COMMUNICATION TECHNOLOGIES, SOCIAL CHANGE, AND THE FAMILY INSTITUTION: A DISCUSSION THROUGH THE AAAHH BELINDA MOVIES

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 2 , 1066 - 1077 , 01.04.2026

Bilal Kır

https://doi.org/10.7456/tojdac.1857493

https://izlik.org/JA26GY27GC

Öz

This study examines the transformative impact of communication technologies on social modernization, family structure, and identity formation through Atıf Yılmaz’s Aaahh Belinda (1986) and Deniz Yorulmazer’s 2023 adaptation. Focusing on narrative and visual strategies, it interprets both films as cultural reflections of Turkey’s social change. Within a qualitative research design, the study combines Roland Barthes’s semiotic approach with Gillian Rose’s visual discourse analysis. The theoretical framework draws on Feenberg’s view of technology as a producer of social meaning, McLuhan’s idea that “the medium is the message,” and Castells’s concept of the network society. Findings reveal that the 1986 version positions television as a unifying force bringing the public sphere into domestic life, while the 2023 adaptation illustrates how digitalization promotes individualism and a visibility-driven culture that weakens family communication. The analysis -organized around themes of character adaptation, family interaction, social dynamics, and visual indicators- shows how modernization reshapes identity and interpersonal relations. The shift from Serap to Dilara embodies the movement from traditional norms to a digital regime of surveillance and performativity. Overall, Aaahh Belinda films highlight that communication technologies function not merely as tools of transmission but as cultural mechanisms that reconstruct identities, social roles, and family relations. By treating cinema as a visual memory of social modernization, the study offers a distinct perspective on the intersection of communication, technology, and family in contemporary Türkiye.

Anahtar Kelimeler

Communication Technologies , Social Change , Collective Memory , Family , Cinema

AAAHH BELİNDA FİLMLERİ ÜZERİNDEN İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ, TOPLUMSAL DEĞİŞME VE AİLE KURUMU ÜZERİNE BİR TARTIŞMA

https://izlik.org/JA26GY27GC

Öz

Bu çalışma, Atıf Yılmaz’ın Aaahh Belinda (1986) filmi ile Deniz Yorulmazer’in 2023 uyarlamasını karşılaştırarak iletişim teknolojilerinin toplumsal modernleşme, aile yapısı ve kimlik inşası üzerindeki dönüştürücü etkilerini incelemektedir. Çalışma, iki filmin anlatısal yapısı ve görsel dili üzerinden Türkiye’nin toplumsal değişim sürecini çözümlemekte; kadın karakterlerin temsilleri, aile içi iletişim biçimleri ve teknolojinin gündelik yaşamdaki rolü üzerinden tarihsel süreklilik ve kırılma noktalarını tartışmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmada, Roland Barthes’ın göstergebilim modeli ve Gillian Rose’un görsel söylem analizi yöntemleri birlikte uygulanmıştır. Feenberg’in teknolojiyi toplumsal anlamın üretiminde etkin bir özne olarak değerlendiren yaklaşımı, McLuhan’ın “araç mesajdır” kavramı ve Castells’in ağ toplumu kuramı araştırmanın kuramsal çerçevesini oluşturmaktadır. Bulgular, 1986 yapımında televizyonun kamusal alanı ev içine taşıyarak aileyi birleştirici bir güç işlevi gördüğünü; 2023 versiyonunda ise dijitalleşmenin bireyselleşme ve görünürlük ekonomisi aracılığıyla aile içi iletişimi parçaladığını ortaya koymaktadır. Karakterlerin zamana uyumlanışı, aile içi iletişim biçimlerinin dönüşümü, sosyal yaşam dinamikleri ve görsel göstergeler temaları etrafında yürütülen çözümlemeler, modernleşme sürecinin bireysel kimlik üzerindeki etkilerini somutlaştırmaktadır. Serap’tan Dilara’ya uzanan dönüşüm, geleneksel normlardan dijital gözetim kültürüne geçişin göstergelerini sinemasal olarak görünür kılmaktadır. Bu bağlamda Aaahh Belinda filmleri, iletişim teknolojilerinin sadece bir aktarım aracı değil, toplumsal kimliklerin, rollerin ve aile ilişkilerinin yeniden üretildiği kültürel mekanizmalar olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, sinemayı toplumsal modernleşmenin görsel belleği olarak ele alarak Türkiye’de iletişim, teknoloji ve aile ilişkisine özgün bir bakış sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İletişim Teknolojileri , Toplumsal Değişim , Toplumsal Bellek , Aile , Sinema

Kaynakça

• Akçelik, E., & Üstün, A. (2025). Critical representation of family in Turkish cinema: An analysis of majority and nobody’s home films. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi(50), s. 59-79.
• Akdoğan, Ö. (2019). Düş, paranoya ve mizah: Ahh Belinda filminde gerçeküstücülük. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Medya ve İletişim Araştırmaları Hakemli E-Dergisi(5), s. 83-104.
• Aktaş, A. (2024). Reklam, tüketim, toplumsal kimlik döngüsünde Aaahh Belinda (2023) Filmini Okumak. Mevzu - Sosyal Bilimler Dergisi, 11, s. 153-182. doi:https://doi.org/10.56720/mevzu.1382807
• Altay, R. (2025). Dijital medyada aile içi iletişim ve kültürel dinamikler: teknoloji ve aile temalı kamu spotlarının izleyici alımlanması. TRT Akademik, 10(24), s. 528-561. doi:https://doi.org/10.37679/trta.1663725
• Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge: Cambridge University Press.
• Ataman, Ö. (2002). Sinemada toplumsal cinsiyet rolleri: 1980-1999 yılları arasında Türk sinemasında toplumsal cinsiyet rollerinin sunumu. Doktora Tezi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Barthes, R. (2009). Mythologies. Vintage.
• Bauman, Z. (2005). Bireyselleşmiş toplum. (Y. Alogan, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Bauman, Z. (2017). Akışkan aşk. (I. Ergüden, Çev.) Alfa Yayınları.
• Castells, M. (2010). The rise of the network society. Wiley-Blackwell.
• Couldry, N., & Hepp, A. (2017). The mediated construction of reality. Polity Press. doi:https://doi.org/10.1080/15205436.2017.1407584
• Çağırkan, B. (2022). Üniversite öğrencilerinin akıllı telefon kullanımı ve yeni medya deneyimleri: İzmir Demokrasi Üniversitesi örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 10(33), s. 266-286. doi:https://doi.org/10.33692/avrasyad.1220392
• Feenberg, A. (2003). Modernity theory and technology studies: reflections on bridging the gap. P. B. Thomas J. Misa (Dü.) içinde, Modernity and technology (s. 73-104). MIT Press.
• Gaines, E. (2006). Communication and the semiotics of space. Journal of Creative Communications, 1(2), 173-181. doi:https://doi.org/10.1177/097325860600100203
• Giddens, A. (2010). Modernite ve bireysel kimlik, geç modern çağda benlik ve toplum. Say Yayınları.
• Harper, C., & Leicht , K. (2019). Exploring social change. Routledge.
• Hjarvard, S. (2013). The mediatization of culture and society. Routledge. doi:https://doi.org/10.4324/9780203155363
• Kavas, S., & Thornton, A. (2013). Adjustment and Hybridity in Turkish Family Change: Perspectives from Developmental Idealism. Journal of Family History, 38(2), s. 223-241. doi:https://doi.org/10.1177/0363199013482263
• Lievrouw, L. A., & Livingstone, S. (2010). Handbook of new media: Social shaping and social consequences of ICT's, updated student edition. SAGE Publications. doi:https://doi.org/10.4135/9781446211304
• Marx, K. (2011). Felsefenin sefaleti. (A. Kardam, Çev.) Sol Yayınları.
• McDaniel, B. T., & Radesky, J. S. (2018). Technoference: Parent distraction with technology and associations with child behavior problems. Child development, 89(1), s. 100-109.
• McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw Hill.
• Rose, G. (2022). Visual methodologies: an ıntroduction to researching with visual materials. SAGE Publications.
• Roztocki, N., & Weistroffer, H. R. (2016). Conceptualizing and researching the adoption of ıct and the ımpact onsocioeconomic development. Information Technology for Development, 22(4), s. 541-549. doi:http://dx.doi.org/10.1080/02681102.2016.1196097
• Serttaş, A., & Çelik, D. (2020). Türk sinemasında aile kurumunun temsili ve dönüşümü. Anasay(14), s. 17-42.
• Suner, A. (2010). Hayalet ev yeni Türk sinemasında aidiyet, kimlik ve bellek. Metis Yayınları.
• Van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2018). The platform society: public values in a connective world. Oxford University Press.
• Williams, R. (1977). Marxism and literatüre. Oxford Paperbacks.
• Yağbasan, M., & Ateş, U. (2018). 1980 öncesi ve 2000 sonrası Türk sinemasında ailenin temsili. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi(67), s. 26-40.
• Yanardağoğlu, E. (2021). Transformation of the media system in Turkey. Springer International Publishing. doi:https://doi.org/10.1007/978-3-030-83102-8
• Yavuz, Ş. (2006). Reklamlar ve reklamcılık sektörü açısından 1980’lerde Türkiye panoraması. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi(5), s. 157-182.
• Yerlikaya, B. (2020). Toplumsal cinsiyet bağlamında 1980 sonrası Türk Sineması’nda çalışan kadın imgesi. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Yurdadön Aslan, P. (2014). “Aaahh Belinda” filmini Lefebvre ile okumak nasıl olurdu? Posseible(6), s. 8-19. doi: https://doi.org/10.5281/zenodo.7421142