AESTHETIC AND TECHNICAL EVALUATION OF AI-BASED VISUAL ARTS PRODUCTIONS: A QUALITATIVE ANALYSIS THROUGH SELECTED CASES

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 2 , 750 - 764 , 01.04.2026

Güliz Boyraz

https://doi.org/10.7456/tojdac.1857162

https://izlik.org/JA35XA92SB

Öz

Today, artificial intelligence technologies are widely used in many fields, thanks to the increase in digital data and the fact that this data has become easily accessible, shareable, and reproducible. In particular, machine learning and deep learning-based applications have made it possible for artificial intelligence to be used effectively not only in technical fields but also in art and design practices. AI-supported visual art productions open up contemporary art to rethinking creative processes, aesthetic approaches, and the artist-technology relationship. This study aims to examine the position of AI-based artistic productions within contemporary art practices using a qualitative approach. Within the scope of the research, selected AI-based visual artworks with different technical infrastructures and production processes were analyzed using the case study method. The findings reveal that AI-based productions do not present a singular artistic approach; rather, they exhibit a multi-layered structure that varies according to algorithmic autonomy, human-machine collaboration, and conceptual guidance. The study aims to offer a critical assessment of the relationship between artificial intelligence and visual art through current examples.

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligence , Visual arts , Art and technology.

YAPAY ZEKA TABANLI GÖRSEL SANATLAR ÜRETİMLERİNİN ESTETİK VE TEKNİK DEĞERLENDİRMESİ: SEÇİLMİŞ ÖRNEKLER ARACILIĞIYLA NİTELİKSEL BİR ANALİZ

https://izlik.org/JA35XA92SB

Öz

Günümüzde yapay zekâ teknolojileri, dijital verilerin artması ve bu verilerin kolayca erişilebilir, paylaşılabilir ve çoğaltılabilir hale gelmesiyle birlikte birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Özellikle makine öğrenimi ve derin öğrenme temelli uygulamalar, yapay zekânın yalnızca teknik alanlarla sınırlı kalmayıp sanat ve tasarım pratiklerinde de etkin bir biçimde kullanılmasını mümkün kılmıştır. Yapay zekâ destekli görsel sanat üretimleri, çağdaş sanatta yaratıcı süreçleri, estetik yaklaşımları ve sanatçı–teknoloji ilişkisini yeniden düşünmeye açmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ temelli sanatsal üretimlerin çağdaş sanat pratikleri içerisindeki konumunu nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, farklı teknik altyapılara ve üretim süreçlerine sahip seçilmiş yapay zekâ tabanlı görsel sanat eserleri örnek olay yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ temelli üretimlerin tekil bir sanatsal yaklaşım sunmadığını; algoritmik özerklik, insan–makine işbirliği ve kavramsal yönlendirme doğrultusunda çeşitlenen çok katmanlı bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Çalışma, yapay zekâ ve görsel sanat ilişkisine güncel örnekler üzerinden eleştirel bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka , Görsel sanatlar , Sanat ve teknoloji.

Kaynakça

• Ai-Da. (2024). Ai-Da at the United Nations: https://www.ai-darobot.com/exhibitions
• Alıcı, E. (2023). Yeni medya sanatı üretim ortamı olarak yapay zeka. [Yüksek Lisans Tezi] Yıldız Teknik Üniversitesi.
• Artut, S. (2019). Yapay Zekâ Olgusunun Güncel Sanat Çalışmalarındaki Açılımları. İnsan ve İnsan 6(22), 767 - 783. DOI: https://doi.org/10.29224/insanveinsan.478162.
• Aydemir, D. (2024). Yapay Zekâ ve Grafik Tasarım: Etkileşimli Sanat Eserleri Üretimi. In Ö. Kum, Grafik Alanında Uluslararası Araştırmalar I (pp. 99-134). Eğitim Yayınevi.
• Bilirdönmez, T. (2025). Grafik Tasarım Alanı Olarak Afişler. In Y. Uslu, & Ö. Kum, Yapay Zeka Destekli Afiş Tasarımı (pp. 175-192). Eğitim Yayınevi.
• Brown, M. (2021, Mayıs 18). ‘Some people feel threatened’: face to face with Ai-Da the robot artist. The Guardian: https://www.theguardian.com/culture/2021/may/18/some-people-feel-threatened-face-to-face-with-ai-da-the-robot-artist
• Christie's. (2018, Aralık 12). Obvious and The Interface Between Art and Artificial Intelligence: https://www.christies.com/en/stories/a-collaboration-between-two-artists-one-human-one-a-machine-0cd01f4e232f4279a525a446d60d4cd1
• Designboom. (2024, Ağustos 2). Yongwook seong’s AI graphic novel depicts a mystical journey through seorak mountain: https://www.designboom.com/art/yongwook-seong-ai-graphic-novel-seorak-mountain-09-30-2022/?utm_source=aecfeed
• Ebert, G. (2020). Neural Networks Create a Disturbing Record of Natural History in AI-Generated Illustrations by Sofia Crespo. https://www.thisiscolossal.com/2020/09/sofia-crespo-ai-natural-history/
• Heaven, D. (2021). Düşünen Makineler Yaklaşan Yapay Zeka Çağı ve insanlığın Geleceği. Say Yayınları.
• Jones, J. (2018, Ekim 26). The Guardian. A portrait created by AI just sold for $432,000. But is it really art?: https://www.theguardian.com/artanddesign/shortcuts/2018/oct/26/call-that-art-can-a-computer-be-a-painter
• Kinsella, E. (2025, 10 June). The First AI-Generated Portrait Ever Sold at Auction Shatters Expectations, Fetching $432,500—43 Times Its Estimate. Retrieved from artnet: https://news.artnet.com/market/first-ever-artificial-intelligence-portrait-painting-sells-at-christies-1379902
• Kore, A. (2022). Designing Human-Centric AI Experiences Applied UX Design for Artificial Intelligence. Apress.
• Köse, U. (2022). Yapay Zeka Felsefesi. Doğu Kitabevi.
• Li, Y. (2019). Impact of Artificial Intelligence on Creative Digital Content Production. Journal of Digital Art Engineering & Multimedia, 6(2), 121-132. DOI: 10.29056/jdaem.2019.12.05.
• Litrossanat. (2023). Retrieved from Yapay zekayla Tanpınar'ın karakterlerine yolculuk başladı: https://www.litrossanat.com/yapay-zekayla-tanpinarin-karakterlerine-yolculuk-basladi
• Mario Klingemann. (2024, Mayıs 29). Gazeelli Art House: https://gazelliarthouse.com/artists/215-mario-klingemann/works/8152-mario-klingemann-memories-of-passersby-i-solitaire-version-2018
• McFarland, A., & Tardif, A. (2025). 10 Best AI Art Generators. Unite AI: https://www.unite.ai/ai-art-generators/
• Nilsson, N. J. (1998). Artificial Intelligence A New Synthesis. California:
• Morgan Kaufmann. (2024). AI VAN GOGH /AI DATA PAINTING_Immersive Experience: https://ouchhh.tv/AI-VAN-GOGH_IMMERSIVE-DATA-PAINTING
• Sofia Crespo. (2024). Artificial Natural History: https://sofiacrespo.com/artificial-natural-history/
• Sotheby's. (2024). Contemporary Art Day Auction / Lot 109S: https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2019/contemporary-art-day-auction-l19021/lot.109.html?locale=en&clickdate=2019-12-12T08%3A45%3A49Z&ranMID=42390&ranEAID=TnL5HPStwNw&ranSiteID=TnL5HPStwNw-Knho6q76aXU6n2rWcVKrjQ
• Stephensen, J. L. (2019). Towards a Philosophy of Post-creative Practices? – Reading Obvious' “Portrait of Edmond de Belamy”. BCS Learning and Development Ltd. Proceedings of POM, 21-30. DOI: 10.14236/ewic/POM19.4.
• Türkyılmaz, F. (2023, Ocak 24). Tanpınar'ın karakterleri yapay zeka ile sanat eserine dönüştü. Anadolu Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/kultur/tanpinarin-karakterleri-yapay-zeka-ile-sanat-eserine-donustu/2796134
• West-Knights, I. (2021, May 21). Why’s Ai-Da, the World’s First Robot Artist, Kind of Hot? Retrieved from ArtWiev: https://artreview.com/why-ai-da-the-world-first-robot-artist-is-kind-of-hot/