SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Okullar çocukların yaşadığı topluma uyum sağlaması ve toplumun kültürünü yaşantı yolu ile edindiği kurumlardır. Bireyler yaşamının ilk yıllarında ailesinden edindiği bilgi ve davranışları okulda pekiştirmektedir. Bireylerin okulda yeni bilgiler öğrenmesi ve bunu davranışa dönüştürmesi için etkin araçlardan biri de ders kitaplarıdır. Bireyler okulda toplum içindeki rollerini belirgin olarak kazanmaktadırlar. Toplumsal cinsiyet rolleri de bunlardan biridir. Okullarda toplumun bireylerden beklediği gerek tolumsal cinsiyet rolü gerekse diğer rollerin kazandırılmasında sosyal bilgiler dersinin önemi oldukça fazladır. Dersin temel materyallerinden olan sosyal bilgiler ders kitabı bu bağlamda etkili araçlardandır. Bu çalışmanın amacı 2023-2024 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından resmi ve özel ortaokullarda ders kitabı olarak okutulması uygun görülen ve dağıtımı yapılan 5. Sınıf sosyal bilgiler ders kitabının içeriğinde kullanılan görsellerin toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmanın kapsamını 2023-2024 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ortaokullarda kullanılmak üzere belirlenen 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabının içerdiği görseller oluşturmaktadır. Çalışmada sosyal bilgiler 5. Sınıf ders kitabında yer alan görseller toplumsal roller (anne, baba, abla, abi) ve mesleki roller açısından incelenmiştir. Çalışmanın verileri içerik analizi yolu ile çözümlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
- Cinsiyet
- Sosyal bilgiler öğretimi
- toplumsal roller
- toplumsal cinsiyet rolleri
- sosyal bilgiler ders kitapları
Etik Beyan
Bu çalışma 20-23 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirilmiş olan 12. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumunda sözlü bildiri olarak sunulmuştur.
Kaynakça
- Akay Şahin, M., & Açıkalın, M. (2023). Türkiye’deki Ortaöğretim Tarih ve Sosyal Bilimler Ders Kitaplarında Kadın Şahsiyetler. Akdeniz Kadın Çalışmaları Ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 92-122. https://doi.org/10.33708/ktc.1250084 (Erişim Tarihi:10/07/2024)
- Asan, H.T. (2010). Ders Kitaplarında Cinsiyetçilik ve Öğretmenlerin Cinsiyetçilik Algılarının Saptanması. Fe Dergi, 2( 2), 65-74. https://doi.org/10.1501/Fe0001_0000000033 (Erişim Tarihi:12/02/2023)
- Blackstone A. M. (2003). Gender roles and society. In Miller J. R., Lerner R. M., Schiamberg L. B. (Eds.), Human ecology: An encyclopedia of children, families, communities, and environments (pp. 335–338). ABC-CLIO. (Erişim Tarihi:05/07/2024)
- Demirdöven, K. (2020), İlkokul hayat bilgisi ders kitaplarındaki toplumsal cinsiyet algısı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi.
- Demirel, E. (2010). Sosyal bilgiler ders kitaplarında cinsiyet ayrımcılığı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
- Duman, A. E., & Koçtürk, N. (2021). Yerli Yapım Bir Çizgi Filmin Toplumsal Cinsiyet Rolleri Açısından İncelenmesi: Pırıl. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(Toplum & Siyaset), 83-92. https://doi.org/10.18506/anemon.819889 (Erişim Tarihi:15/05/2024)
- Fidan, S. (2019). Sosyal bilgiler ders kitaplarında toplumsal cinsiyet [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
- Grieshaber, S. (1998). Constructing the gendered infant. N. Yelland (Ed.). Gender in early childhood (1th.ed.). (s. 15-35). Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
25 Ekim 2024
Yayımlanma Tarihi
29 Ekim 2024
Gönderilme Tarihi
14 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
16 Ağustos 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: Özel Sayı
APA
Kemerkaya, G., & Meydan, A. (2024). SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi, 14(Özel Sayı), 333-346. https://doi.org/10.24315/tred.1516237
AMA
1.Kemerkaya G, Meydan A. SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. TRED. 2024;14(Özel Sayı):333-346. doi:10.24315/tred.1516237
Chicago
Kemerkaya, Güven, ve Ali Meydan. 2024. “SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 14 (Özel Sayı): 333-46. https://doi.org/10.24315/tred.1516237.
EndNote
Kemerkaya G, Meydan A (01 Ekim 2024) SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi 14 Özel Sayı 333–346.
IEEE
[1]G. Kemerkaya ve A. Meydan, “SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”, TRED, c. 14, sy Özel Sayı, ss. 333–346, Eki. 2024, doi: 10.24315/tred.1516237.
ISNAD
Kemerkaya, Güven - Meydan, Ali. “SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 14/Özel Sayı (01 Ekim 2024): 333-346. https://doi.org/10.24315/tred.1516237.
JAMA
1.Kemerkaya G, Meydan A. SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. TRED. 2024;14:333–346.
MLA
Kemerkaya, Güven, ve Ali Meydan. “SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 14, sy Özel Sayı, Ekim 2024, ss. 333-46, doi:10.24315/tred.1516237.
Vancouver
1.Güven Kemerkaya, Ali Meydan. SOSYAL BİLGİLER 5. SINIF DERS KİTABINDA YER ALAN GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ. TRED. 01 Ekim 2024;14(Özel Sayı):333-46. doi:10.24315/tred.1516237
Cited By
5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabının Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1583199Türkiye’de Eğitim ve Öğretim Alanında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Konulu Lisansüstü Çalışmaların İncelenmesi
Siirt Eğitim Dergisi
https://doi.org/10.58667/sedder.1767085TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ SONRASI MEB YAYINLARI 5. SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİN VE GÖRSELLERİN TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
International Journal Of Turkish Literature Culture Education
https://doi.org/10.7884/teke.1723938İran ve Türkiye Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının Toplumsal Cinsiyet Açısından İncelenmesi
Yuzunci Yil Universitesi Egitim Fakultesi Dergisi
https://doi.org/10.33711/yyuefd.1900869