Araştırma Makalesi

Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi

Öz

Ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasındaki değiş–tokuş ilişkisi önemli bir araştırma konusudur. Bu konudaki tartışmalar kapsamında sıkça ele alınan ve mevcut yapıyla güçlü bir ilişki içerisinde olan bir diğer konu ise uluslararası ticarettir. Serbest ticaret savunucuları, ticaretin iş bölümü ve uzmanlaşmayı artırarak büyümeyi teşvik ettiğini savunurken, çevreciler ise çevresel kaynakların aşırı kullanılabileceği konusunda endişelidir. Nispeten yakın zamanlarda ele alınmaya başlanan gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu (GSYH-KY) değişkeninin ilgili analizlerde kullanılabileceği düşünülebilir. Büyüme ve ticaretin karbon salınımı ile ilişkisi sıkça incelenmişken, birim büyüme başına karbon salınımını ölçen değişkenle yapacağımız analiz, konuyu verimlilik gibi farklı bir alana taşıyabilecektir. Buradan oluşan motivasyon ile çalışmamızın problemi GSYH-KY’nin, yeşil ticari açıklık ve ticari küreselleşme ile nedensel ilişkisinin araştırılmasıdır. Yirmi altı AB ülkesi ve Türkiye’nin 1995–2020 yıllarını kapsayan panel veri seti kullanılarak yapılan analizde, tüm değişkenlerin GSYH-KY ile karşılıklı bir nedensellik içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Böylece ilgili modellerde yapılacak regresyon analizlerinde bu değişkenin de kullanılabileceği istatistiksel olarak kanıtlanmış olmaktadır. Çalışma bu açıdan, alanda yapılacak akademik araştırmalara yeni bir perspektif kazandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın Karbon Yoğunluğu, Yeşil Ticari Açıklık, Ticari Küreselleşme.

Kaynakça

  1. Abbasi, K. R., Kirikkaleli, D. ve Altuntaş, D. (2022). Carbon dioxide intensity of GDP and environmental degradation in an emerging country. Environmental Science and Pollution Research, 29, 84451–84459. https://doi.org/10.1007/s11356-022-21679-9
  2. Abbasi, K. R., Oyebanji, M. O. ve Kirikkaleli, D. (2023). CO2 intensity of GDP, energy productivity and environmental degradation in Iceland: Evidence from novel fourier based estimators. Energy Sources, 18(1). https://doi.org/10.1080/15567249.2023.2214906
  3. Adebayo, T. S. (2025). Transforming environmental quality: Examining the role of green production processes and trade globalization through a Kernel Regularized Quantile Regression approach. Journal of Cleaner Production, 501. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2025.145232
  4. Ahmed, Z. ve Le, H. P. (2021). Linking information communication technology, trade globalization index, and CO2 emissions: Evidence from advanced panel techniques. Environmental Science and Pollution Research, 28, 8770–8781. https://doi.org/10.1007/s11356-020-11205-0
  5. Ali, M., Kirikkaleli, D. ve Altuntaş, M. (2024). The nexus between CO2 intensity of GDP and environmental degradation in South European countries. Environment, Development and Sustainability, 26, 11089–11100. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03217-w
  6. Almuhim, A. A., Qamruzzaman, M. ve Aljughaiman, A. A. (2025). The influence of green trade openness, natural resources rent, institutional quality, and R&D investment on environmental sustainability in the OECD: Testing the EKC and LCC hypotheses. Frontiers in Environmental Sciences, 13. https://doi.org/10.3389/fenvs.2025.1572439
  7. Andersson, F. N. G. ve Karpestam, P. (2013). CO2 emissions and economic activity: Short– and long–run economic determinants of scale, energy intensity and carbon intensity. Energy Policy, 61(2013), 1285–1294. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2013.06.004
  8. Appannagari, R. R. (2017). Environmental pollution and consequences: A study. North Asian International Research Journal of Social Science and Humanities, 3(8), 151–161. https://www.researchgate.net/publication/323944189
  9. Awosusi, A. A., Xulu, N. G., Ahmadi, M., Rjoub, H., Altuntaş, M., Uhunamure, S. E., Akadiri, S. S. ve Kirikkaleli, D. (2022). The sustainable environment in Uruguay: The roles of financial development, natural resources, and trade globalization. Frontiers in Environmental Science, 10. https://doi.org/10.3389/fenvs.2022.875577
  10. Baltagi, B., Feng, Q. ve Kao, C. (2012). A Lagrange multiplier test for cross–sectional dependence in a fixed effects panel data model. Center for Policy Research Working Paper, no. 137. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2012.04.004

Kaynak Göster

APA
Binici Ertan, İ., & Şarkgüneşi, A. (2025). Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 14(2), 100-111. https://izlik.org/JA72EU22PF
AMA
1.Binici Ertan İ, Şarkgüneşi A. Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. TİFE. 2025;14(2):100-111. https://izlik.org/JA72EU22PF
Chicago
Binici Ertan, İrem, ve Aykut Şarkgüneşi. 2025. “Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi”. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi 14 (2): 100-111. https://izlik.org/JA72EU22PF.
EndNote
Binici Ertan İ, Şarkgüneşi A (01 Aralık 2025) Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi 14 2 100–111.
IEEE
[1]İ. Binici Ertan ve A. Şarkgüneşi, “Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi”, TİFE, c. 14, sy 2, ss. 100–111, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72EU22PF
ISNAD
Binici Ertan, İrem - Şarkgüneşi, Aykut. “Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi”. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi 14/2 (01 Aralık 2025): 100-111. https://izlik.org/JA72EU22PF.
JAMA
1.Binici Ertan İ, Şarkgüneşi A. Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. TİFE. 2025;14:100–111.
MLA
Binici Ertan, İrem, ve Aykut Şarkgüneşi. “Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi”. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, c. 14, sy 2, Aralık 2025, ss. 100-11, https://izlik.org/JA72EU22PF.
Vancouver
1.İrem Binici Ertan, Aykut Şarkgüneşi. Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. TİFE [Internet]. 01 Aralık 2025;14(2):100-11. Erişim adresi: https://izlik.org/JA72EU22PF