–259.
• Seyfi, S., Çavdar, N., Bayhan, A. A. (2024a). Tokat Hükümet Konağı’nın Osmanlı Dönemi’nde inşa ve onarım süreci. Journal of Turkish Studies, (19), 261–281.
• Seyfi, S. (2024b). Günümüze Ulaşmamış Bir Kamu Binası: Zile Hükümet Konağı. Erdem İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (87), 184–194.
• Seyfi, S. (2024c). Tarihi kentte bir bellek mekanı: Zile Veni Vidi Vici Kent Müzesi. İçinde A. Uçar (Ed.), Livre De Lyon, 85–112.
• Strabon. (2000). Antik Anadolu Coğrafyası. (A. Pekman, Çev.), Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• T.C. Ordu Valiliği (1973). Cumhuriyetin 50. yılında Ordu: İl Yıllığı. (S. 16). Ankara.
• Toptaş, R. (2016). Bergama Hükûmet Konağı örneğinde II. Abdülhamit dönemi̇ hükûmet konakları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(47), 413–414.
• Tüfekçioğlu, A. (2003). Mesudiye Havzası toprak özellikleri ve bitki örtüsü. İçinde Mesudiye’de Biyolojik Çeşitlilik ve Organik Tarım Alternatifi Paneli. Mesudiye Gelişme Vakfı Yayını.
• Türkmen, E., & Haylı, S. (2015). Mesudiye ilçesinin (Ordu) kuruluşu, gelişme ve fonksiyonel özellikleri. İçinde Coğrafyacılar Derneği Uluslararası Kongresi (Avrupa Coğrafyacılar Derneği-Eurogeo Kongresi ile Ortak). (s. 4–8). Ordu.
• Uzunçarşılı, İ. H. (1932). Kütahya şehri. Devlet Matbaası.
• Yazıcı, N. (2008), Government office buildings in Trabzon Province from Tanzimat era to the Republic period/Trabzon örneğinde Tanzimat’tan Cumhuriyet’e hükümet konağı binaları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi/The Journal of International Social Research, 1(5), 943–959.
• Yazıcı, N. (2010). Amasya’daki hükümet konağı binaları. Sanat Dergisi, (18), 98.
• Yazıcı, N. (2019). Devlet kapısı: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e hükümet konaklarının inşa süreci ve mimarisi. Kitabevi Yayınları.