Ankara yerel mutfağının sosyo-kültürel ve ekonomik etkileri: Gastronomi turizmi perspektifinden nitel bir araştırma

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 296 - 307, 31.12.2025

Hakkı Çılgınoğlu

https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1565544

Öz

Bu araştırma, Ankara’nın yerel mutfağının sosyo-kültürel ve ekonomik rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Yerel mutfağın bir toplumun kimliğini, kültürel mirasını ve sosyal dinamiklerini nasıl şekillendirdiği, ayrıca gastronomi turizmi çerçevesinde bölgesel kalkınmaya ne gibi katkılar sunduğu araştırılmıştır. Çalışma, Ankara’da yaşayan ve yöresel mutfak deneyimi olan 12 katılımcı ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla nitel bir yöntemle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Ankara’nın yöresel yemeklerinin toplumsal bağları güçlendirdiğini, gelenek ve ritüellerle bütünleşerek bölge halkının kültürel kimliğini pekiştirdiğini ortaya koymuştur. Yerel mutfağın, yalnızca yiyecek olarak değil, aynı zamanda bir sosyal etkileşim aracı ve ekonomik kaynak olarak önem taşıdığı görülmüştür. Katılımcılar, yerel mutfağın gastronomi turizmine olan katkılarını vurgularken, bu durumun bölgesel turizm hareketliliği ve ekonomik büyüme üzerinde doğrudan bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada kullanılan yarı yapılandırılmış mülakat soruları uzmanlar tarafından değerlendirilmiş olup veriler tematik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sınırlılıkları arasında katılımcı sayısının sınırlı olması ve yalnızca Ankara ilini kapsaması yer almaktadır. Gelecekte yapılacak araştırmalarda, Türkiye’nin diğer bölgelerinde de benzer çalışmalara yer verilerek daha geniş ölçekli sonuçlar elde edilmesi önerilmektedir. Bu çalışma, yerel mutfak ve gastronomi turizminin hem teorik hem de pratik düzlemde anlaşılmasına katkıda bulunmuş, bölgesel kimliğin korunması, turizm planlaması ve ekonomik kalkınma açısından önemli çıkarımlar sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Yerel Mutfak , Sosyo-Kültürel , Ekonomik , Gastronomi Turizmi , Ankara.

Etik Beyan

Bu çalışmada kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği için Kastamonu Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşerî Bilimler Bilimsel Araştırmalar ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 09/10/2024 tarihli ve 10 no.lu toplantısında 2 sıra sayılı kararı ile izin alınmıştır. Aksi bir durumun tespiti halinde TO&RE Dergisinin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk çalışmanın yazarına aittir.

Socio-cultural and economic impacts of Ankara local cuisine: A qualitative research from the perspective of gastronomy tourism

Öz

This study aims to examine the socio-cultural and economic role of Ankara's local cuisine. How local cuisine shapes a community's identity, cultural heritage and social dynamics, as well as how it contributes to regional development within the framework of gastronomy tourism is explored. The study was conducted qualitatively through semi-structured interviews with 12 participants who live in Ankara and have local cuisine experience. The findings revealed that Ankara's local cuisine strengthens social bonds and reinforces the cultural identity of the people of the region by integrating with traditions and rituals. Local cuisine was seen to be important not only as food, but also as a means of social interaction and an economic resource. While the participants emphasized the contribution of local cuisine to gastronomy tourism, it was concluded that this has a direct impact on regional tourism mobility and economic growth. The semi-structured interview questions used in the research were evaluated by experts and the data were analyzed by thematic analysis method. Limitations of the study include the limited number of participants and the fact that it only covers the province of Ankara. In future research, it is recommended to include similar studies in other regions of Türkiye to obtain larger scale results. This study has contributed to the understanding of local cuisine and gastronomy tourism in both theoretical and practical terms, and has important implications for the protection of regional identity, tourism planning and economic development.

Anahtar Kelimeler

Local Cuisine , Socio-Cultural , Economic , Gastronomy Tourism , Ankara.

Etik Beyan

Permission for the use of the semi-structured interview technique in this study was obtained from the Kastamonu University Rectorate Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Board, with decision number 2, dated 09/10/2024 and meeting number 10. TO&RE Journal shall not be held responsible in case of any discrepancy; all responsibility rests with the author of the study.

Kaynakça

• Altundağ, Ö. Ö., & Atik, S. (2024). Gastronomi mirası coğrafi işaretli içeceklere turizm akademisyenlerinin bakış açısı. Tourism and Recreation, 6(2), 246-261. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1435711
• Aytaç, G., & Kızıldemir, Ö. (2022). Menülerinde vegan ürünlere yer veren yiyecek içecek işletmelerinin sürdürülebilirlik açısından incelenmesi: İstanbul’daki mutfak şefleri üzerine bir araştırma. Tourism and Recreation, 6(2), 355-364. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1475928
• Baydeniz, E. (2024). Fast-food restoranlardaki gıda israfının planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi: Ankara örneği, Journal of Travel and Tourism Research, 24(24), 86-105
• Bessière, J. (1998). Local development and heritage: traditional food and cuisine as tourist attractions in rural areas, Sociologia Ruralis, 38(1), 21-34. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00061
• Boyraz, H. D., & Sandıkcı, M. (2023). Coğrafi işaretli ürünlerin somut olmayan kültürel miras Türk mutfak kültürü unsurlarıyla karşılaştırılması: UNESCO gastronomi şehri Afyonkarahisar ili örneği. Tourism and Recreation, 5(2), 172-185. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1349928
• Bozok, D. & Kahraman, K. (2015). Kırsal turizmde yöresel yemek kültürünün rolü: Balıkesir, International Journal of Social and Economic Sciences, 5(1), 85-90. https://www.ijses.org/index.php/ijses/article/view/144
• Counihan, C. & Van Esterik, P. (2013). Food and culture, Routledge, New York. https://doi.org/10.4324/9780203079751
• Egeli, S., Kızıldemir, Ö., & Çıkı, K. D. (2024). Müşterilerin lüks mutfak “haute cuisine” deneyimi bileşenlerinin incelenmesi: Gault Millau Rehberinde listelenen restoranlar örneği. Tourism and Recreation, 6(1), 104-112. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1465097
• Everett, S. & Aitchison, C. (2008). The role of food tourism in sustaining regional identity, Journal of Sustainable Tourism, 16(2), 150-167. https://doi.org/10.2167/jost696.0
• Gazelci, S. C., & Şahingöz, S. A. (2023). Ankara yerel gastronomi rotası ve lezzet haritası (Ankara local gastronomy route and taste map). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 11(2), 991-1007. https://doi.org/10.21325/jotags.2023.1229
• Hjalager, A.M. & Richards, G. (2002). Tourism and gastronomy, Routledge, London. https://doi.org/10.4324/9780203218617
• Mintz, S.W. & Du Bois, C.M. (2002). The anthropology of food and eating, Annual Review of Anthropology, 31(1), 99-119. https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.32.032702.131011
• Oğan, Y. (2024). Gastronomik kimlik ve miras bağlamında bir bibliyometrik analiz. Tourism and Recreation, 6(1), 76-88. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1433457
• Rand, G.E. & Heath, E. (2006). Towards a framework for food tourism as an element of destination marketing, Current Issues in Tourism, 9(3), 206-234. https://doi.org/10.2167/cit/226.0
• Sandıkçı, M., Kazan, İ., & Baydeniz, E. (2022). Ege Bölgesi’nde coğrafi işaret tesciline sahip gastronomik ürünlerin tescil belgesi kullanım düzeyinin belirlenmesi, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2393-2408. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1089969
• Sims, R. (2009). Food, place and authenticity: local food and the sustainable tourism experience, Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 321-336. https://doi.org/10.1080/09669580802359293
• Tiu Wright, L., Nancarrow, C., & Kwok, P.M. (2001). Food taste preferences and cultural influences on consumption, British Food Journal, 103(5), 348-357. https://doi.org/10.1108/00070700110396321
• Tuna, M. & Özyurt, B. (2018). Ankara’da gastronomi turizminin değerlendirilmesi: nitel bir araştırma, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(Special Issue 3), 73-87. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.239
• Zanin, L.M., Stedefeldt, E., & Luning, P.A. (2021). The evolvement of food safety culture assessment: a mixed-methods systematic review, Trends in Food Science & Technology, 118, 125-142. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.08.013
• Zubaida, S. & Tapper, R. (1994). Culinary cultures of the Middle East, I.B. Tauris, London. https://doi.org/10.1017/s0896634600001205