PROBLEM KURMA ÖZYETERLİK ALGI ÖLÇEĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 2 , 665 - 704 , 25.04.2026

Dudu Çat , Emre Ev Çimen

https://doi.org/10.24315/tred.1630852

https://izlik.org/JA95GH66HY

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin problem kurma özyeterlik algılarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmektir. Bu amaçla, Problem Kurma Özyeterlik Algı Ölçeği (PKÖAÖ) oluşturulmuş ve Türkiye'deki dört devlet üniversitesinden toplam 526 ilköğretim matematik öğretmenliği bölümü öğrencisi üzerinde çalışılmıştır. Başlangıçta 66 maddeden oluşan bir taslak ölçek hazırlanmış ve bu taslak, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenerek nihai formuna ulaşmıştır. Ayrıca, ölçeğin güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmış ve 0.94 olarak belirlenmiştir. Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi ve güvenirlik testleri sonucunda, 37 maddeden ve 3 faktörden oluşan, 5 dereceli Likert tipi bir ölçek elde edilmiştir. Bu ölçek, yüksek iç tutarlılık ve geçerliliğe sahip olup, lisans öğrencilerinin problem kurma özyeterlik algılarını değerlendirmek için güvenilir bir araç olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler

Problem kurma , Problem Kurma Özyeterlik Algı Ölçeğinin Geliştirilmesi , Özyeterlik algısı , İlköğretim matematik öğretmenliği lisans öğrencileri , Problem Kurma Özyeterlik Algı Ölçeği

Kaynakça

• Arıkan, E. E. (2014). Ortaokul öğrencilerinin matematik problemi çözme-kurma becerilerinin ve problem kurma ile ilgili metaforik düşüncelerinin incelenmesi (Doktora tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi İstanbul.
• Atalay, Ö. (2017). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin kesirler konusunda bilgisayar animasyonları yardımıyla problem kurma becerilerinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Rize.
• Aydoğdu, M. (2024). Öğretmen adaylarının kurulan matematik problemlerini değerlendirme kriterlerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(1), 427-441. https://doi.org/10.24315/tred.1390162
• Bandura, A. (1997). Self-efficacy in changing societies. Cambridge: Cambridge University Press.
• Barlow, A. T., & Cates, J. M. (2006). The impacts of problem posing on elementary teachers’ belief about mathematics and mathematics teaching. School Science and Mathematics, 106, 64-73. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.2006.tb18136.x.
• Baumanns, L., & Rott, B. (2021). Developing a framework for characterising problem-posing activities: a review. Research in Mathematics Education, 24(1), 28–50. https://doi.org/10.1080/14794802.2021.1897036
• Bjerke, A. H., & Eriksen, E. (2016). Measuring pre-service teachers’ self-efficacy in tutoring children in elementary mathematics: An instrument. Research in Mathematics Education, 18(1), 61-79.
• Bozkurt, M. N. (2024). Geogebra destekli problem kurma temelli öğrenme sürecinin öğretmen adaylarının yaratıcı problem kurma becerilerine etkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi Diyarbakır.
• Brown, S. I., & Water, M. I. (1990). The “What-if-not” strategy in action. In S. I. Brown, & M. I. Water (Eds.), The art of problem posing (pp. 62-103). Hillsdale, N.J: L. Erlbaum Associates.
• Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı, (20. Baskı). Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri, (16.baskı). Pegem Akademi.