Vergi uyumu indiriminin uygulamadaki görünümü: Özelge arşivine dayalı nitel bir analiz

Vergi idaresinin zorlaması olmaksızın mükelleflerin maddi ve şekli yükümlülükleri kendiliğinden yerine getirmesi vergi uyumu ile açıklanmaktadır. Devlet ve mükellef ilişkilerinin olumlu bir sürece dönüşmesini sağlayan vergi uyumu vergi tahsil maliyetlerini azaltmaktadır. Vergi uyumu vergi gelirlerinin gecikmeden tahsil edilmesini sağladığından borçlanmaya bağlı faiz yüklerinin olumsuz etkileri düşürmektedir. Vergi uyumunun sürekliliğini sağlamak üzere Türk Vergi Mevzuatında çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bu doğrultuda gelir vergisi ve kurumlar vergisi yükümlülerine %5 oranında daha az vergi ödemelerini sağlayan bir indirim düzenlemesi getirilmiştir. Bir başka yasal düzenleme olarak vergi uyumu gösteren mükelleflere borçlarının tecilinde kolaylıklar tanınmıştır. Çalışma vergi uyumu indirimi uygulaması hakkında uygulama sonuçlarını ortaya koymaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular doğrudan vergi uyum indiriminden yararlanmak isteyen mükelleflerin sorularından ve vergi idaresinin bu sorulara verdiği cevaplardan elde edilmiştir. Uygulama sonuçlarına bakıldığında indiriminden faydalanan mükellef sayıları yeterli değildir. Uygulamada indirim ile ilgili mükelleflerin ne tür zorluklar ve tereddütler yaşadığını incelemek üzere Gelir İdaresi Başkanlığının Özelge Arşivinden yer alan konu ile ilgili özelgeler doküman incelemesi tekniği ile içerik analizi yöntemi incelenmiştir. Çalışmada mükelleflerin özellikle devir, birleşme vb. durumlarda devir alınan veya birleşilen firma nedeniyle indirim avantajını kaybetmemeleri gerektiği sonucuna varılmıştır. İndirim şartlarını sağlayan tarafın indirim hakkı, yeni mali büyüklükteki payı kadar korunmalıdır. Ayrıca, vergi beyannamelerini zamanında vermeyen mükelleflerin 3 yıl süreyle indirim hakkını kaybetmeleri, vergi beyannamelerinin sayısı ve türü göz önüne alındığında oldukça ağır bir durumdur. Vergi idaresi, mükelleflerin vergi indirim haklarını kaybetmemelerini sağlayacak bir duruş sergilemelidir. Uyumlu mükelleflere sağlanan indirimlerden yararlanan mükellef sayısı artırılmalıdır.

Tax compliance means taxpayers fulfill their obligations voluntarily, without coercion from the tax administration. Tax compliance, which enables the transformation of state and taxpayer relations into a positive process, reduces tax collection costs. Since tax compliance ensures that tax revenues are collected timely, it reduces the negative effects of interest burdens related to borrowing. In order to ensure the continuity of tax compliance, various regulations have been made in Turkish tax legislation. In this respect, a discount regulation has been introduced to income tax and corporate taxpayers that allows 5% lower tax payments. Taxpayers, who show tax compliance as another legal regulation, have been given convenience in the postponement of their debts. The study presents the results of the implementation of the tax compliance deduction. The findings were obtained directly from the questions asked by taxpayers seeking to benefit from the tax compliance deduction and from the responses provided by the tax administration. When the results of the application are examined, the number of taxpayers benefiting from the discount is not sufficient. To examine the difficulties and hesitations taxpayers face regarding the discount in practice, relevant rulings from the Revenue Administration's Ruling Archive were examined using document review and content analysis. In the study, it was concluded that taxpayers should not lose the discount advantage due to the company being taken over or merged, especially in case of involving transfers, mergers, and similar transaction. The discount right of the party that meets the discount conditions must be protected to the extent of its share in the new financial size. In addition, taxpayers losing their right to deduction for 3 years due to not filing their tax returns on time is a very harsh condition considering the number and type of tax returns. The tax administration must adopt a stance that ensures taxpayers do not lose their tax deduction rights. The number of taxpayers benefiting from the deductions granted to compliant taxpayers should increase.