Sağlık Bilimleri Öğrencilerinin Kadına ve Kadına Yönelik Şiddete İlişkin Görüş ve Tutumları

Öz

Bu araştırmanın amacı, sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin kadına yönelik tutumları ile kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlarını incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama deseninde yürütülmüştür. Çalışmaya sağlık bilimleri alanında öğrenim gören 586 öğrenci katılmıştır. Veriler, kişisel bilgi formu, Kadınlara Yönelik Tutum Ölçeği ve İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği kullanılarak çevrim içi anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılımcıların cinsiyetlerine göre kadına yönelik tutum ve kadına yönelik şiddet tutumu puanları arasında anlamlı farklılık saptanmıştır. Yaşanılan bölgeye göre İSKEBE toplam puanı, bedene yönelik tutum ve kimliğe yönelik tutum alt boyutlarında anlamlı farklılık görülmüştür. Ayrıca mezun olunan lise türüne göre kadına yönelik tutum, İSKEBE toplam puanı ve kimliğe yönelik tutum puanları anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Yaş değişkeni ile ölçek puanları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Bununla birlikte, kadınlara yönelik olumlu ve eşitlikçi tutum arttıkça kadına yönelik şiddeti reddetme eğiliminin de arttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma, sağlık bilimleri öğrencilerinin kadına ve kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlarının cinsiyet, yaşanılan bölge ve mezun olunan lise türü gibi değişkenlere göre farklılaşabildiğini göstermektedir. Bulgular, sağlık bilimleri eğitim programlarında toplumsal cinsiyet eşitliği, kadına yönelik şiddetin tanınması, mağdura yaklaşım ve hak temelli müdahale konularına daha fazla yer verilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kadına yönelik şiddet
• toplumsal cinsiyet
• sağlık bilimleri öğrencileri
• tutum

Proje Numarası

2026-044

Etik Beyan

Bu çalışma, T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane İlaç ve Tıbbi Cihaz Dışı Girişimsel Araştırmalar Etik Kurulu'nun 22.01.2026 tarih ve 2026-044 sayılı kararı ile etik açıdan uygun bulunmuştur. Araştırma sürecinde Helsinki Bildirgesi ilkeleri doğrultusunda hareket edilmiş, katılımcılardan bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmış ve elde edilen veriler yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmıştır. Araştırmanın tüm aşamalarında bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş, etik kurallara ve bilimsel atıf ilkelerine riayet edilmiştir.

Teşekkür

Bu araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan tüm öğrencilere değerli katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Health Sciences Students’ Views and Attitudes Regarding Women and Violence Against Women

Öz

The aim of this study is to examine university students studying in the field of health sciences in terms of their attitudes toward women and their attitudes toward violence against women. The study was conducted using a correlational survey design. A total of 586 students studying in the field of health sciences participated in the study. Data were collected through an online survey using a personal information form, the Attitudes Toward Women Scale, and the ISKEBE Attitudes Toward Violence Against Women Scale. According to the findings, significant differences were found in attitudes toward women and attitudes toward violence against women according to participants’ gender. Significant differences were also observed in the ISKEBE total score, attitudes toward the body subscale, and attitudes toward identity subscale according to the region of residence. In addition, attitudes toward women, ISKEBE total score, and attitudes toward identity scores differed significantly according to the type of high school from which participants graduated. No significant relationship was found between age and scale scores. However, it was determined that as positive and egalitarian attitudes toward women increased, the tendency to reject violence against women also increased. In conclusion, the study shows that health sciences students’ attitudes toward women and violence against women may differ according to variables such as gender, region of residence, and type of high school graduated from. The findings indicate that health sciences education programs should place greater emphasis on gender equality, recognition of violence against women, approaches to victims, and rights-based intervention

Anahtar Kelimeler

• Violence against women
• gender
• health sciences students
• attitude.

Proje Numarası

2026-044

Etik Beyan

Ethics Statement: This study was deemed ethically appropriate by the Gülhane Non-Interventional Research Ethics Committee of the University of Health Sciences of Türkiye, pursuant to its decision dated 22 January 2026 and numbered 2026-044. The research was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki; informed voluntary consent was obtained from the participants, and the data collected were used solely for scientific purposes. The principles of scientific research and publication ethics, ethical standards, and scholarly citation were observed throughout all stages of the study.

Teşekkür

We would like to thank all the students who voluntarily participated in this study for their valuable contributions.

Kaynakça

1. Artıran İğde, F., & Şahin, M. K. (2017). Changes in empathy during medical education: An example from Turkey. Pakistan Journal of Medical Sciences, 33(5), 1177–1181. https://doi.org/10.12669/pjms.335.13074
2. Ateş, A. P. (2017). Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rolleri ve kadına yönelik şiddete ilişkin tutumları: Dicle Üniversitesi örneği [Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi].
3. Aydın, Ş., & Parlak, A. G. (2022). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin aile içi şiddet farkındalığı ve etkileyen faktörler: Tanımlayıcı kesitsel araştırma. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 14(2), 570–580. https://doi.org/10.5336/nurses.2021-84294
4. Aytaç, S., & Dursun, S. (2013). Çalişma Hayatinda Kadina Yönelik Şiddet: Sağlik Sektöründe Bir Uygulama. Journal of Istanbul University Law Faculty, 71(1), 67-78. https://izlik.org/JA35RD88SC
5. Balatacı, U., Ay, B., Tarhan, R., & Ay, A. (2026). Attitudes toward dating violence and their relationship with gender role attitudes among university students: A cross-sectional study. BMC Public Health. https://doi.org/10.1186/s12889-026-28542-3
6. Cerit, Ç., & Porsuk, A. Ö. (2023). Kamu hastanelerinde çalışan sağlık profesyonellerinin kadına yönelik eş şiddetine ilişkin tutumları. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 10(1), 1-12. https://doi.org/10.21020/husbfd.1130671
7. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage.
8. Çakır, Ö., Harcar, T., Sürgevil, O., & Budak, G. (2014). Kadına yönelik şiddet ve Türkiye'de kadına yönelik şiddetin durumu. Toplum ve Demokrasi Dergisi, 2(4), 51-70. https://izlik.org/JA25GU84YH

9. Çıtak, G., Kartal, B., & Çaylak Altun, E. (2023). Üniversite öğrencilerinin kadına şiddete yönelik tutumları ve ilişkili faktörler. MEYAD Akademi, 4(2), 95–110. https://doi.org/10.59007/meyadakademi.1294751
10. Er Güneri, S. (2016). Üniversite öğrencilerinin kadına uygulanan şiddete yönelik tutumlarının belirlenmesi. Türkiye Klinikleri Doğum-Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği-Özel Konular, 2(2), 49–56.
11. Ertuğrul, F. G. & Duyan, V. (2019). Kadınlara Yönelik Tutum Ölçeği – Kısa Sürümünün Türkçe’ye Uyarlama Çalışması. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 18-28. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/ausbid/issue/46310/492454
12. Flood, M., & Pease, B. (2009). Factors influencing attitudes to violence against women. Trauma, violence, & abuse, 10(2), 125-142. https://doi.org/10.1177/1524838009334131
13. Garcia-Moreno, C., Heise, L., Jansen, H. A., Ellsberg, M., & Watts, C. (2005). Violence against women. Science, 310(5752), 1282-1283.
14. Gençoğlu, C., Kumcağız, H., & Ersanlı, K. (2014). Ergenlerin şiddet eğilimine etki eden ailevi faktörler. Turkish Studies, 9(2), 639–652. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.6208
15. Gursoy, E., McCool, W. F., Sahinoglu, S., & Yavuz Genc, Y. (2016). Views of women’s sexuality and violence against women in Turkey: A cross-sectional investigation among university students. Journal of Transcultural Nursing, 27(2), 189-198. https://doi.org/10.1177/1043659614550485
16. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü(HÜNEE). (2015). Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması 2014. Ankara.
17. Haşıloğlu, S. B., Baran, T., & Aydın, O. (2015). Pazarlama Araştırmalarındaki Potansiyel Problemlere Yönelik Bir Araştırma: Kolayda Örnekleme ve Sıklık İfadeli Ölçek Maddeleri. Pamukkale İşletme ve Bilişim Yönetimi Dergisi(1), 19-28.
18. Kabir, N. (2018). Cyber crime a new form of violence against women: From the case study of Bangladesh. Available at SSRN 3153467.
19. Kanbay, Y., Aslan, Ö., Işık, E., ve Tektaş, P. (2017). İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği (İSKEBE Tutum Ölçeği) geliştirme çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(5), 453-459. doi: 10.5455/apd.256374.
20. Karaahmetoğlu, G. U., & Çetinkaya, Ş. Ş. (2022). Gender Differences in Students' Attitudes Towards Violence Against Women. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (18), 858-876.
21. Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayınları.
22. Kilpatrick, D. G. (2004). What is violence against women: Defining and measuring the problem. Journal of interpersonal violence, 19(11), 1209-1234. https://doi.org/10.1177/0886260504269679
23. Miller, J. (2006). A specification of the types of intimate partner violence experienced by women in the general population. Violence Against Women, 12(12), 1105-1131. https://doi.org/10.1177/1077801206293501
24. Office of the High Commissioner for Human Rights. (2017). Launch of CEDAW general recommendation no. 35 on gender-based violence against women, updating general recommendation no. 19. https://www.ohchr.org/en/treaty-bodies/cedaw/launch-cedaw-general-recommendation-no-35-gender-based-violence-against-women-updating-general
25. Özcan, A., & Ceviz, A. İ. (2022). Birinci basamak sağlık çalışanlarının kadına yönelik şiddete ilişkin bilgi ve tutumları. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(4), 281-288.
26. Özcan, A., Şermet Kaya, Ş., Özdil, K., Sezer, F., Niğdelioğlu, D., Yaşar, Z., & Küçük Öztürk, G. (2020). Lise öğrencilerinde şiddet eğilimi ve etkileyen faktörler. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 2(1), 2–13.
27. Öztürk, G. Z., & Toprak, D. (2017). Kadın Sağlık Personellerinin Kadına Yönelik Şiddet Hakkında Bilgi Tutum ve Davranışları. Konuralp Medical Journal/Konuralp Tip Dergisi, 9(1).
28. Parra-Barrera, S. M., Moyano, N., Boldova, M. Á., & Sánchez-Fuentes, M. D. M. (2021). Protection against sexual violence in the Colombian legal framework: obstacles and consequences for women victims. International journal of environmental research and public health, 18(08), 4171. https://doi.org/10.3390/ijerph18084171
29. Sammut, D., Kuruppu, J., Hegarty, K., & Bradbury-Jones, C. (2021). Which violence against women educational strategies are effective for prequalifying health-care students?: A systematic review. Trauma, Violence, & Abuse, 22(2), 339-358. https://doi.org/10.1177/1524838019843198
30. Sen, S., & Bolsoy, N. (2017). Violence against women: prevalence and risk factors in Turkish sample. BMC women's health, 17(1), 100. https://doi.org/10.1186/s12905-017-0454-3
31. Spence, J.T. ve Helmreich, R.L. (1978). Masculinity and femininity: Their psychological dimensions, correlates, and antecedents. Austin, TX: University of Texas Press.
32. Stöckl, H., & Sorenson, S. B. (2024). Violence against women as a global public health issue. Annual review of public health, 45(1), 277-294.
33. Stuart, G. L., Moore, T. M., Hellmuth, J. C., Ramsey, S. E., & Kahler, C. W. (2006). Reasons for intimate partner violence perpetration among arrested women. Violence against women, 12(7), 609-621. https://doi.org/10.1177/1077801206290173
34. Swan, S. C., & Snow, D. L. (2002). A typology of women's use of violence in intimate relationships. Violence against women, 8(3), 286-319.
35. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Türkiye kadına yönelik şiddet araştırması, 2024. https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/57940
36. Taşçı Koştu, N. (2003). Ebelerin aile içinde kadına uygulanan şiddete ve şiddette mesleki rollerine ilişkin tutumları [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü].
37. Tektaş, P., Yıldız, N., Kanbay, Y., Işık, E., & Aslan, Ö. (2020). Üniversite öğrencilerinde kadına yönelik şiddetle ilgili etmenlerin incelenmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 40–49. https://doi.org/10.22466/acusbd.695562
38. Uğur, E., Tanış, A., Polat, D., Şahin, E., Solmaz, M., Ağca, N., & Atamtürk, E. (2021). Üniversite öğrencilerinin kadına yönelik şiddeti meşru görme ve kadına yönelik şiddete ilişkin tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi, 2(1), 30–47.
39. Ullman, C., Amin, A., Bourassa, A., Chandarana, S., Dutra, F., & Ellsberg, M. (2025). Interventions to prevent violence against women and girls globally: a global systematic review of reviews to update the RESPECT women framework. BMJ Public Health, 3(1). https://doi.org/10.1136/bmjph-2024-001126
40. Varol, G. (2021). Toplum ruh sağlığı açısından şiddet: Nedenleri, sonuçları, korunma. B. Tokuç (Ed.), Toplum ruh sağlığı içinde (37–43). Türkiye Klinikleri.
41. World Health Organization. (2002). World report on violence and health. Geneva: World Health Organization.
42. World Health Organization. (2024). Violence against women. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/violence-against-women
43. Yayla, İ. D. (2009). Hekim ve hemşirelerin kadına yönelik şiddet ile ilgili bilgi, tutum ve davranış düzeyleri [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
44. Yildirim-Hamurcu, S., & Terzioglu, F. (2023). Attitudes toward dating violence among Turkish university students: The relationships with self-esteem level and gender roles. Archives of psychiatric nursing, 45, 131-136. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2023.06.010