BİR LEZZET SERGİSİ MÜMKÜN MÜ? SANATIN GELENEKSEL ALGILANMA BİÇİMLERİ VE MUTFAK SANATLARINA İLİŞKİN KAVRAMSAL BİR İNCELEME

In the earliest periods of history, works of art were valued not primarily as symbolic elements prioritizing aesthetic concerns in the era they were produced, but rather based on the legitimacy and validity of their functions in social communication. However, since the modern era, they have increasingly been valued according to the emotional impact they create in the viewer or participant. It is the senses, rather than cognitive elements, that create this emotionally intense value communication. Sight and hearing are often at the forefront of traditional artistic communication due to their physiological advantages in perceiving nature. In addition, senses such as touch and smell provide a framework that supports the aforementioned primary senses. The place of the sense of taste in artistic communication has been completely overlooked. However, in recent times, the place of culinary arts in the perception of art is a point worth discussing, particularly due to their representation in the creation of multi-sensory experiences. This is because the concept of culinary art goes beyond elements that prioritize the sense of sight, such as plate presentations and cake designs, and performs in a way that strengthens the position of the sense of smell in the perception of art and incorporates the sense of taste into artistic communication. The fact that the concept of flavor, formed through the collaboration of smell and taste elements, can be addressed within an artistic standard in the context of somaesthetic philosophy has legitimized the artistic and multidimensional perception of eating and drinking elements under the concept of culinary arts. Unlike the traditional perception of art, it can be said that the process in which the senses of smell and taste play a primary role, while the senses of sight, hearing, and touch play a complementary role, reflects a change in the perception of art that can be considered revolutionary.

Tarihin ilk dönemlerinde sanat eserleri, her ne kadar üretildikleri dönmede estetik kaygıyı önceleyen sembolik unsurlar olarak değil, toplumsal iletişimdeki işlevlerinin meşruluğu ve geçerliliği doğrultusunda değer görmüş olsalar da modern dönemden itibaren özellikle izleyici ya da katılımcıda yarattıkları duygusal etki oranında değer bulmaktadır. Bu duygu yoğun değer iletişimini yaratan, bilişsel unsurlardansa duyulardır. Görme ve işitme, çoğunlukla doğanın algılanmasındaki fizyolojik avantajları nedeniyle geleneksel sanat iletişiminde de ön plana çıkmaktadır. Bunun yanı sıra dokunma ve koku gibi duyularsa bahsi geçen öncül duyuları destekleyen bir çerçeve çizer. Tatma duyusunun sanatsal iletişim içerisindeki yeri ise tamamen göz ardı edilmiştir. Bununla birlikte, son dönemde özellikle çoklu duyu deneyiminin yaratılmasındaki temsili dolayısıyla mutfak sanatlarının sanat algısındaki yeri tartışılmaya değer bir noktadadır. Zira mutfak sanatı kavramı yalnızca görme duyusunu önceleyen tabak prezantasyonları ve pasta tasarımları gibi öğeleri aşarak, koku duyusunun sanat algısındaki konumunu güçlendiren ve tatma duyusunu sanat iletişimine dahil eden bir performans sergilemektedir. Özellikle koku ve tat unsurlarının iş birliğiyle oluşan lezzet kavramının somaestetik felsefesi kapsamında sanatsal bir standart dahilinde ele alınabilir oluşu, yeme-içme unsurlarının sanatsal ve çok boyutlu algılanabilirliğini mutfak sanatları kavramı altında meşrulaştırmıştır. Sanatın geleneksel algılanma biçiminden farklı olarak koku ve tatmaya yönelik duyuların birincil, görme, işitme ve dokunmaya yönelik duyularınsa tamamlayıcı bir rol üstlendiği süreç, sanatın algılanmasına adeta bir devrim olarak değerlendirilebilecek boyutta bir değişimi yansıtmaktadır.