Araştırma Makalesi

TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ

Cilt: 16 Sayı: 1 1 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ

Öz

Bu çalışma, tasarım bölümü öğrencilerinin dijital araçlarla informal öğrenme yeterliliklerinin tasarım odaklı düşünme süreçleri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide dijital okuryazarlığın aracı rolünü incelemektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş, değişkenler arası ilişkilerin test edilmesine olanak tanıyan yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. Çalışma, Türkiye'deki üniversitelerin tasarım bölümlerinde öğrenim gören 405 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Dijital araçlarla informal öğrenme yeterlilikleri (dijital öz yeterlilik, teknolojik isteklilik, bilişsel yeterlilik, etkin kullanım) tasarım odaklı düşünme (empati kurma, problem tanımlama, fikir geliştirme, prototipleme, test etme) ve dijital okuryazarlık düzeylerini ölçen ölçekler kullanılmıştır. Bulgular, dijital öz yeterlilik, bilişsel yeterlilik ve etkin kullanımın, tasarım odaklı düşünmenin empati kurma, tanımlama, fikir geliştirme, prototipleme ve test etme aşamalarını önemli ölçüde etkilediğini göstermiştir. Özellikle dijital öz yeterliliğin, öğrencilerin dijital araçları aktif ve özgüvenli şekilde kullanmalarına olanak tanıyarak, tasarım süreçlerine doğrudan katkı sağladığı bulunmuştur. Araştırma, dijital okuryazarlığın, dijital araçları sadece kullanmakla kalmayıp, bu araçları tasarım süreçlerine etkin bir şekilde entegre etme konusunda aracı bir rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Bazı hipotezlerde dijital okuryazarlığın tam aracılık (örneğin H3, H29) bazı hipotezlerde ise kısmi aracılık (örneğin H5, H7) rolü oynadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, dijital okuryazarlığın, öğrencilerin dijital araçlarla informal öğrenme yeterliliklerini tasarım odaklı düşünme süreçlerine dönüştürmelerine önemli bir köprü işlevi gördüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital Okuryazarlık, Tasarım Odaklı Düşünme, İnformal Öğrenme, Dijital Araçlar, Tasarım Eğitimi.

Kaynakça

  1. Akgün, N., & Benli Özdemir, E. (2024). Tasarım Odaklı Düşünme Yönteminin Grafik Tasarım Öğrencilerinin Yaratıcılıkları Üzerine Etkisi: Sosyobilimsel Konular Örneği. Journal of University Research, 7(4), 400–414. https://doi.org/10.32329/uad.1525945.
  2. Akpınar, M. E. (2025). Dijital Dönüşüm ve Dijital Okuryazarlık: Teorik Temeller, Faydalar Ve Zararlar. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 81–104. https://doi.org/10.31463/aicusbed.1530919.
  3. Aksay, S. (2024). Ortaokul Öğrencilerinin İnformal Ortamlarda Fen Deneyimlerinin Çeşitli Değişkenler Bakımından İncelenmesi (Tez No: 845613) [ Yüksek Lisans Tezi ]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi.
  4. Alvarado, L. F. (2025). Design Thinking as an Active Teaching Methodology in Higher Education: A Systematic Review. Frontiers in Education, 10, 1462938. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1462938.
  5. Andaç, H. N. (2025). A Review of the Impact of Informal Digital Learning of English on EFL Students’ Willingness to Communicate. Journal of English Language, 3(1), 68-80.
  6. Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1988). Structural Equation Modeling in Practice: A Review and Recommended Two-Step Approach, Psychological Bulletin, 103, 411-423.
  7. Ateş, M., & Aşcı, A. U. (2025). Otantik Öğrenme Yönteminin Ortaokul Öğrencilerinin Dijital Okuryazarlık Becerilerine Etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 501–519. https://doi.org/10.29299/kefad.1589994.
  8. Balcaitis, R. (2019). Design Thinking Models. Empathize IT: empathizeit.com/design-thinking-models-stanford-d-school/ Erişim Tarihi: 01 Eylül 2025.
  9. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research - conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51 (6), 1173-1182.
  10. Brown, T. (2008). Design Thinking. Harvard Business Review, 86(6), 85-92.

Kaynak Göster

APA
Kum, Ö. (2026). TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 16(1), 318-343. https://doi.org/10.7456/tojdac.1797698
AMA
1.Kum Ö. TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ. TOJDAC. 2026;16(1):318-343. doi:10.7456/tojdac.1797698
Chicago
Kum, Özlem. 2026. “TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ”. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication 16 (1): 318-43. https://doi.org/10.7456/tojdac.1797698.
EndNote
Kum Ö (01 Ocak 2026) TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication 16 1 318–343.
IEEE
[1]Ö. Kum, “TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ”, TOJDAC, c. 16, sy 1, ss. 318–343, Oca. 2026, doi: 10.7456/tojdac.1797698.
ISNAD
Kum, Özlem. “TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ”. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication 16/1 (01 Ocak 2026): 318-343. https://doi.org/10.7456/tojdac.1797698.
JAMA
1.Kum Ö. TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ. TOJDAC. 2026;16:318–343.
MLA
Kum, Özlem. “TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ”. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, c. 16, sy 1, Ocak 2026, ss. 318-43, doi:10.7456/tojdac.1797698.
Vancouver
1.Özlem Kum. TASARIM BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN DİJİTAL ARAÇLARLA İNFORMAL ÖĞRENME YETERLİKLERİNİN TASARIM ODAKLI DÜŞÜNME ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE DİJİTAL OKURYAZARLIĞIN ARACI ROLÜ. TOJDAC. 01 Ocak 2026;16(1):318-43. doi:10.7456/tojdac.1797698