Araştırma Makalesi

Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi

Öz

Ekonomik büyüme ile çevresel bozulma arasındaki değiş–tokuş ilişkisi önemli bir araştırma konusudur. Bu konudaki tartışmalar kapsamında sıkça ele alınan ve mevcut yapıyla güçlü bir ilişki içerisinde olan bir diğer konu ise uluslararası ticarettir. Serbest ticaret savunucuları, ticaretin iş bölümü ve uzmanlaşmayı artırarak büyümeyi teşvik ettiğini savunurken, çevreciler ise çevresel kaynakların aşırı kullanılabileceği konusunda endişelidir. Nispeten yakın zamanlarda ele alınmaya başlanan gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu (GSYH-KY) değişkeninin ilgili analizlerde kullanılabileceği düşünülebilir. Büyüme ve ticaretin karbon salınımı ile ilişkisi sıkça incelenmişken, birim büyüme başına karbon salınımını ölçen değişkenle yapacağımız analiz, konuyu verimlilik gibi farklı bir alana taşıyabilecektir. Buradan oluşan motivasyon ile çalışmamızın problemi GSYH-KY’nin, yeşil ticari açıklık ve ticari küreselleşme ile nedensel ilişkisinin araştırılmasıdır. Yirmi altı AB ülkesi ve Türkiye’nin 1995–2020 yıllarını kapsayan panel veri seti kullanılarak yapılan analizde, tüm değişkenlerin GSYH-KY ile karşılıklı bir nedensellik içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Böylece ilgili modellerde yapılacak regresyon analizlerinde bu değişkenin de kullanılabileceği istatistiksel olarak kanıtlanmış olmaktadır. Çalışma bu açıdan, alanda yapılacak akademik araştırmalara yeni bir perspektif kazandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbasi, K. R., Kirikkaleli, D. ve Altuntaş, D. (2022). Carbon dioxide intensity of GDP and environmental degradation in an emerging country. Environmental Science and Pollution Research, 29, 84451–84459. https://doi.org/10.1007/s11356-022-21679-9
  2. Abbasi, K. R., Oyebanji, M. O. ve Kirikkaleli, D. (2023). CO2 intensity of GDP, energy productivity and environmental degradation in Iceland: Evidence from novel fourier based estimators. Energy Sources, 18(1). https://doi.org/10.1080/15567249.2023.2214906
  3. Adebayo, T. S. (2025). Transforming environmental quality: Examining the role of green production processes and trade globalization through a Kernel Regularized Quantile Regression approach. Journal of Cleaner Production, 501. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2025.145232
  4. Ahmed, Z. ve Le, H. P. (2021). Linking information communication technology, trade globalization index, and CO2 emissions: Evidence from advanced panel techniques. Environmental Science and Pollution Research, 28, 8770–8781. https://doi.org/10.1007/s11356-020-11205-0
  5. Ali, M., Kirikkaleli, D. ve Altuntaş, M. (2024). The nexus between CO2 intensity of GDP and environmental degradation in South European countries. Environment, Development and Sustainability, 26, 11089–11100. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03217-w
  6. Almuhim, A. A., Qamruzzaman, M. ve Aljughaiman, A. A. (2025). The influence of green trade openness, natural resources rent, institutional quality, and R&D investment on environmental sustainability in the OECD: Testing the EKC and LCC hypotheses. Frontiers in Environmental Sciences, 13. https://doi.org/10.3389/fenvs.2025.1572439
  7. Andersson, F. N. G. ve Karpestam, P. (2013). CO2 emissions and economic activity: Short– and long–run economic determinants of scale, energy intensity and carbon intensity. Energy Policy, 61(2013), 1285–1294. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2013.06.004
  8. Appannagari, R. R. (2017). Environmental pollution and consequences: A study. North Asian International Research Journal of Social Science and Humanities, 3(8), 151–161. https://www.researchgate.net/publication/323944189

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Panel Veri Analizi , Uluslararası İktisatta Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme , Yeşil Ekonomi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

18 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Binici Ertan, İ., & Şarkgüneşi, A. (2025). Gayrisafi yurt içi hasılanın karbon yoğunluğu, ticari küreselleşme ve yeşil ticari açıklık ilişkisi: AB ve Türkiye için panel nedensellik analizi. Trakya University E-Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 14(2), 100-111. https://izlik.org/JA72EU22PF