ANADOLU SELÇUKLU DÖNEMİ SULTAN HANLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Anadolu Selçuklu Devleti’nin 13. yüzyılın başlarından itibaren Anadolu’da Türk birliğini sağlaması ile mimarlık alanında bir Rönesans yaşanmış ve pek çok mimari eser ortaya konulmuştur. Anadolu’da güvenliğin sağlanmasıyla birlikte ticaret alanında önemli gelişmeler sağlanmış ve kervanların konaklaması için menzil kervansarayları inşa edilmiştir. Bu yapılardan büyük bir kısmı doğal nedenler, bayındırlık hizmetleri ve bilinçsizlik nedeniyle günümüze ulaşamamıştır. Bu araştırmanın konusu Anadolu Selçukluları Döneminde inşa edilen sultan hanlarına ilişkin tipoloji çalışması yapılmasıdır. Bu amaçla öncelikle literatür çalışması yapılarak kervansaray yapılarının gelişimi üzerinde durulmuştur. Daha sonra bu yapılardan dönemin Anadolu Selçuklu sultanları tarafından yaptırılmış olduğu tespit edilen sekiz tanesi üzerinde detaylı bir çalışma yapılarak bu yapılara ilişkin tipolojik bir değerlendirme yapılmıştır. Anadolu Selçuklu dönemi kervansaray yapılarına ilişkin günümüze kadar yapılmış çeşitli araştırmalar bulunmasına rağmen bu sekiz yapıyı tipolojik açıdan bütüncül olarak ele alan bir araştırma bulunmaması bu çalışmanın yapılmasının temel nedenini oluşturmaktadır. Üzerinde çalışılan bu yapıların bazı bölümlerinin yıkılmış olması ve bazılarının geçirdiği onarımlardan dolayı veri kayıpları olduğu düşünülmektedir. Ayrıca bazı araştırmacılara göre bu dönemde yapılmış olan bazı sultan hanlarının günümüze kadar ulaşmadığı düşüncesi bu çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır. Yapılan tipoloji çalışması sonucunda sultan hanlarının genel olarak benzer malzemeler kullanılarak benzer plan şemalarında inşa edilmiş olduğunu göstermesine rağmen iki yapının farklı plan şeması olduğu görülmüştür.

After the Anatolian Seljuk State provided Turkish unity in Anatolia from the beginning of the 13th century, a Renaissance was experienced in the field of architecture and many architectural works were produced. With the security in Anatolia, important developments were achieved in the field of trade and range caravanserais were built to accommodate the caravans. Most of these structures have not survived due to natural reasons, public works and unconsciousness. The subject of this research is the typology study of the sultan's inns built during the Anatolian Seljuk Period. For this purpose, first of all, literature study has been conducted and the development of caravanserai structures has been emphasized. Afterwards, a detailed study was made on eight of these structures, which were determined to be built by the Anatolian Seljuk sultans of the period, and a typological evaluation of these structures has been made. Although there is various research on the Anatolian Seljuk period caravanserai structures, the main reason for this study is that there is no research that deals with these eight structures in a holistic way in terms of typology. It is thought that there are data losses due to the fact that some parts of these structures were demolished and some of them were repaired. In addition, according to some researchers, the thought that some sultan's inns built in this period did not reach the present day constitutes the limitation of this study. As a result of the typology study, it has been seen that the two buildings had different plan schemes, although it showed that the sultan's inns were generally built in similar plan schemes using similar materials.