OF HORSES, PUNS, AND PUNCHLINES: HUMOR TRANSLATION IN THE TURKISH SUBTITLES OF BOJACK HORSEMAN

Bu çalışma, BoJack Horseman dizisinin Türkçe altyazı çevirilerinde kelime oyunu, ironi, alaycılık, metinlerarasılık ve örtmece çeviri süreçlerini, Gottlieb’in (1992) altyazı çeviri stratejileri (Aktarma, Açıklama, Yoğunlaştırma, Yerine Geçme) ve Delabastita’nın (1996) kelime oyunu çeviri stratejileri (Kelime Oyunu > Kelime Oyunu, Kelime Oyunu Olmayan > Kelime Oyunu Olmayan) çerçevesinde incelemektedir. Nitel bir yaklaşımla, mizahi yoğunluğu yüksek üç bölümden (“Escape from L.A.” [Sezon 2, Bölüm 11], “The View from Halfway Down” [Sezon 6, Bölüm 15] ve “Time’s Arrow” [Sezon 4, Bölüm 11]) 30 diyalog analiz edilmiştir. Diyaloglar, mizah çeşitliliği ve çeviri stratejileri açısından kodlanarak mizahi etkilerin teknik kısıtlamalar (satır başına 37-42 karakter) ve kültürel farklılıklar altında nasıl korunduğu, dönüştürüldüğü veaya kaybolduğu değerlendirilmiştir. Bulgular, Gottlieb’in Aktarma ve Açıklama stratejilerinin zamanlama ve okunabilirliği etkin bir şekilde yönettiğini, “Bok gibi görünüyorsun” ve “Okumak anca genç kadınların…” gibi satırlarda evrensel alaycılık ve ironiyi koruduğunu göstermiştir. Yerine Geçme ve Delabastita’nın Kelime Oyunu > Kelime Oyunu stratejisi, “atlık” ve “çatlak” gibi Türkçe’ye özgü kelime oyunlarıyla mizahi etkiyi artırmıştır. İroni ve alaycılık evrensel doğaları nedeniyle doğal bir şekilde çevrilirken, “Hollywoo Stars,” “Veronica’s Closet,” “Ibsen” gibi metinlerarasıl referanslar ve kelime oyunları, hayran forumlarından çıkarılan varsayımsal izleyici geri bildirimlerine göre diziye aşina olmayan Türk izleyiciler için etkisini yitirmiştir. Teknik sınırlamalar ve kültürel boşluklara rağmen, çevirmenlerin yaratıcı uyarlamaları, altyazı çevirisinin yalnızca teknik bir aktarım değil, dizinin hicivsel ve trajikomik tonuyla dilsel sadakati dengeleyen dinamik bir kültürel müzakere süreci olduğunu göstermiştir.

This study investigates the translation processes of wordplay, irony, sarcasm, intertextuality, and euphemism in the Turkish subtitles of BoJack Horseman, employing Gottlieb’s (1992) subtitling strategies (Transfer, Paraphrase, Condensation, Substitution) and Delabastita’s (1996) pun translation strategies (Pun > Pun, Non-Pun > Non-Pun). Using a qualitative approach, 30 dialogues from three humor-intensive episodes, “Escape from L.A.” (Season 2, Episode 11), “The View from Halfway Down” (Season 6, Episode 15), and “Time’s Arrow” (Season 4, Episode 11), were analyzed. The dialogues were coded for humor variety and translation strategies to assess how humorous effects were preserved, transformed, or lost under technical constraints (37-42 characters/line) and cultural differences. Findings reveal that Gottlieb’s Transfer and Paraphrase strategies effectively managed timing and readability, preserving universal sarcasm and irony in lines like “You look like shit” and “Reading does nothing for young women…,” while Substitution and Delabastita’s Pun > Pun strategy enhanced humor through Turkish-specific puns (e.g., “atlık,” “çatlak”). Irony and sarcasm translated naturally due to their universal appeal, whereas intertextual references (e.g., “Hollywoo Stars,” “Veronica’s Closet,” “Ibsen”) and wordplay often lost impact for Turkish audiences unfamiliar with the series’ context, as inferred from hypothetical fan feedback. Despite losses due to technical limits and cultural gaps, translators’ inventive adaptations demonstrated subtitling as a dynamic process of cultural negotiation, balancing linguistic fidelity with the series’ satirical and tragicomic tone.