Values Education in the Türkiye Century Education Model: Turkish Lesson Teaching Program and Teachers' Views

Öz

In this study, it is aimed to examine the values education within the scope of Türkiye Century Education Model (TYMM) Turkish Lesson Teaching Program (2024) and to obtain the opinions of Turkish teachers about it. The study group of the research designed with phenomenological design, one of the qualitative research methods, consists of 10 Turkish teachers with different demographic characteristics. In the study, the TYMM Turkish language teaching program (2024) and the teacher interview form, which was prepared by the researchers and finalized with the opinions of 2 Turkish Education field experts, were used as data collection tools. The data obtained from the document review of the curriculum and teacher interviews were subjected to content analysis. As a result of the research, it was determined that values education is included in the TYMM Turkish language curriculum (2024) as a subtitle in the content of general application principles, principles regarding text selection, enrichment, outcomes for various language skill areas and themes. In addition, the extent to which values are addressed in the relevant sections was revealed. With the teachers' opinions, the general framework of the program in terms of values education was drawn and the teachers' mastery of values education (mastery of the subject, having experience, receiving training, etc.) was determined. In addition to these, how teachers teach values education in their lessons with practices and examples (drama, group work, etc.), the difficulties they experience in the process of values education (inability to internalize, social change, contextual density, etc.), students' internalization of values, and their suggestions for values education within the scope of the curriculum (family participation, ensuring the harmony between course hours and content, training for teachers, preparation of guidebooks, etc.) were revealed through their opinions.

Anahtar Kelimeler

• Turkish century education model
• Turkish curriculum
• values education.

Proje Numarası

Araştırma proje kapsamında değildir.

TÜRKİYE YÜZYILI MAARİF MODELİ’NDE DEĞERLER EĞİTİMİ: TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI VE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

Öz

Bu araştırmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Türkçe Dersi Öğretim Programı (2024) kapsamında değerler eğitimi incelenerek buna ilişkin Türkçe öğretmeni görüşlerinin alınması amaçlanmaktadır. Fenomenolojik desen ile tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu farklı demografik özelliklere sahip 10 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak TYMM Türkçe dersi öğretim programı (2024) ve araştırmacılar tarafından hazırlanarak 2 Türkçe Eğitimi alan uzmanı görüşleri ile son hali verilen öğretmen görüşme formu kullanılmıştır. Öğretim programına yönelik gerçekleştirilen doküman incelemesi ve öğretmen görüşmelerinden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda değerler eğitiminin TYMM Türkçe dersi öğretim programında (2024) genel uygulama esasları, metin seçimine ilişkin esaslar, zenginleştirme, çeşitli dil beceri alanlarına yönelik çıktılar ve temaların içeriğinde alt başlık olarak yer aldığı belirlenmiştir. Ayrıca ilgili bölümlerde değerlerin ne kapsamda ele alındığı ortaya konulmuştur. Öğretmen görüşleriyle ise programın değerler eğitimi bakımından genel çerçevesi çizilerek öğretmenlerin değerler eğitimini gerçekleştirmelerine yönelik hâkimiyetleri (konuya hâkim olma, tecrübe sahibi olma, eğitim alma vb.) belirlenmiştir. Bunların yanı sıra öğretmenlerin uygulama ve örneklerle değerler eğitimini derslerinde nasıl işledikleri (drama, grup çalışmaları vb.), değerler eğitimi sürecinde yaşadıkları zorluklar (içselleştirememe, toplumsal değişim, içeriksel yoğunluk vb.), öğrencilerin değerleri içselleştirme durumları ve öğretim programı kapsamındaki değerler eğitimine yönelik önerileri (aile katılımı, ders saati-içerik uyumunun sağlanması, öğretmenlere yönelik eğitim, rehber kitapçıkların hazırlanması vb.) görüşleri aracılığıyla ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• Türkçe Dersi Öğretim Programı
• değerler eğitimi.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Proje Numarası

Araştırma proje kapsamında değildir.

Etik Beyan

Araştırma için etik kurul izni alınmıştır.

Teşekkür

Teşekkür edilecek kurum ya da kişi yoktur.

Kaynakça

1. Akbaba-Altun S. (2003). Eğitim yönetimi ve değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(1), 7-18.
2. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
3. Akın-Demircan, Z. (2024). Değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 9(1), 1-23.
4. Akman, S. (2020). Türkçe eğitiminde değerler eğitimi üzerine yapılmış akademik çalışmaların değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
5. Albayrak, B. (2023). 2019 Türkçe dersi öğretim programının değerler eğitimi açısından incelenmesi ve Türkçe öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri (Muğla ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
6. Alıcı, F. (2019). İlköğretim 2. sınıf Türkçe ders kitabı metinlerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
7. Alimcan, D., ve Altunay Şam, E. (2017). Sosyal bilgiler dersi boyutunda değerler eğitiminin önemi ve medyanın değerler üzerindeki etkisi. Millî Eğitim Dergisi, 46(215), 239-259. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/36134/405909 Aydın, M. (2003). Gençliğin değer algısı: Konya örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(3), 121-144. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29198/312593
8. Baki, Y. (2019). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değer aktarımı açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 109-146. https://doi.org/10.34234/ded.460042

9. Batur, Z., ve Akdeniz, T. (2020). Değerler eğitimiyle ilgili yapılan tezler üzerine bir inceleme: Türkçe eğitimi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 1-11. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usaksosbil/issue/55286/705495
10. Bayırlı, H., Doruk, O., ve Tüfekci, A. (2020). Öğretmenlerin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri: Afyonkarahisar örneği. Egitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 8(3), 865-894. http://dx.doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.8c.3s.5m
11. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
12. Bozkurt, E. (2019). Değerler eğitimine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(29), 316-333. https://doi.org/10.29329/mjer.2019.210.17
13. Coşkun, H. ve Derse, G. E. (2021). Türkçe ders kitabındaki metinlerin değerler eğitimi açısından incelenmesi ve öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(41), 9-35. https://doi.org/10.34234/ded.738543
14. Creswell, J. W. (2020). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (6th ed.). Pearson Education.
15. Creswell, J. W., ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
16. Çengelci, T., Hancı, B., ve Karaduman, H. (2013). Okul ortamında değerler eğitimi konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri. Değerler eğitimi dergisi, 11(25), 33-56. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29175/312420 Demirkol, R. (2021). Değerler eğitimi bağlamında araba sevdası romanının Türkçe öğretiminde kullanılabilirliği üzerine bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
17. Dinçel, Ö. (2023). Türkçe öğretiminde değerler eğitimi temalı araştırma makaleleri: Bir içerik analizi çalışması. Asya Studies, 7(24), 109-120. https://doi.org/10.31455/asya.1278960
18. Elo, S., ve Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
19. Erdem A. R. (2003). Üniversite kültüründe önemli bir unsur: Değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(4), 55-72. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29196/312580
20. Ergin, E., ve Karataş, S. (2014). Öğretmenlerin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri: Bir durum çalışması. Journal of Educational Science, 2(2), 33-45.
21. Ergün, A., ve Koç, S. (2022). Öğretmenlerin değerler eğitimi uygulamalarına yönelik görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 729-754. https://doi.org/10.17679/inuefd.1033206
22. Halstead, J. M., ve Taylor, M. J. (2000). Learning and teaching about values: A review of recent research. Cambridge Journal of Education, 30(2), 169-202. https://doi.org/10.1080/713657146
23. Hökelekli, H. (2010). Modern eğitimde yeni bir paradigma: Değerler eğitimi. Eğitime Bakış Dergisi, 6(18), 4-9. Web: www.ebs.org.tr (ET: 11.05.2025)
24. Kapkın, B., Çalışkan, Z., ve Sağlam, M. (2018). Türkiye’de 1999-2017 yılları arasında değerler eğitimi alanında yapılmış lisansüstü çalışmaların incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 16(35), 183- 207. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/515345
25. Karabacak, A. (2023). Türkçe ders kitapları üzerine değerler eğitimi bağlamında karşılaştırmalı bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
26. Karatay, H. (2011). Transfer of values in the Turkish and western children’s literary works: Character education in Turkey. Educational Research and Reviews, 6(6), 472-480. https://academicjournals.org/journal/ERR/article-full-text-pdf/3B5F4495342
27. Kaşkaya, A., ve Duran, T. (2017). İlkokul Türkçe ders kitaplarının değer aktarımı açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 417-441. https://doi.org/10.24315/trkefd.303978
28. Katılmış, A. (2010). Sosyal bilgiler derslerinde bazı değerlerin kazandırılmasına yönelik bir karakter eğitimi programının geliştirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
29. Kaya, E. (2024). İlkokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin ve görsellerin değerler eğitimi açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
30. Kaymakcan, R., ve Meydan, H. (2011). Din kültürü ve ahlak bilgisi programları ve öğretmenlerine göre değerler eğitimi. Değerler Eğitimi Dergisi, 9(21), 29-55. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29179/312454
31. Kırbaş, A. (2017). Teacher Opinions on the Implementation of Values Education in Teaching Turkish. International Journal of Language Academy, 5(2), 303-312. http://dx.doi.org/10.18033/ijla.3565 Kızıler, H. ve Canikli, İ. (2016). Değerler eğitimi. Denem Yayınları.
32. Kurtulmuş, M., Tösten, R., ve Gündaş, A. (2014). İlköğretim 1. kademe öğretmenlerinin değerler eğitimi sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(27), 281-305. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29172/312400
33. Kuzu Jafarı, K., ve Demirel, M. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimi hakkındaki görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 4(1), 13-35.
34. Küçükoğlu, A., Albayrak, F., ve Serin, N. (2020). Değerler eğitimi bağlamında Türkçe dersi: Program ve ders kitaplarının karşılaştırmalı incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1499-1518. https://doi.org/10.16916/aded.797893
35. Merriam, S. B., ve Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
36. Meydan, H. (2014). Okulda değerler eğitiminin yeri ve değerler eğitimi yaklaşımları üzerine bir değerlendirme. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 93-118. https://dergipark.org.tr/tr/pub/beuifd/issue/3453/47056
37. Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). SAGE Publications.
38. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli: 2024 Türkçe dersi öğretim programı. MEB Yayınları.
39. Ogelman, H. G., ve Sarıkaya, H. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşleri: Denizli ili örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (29), 81-100. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sakaefd/issue/11234/134081
40. Özdemir, T. Y., Özan, M. B., ve Akgün, M. (2017). Öğretmen görüşleriyle değerler eğitimi odaklı eğitim denetimi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 35-52. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bujer/issue/33864/358732
41. Özmen, C., Er, H., ve Gürgil, F. (2012). İlköğretim branş öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri üzerine bir araştırma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 297-311. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19553/208296
42. Sayan, Y. E., ve Günel, M. E. (2023). Nurullah Genç’in “Omuzlarımda Dünya” isimli hâtırat eserinde değerler eğitimi. Millî Eğitim Dergisi, 52(238), 953-980. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/77237/1089170
43. Sezer, Ş. (2021). Ortaokullarda değerler eğitimine ilişkin öğretmen görüşleri: Bir durum çalışması. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(41), 171-205. https://doi.org/10.34234/ded.837709
44. Suluk, B., ve Yıldırım, O. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeline göre hazırlanan ders kitaplarındaki değerlerin gelişimsel dönemler açısından incelenmesi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 8(1), 157-177. https://doi.org/10.33400/kuje.1606487
45. Taşkın, S. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde değerler eğitimi yaklaşımının analizi. İstanbul Eğitim Dergisi (2), 160-180. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1640604
46. Tokmak, A. ve Aktaş, V. (2022). Değerler eğitimi üzerine ders kitabı görsellerinin incelenmesi: Sosyal bilgiler dersi 5. sınıf örneği. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi (IJOTEM), 5(2), 70-90.
47. Yalar, T., ve Yanpar Yelken, T. (2011). Değerler eğitiminin iyileştirilmesi ile ilgili öğretmen görüşlerinin belirlenmesi ve bir program modülü örneğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38), 79-98. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue/6152/82634
48. Yazar, T., ve Yanpar Yelken, T. (2013). İlköğretim sosyal bilgiler programında değerler eğitiminin mevcut durumunun öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 2013(10), 44-58. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijoess/issue/8532/105942
49. Yerli, F. S., ve Gündüz, G. F., (2022). Türkiye’de değerler eğitimi araştırmalarına genel bakış: Metasentez çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 7(1), 1-38. http://dx.doi.org/10.47140/kusbder.1219907
50. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. baskı). Seçkin Yayıncılık.
51. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
52. Yılmaz, E., ve Kıran, D. (2023). Ortaokul Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Değerler Eğitimi Bakımından İncelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 29-45. https://doi.org/10.30703/cije.1117516