Investigation of Fourth-Grade Primary School Students' Self-Efficacy Beliefs Regarding Problem Posing

Öz

The aim of this research is to examine the self-efficacy beliefs related to problem posing among 4th grade primary school students. The sample of the study consisted of 550 students who were randomly selected from among 4th grade students attending public primary schools in Istanbul during the 2024–2025 academic year. The study employed the survey method, which is one of the quantitative research methods. Statistical analyses of the data obtained from the research scale were conducted using descriptive statistics, t-test analysis, and one-way ANOVA. Prior to conducting the t-test and one-way ANOVA, the assumptions related to the analyses were tested. As a result of the study, it was determined that the average scale scores of the 4th grade students who participated in the study were at the “agree” level. In addition, it was found that there were no significant differences in the students' mean scores based on variables such as gender, age, and parental education level. However, a significant difference was identified between the groups in relation to whether or not students received extracurricular mathematics education. The findings were also discussed, and recommendations were provided based on the results.

Anahtar Kelimeler

• Problem posing
• self-efficacy
• primary school
• mathematics teaching.

İLKOKUL 4. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN PROBLEM KURMAYA YÖNELİK ÖZ YETERLİK İNANÇLARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmada hedef, ilkokul 4. sınıfa devam eden öğrencilerin problem kurmaya ilişkin öz yeterlik inançlarını incelemektir. Araştırmanın örneklemi, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul’daki resmî ilkokullarda öğrenimlerine devam eden 4. sınıf öğrencileri arasından rastgele seçilen 550 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma ölçeğinden elde edilen verilerin istatistiksel analizleri betimsel istatistikler, t testi analizi ve tek yönlü ANOVA ile gerçekleştirilmiştir. T testi analizi ve tek yönlü ANOVA uygulanmadan önce kullanılacak analizlere ilişkin varsayımlar test edilmiştir. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan 4. sınıf öğrencilerinin ölçek puan ortalamalarının ‘‘katılıyorum’’ düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin cinsiyet, yaş, anne-baba eğitim durumu değişkenlerine göre puan ortalamalarının gruplar arasında anlamlı bir fark oluşturmadığı, okul dışı matematik eğitimi alma/almama değişkenine göre gruplar arasındaki farkın anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bulgular tartışılmış ve bulgular doğrultusunda öneriler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Problem Kurma
• Öz Yeterlik
• İlkokul
• Matematik Öğretimi.

Etik Beyan

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Sosyal ve Beşeri Araştırmalar Etik Kurulu Başkanlığının 08.04.2025 tarihinde gerçekleştirilen toplantısında görüşülmüş olup, 2025/272 No'lu onayı ile araştırmanın etik yönden bir sorun teşkil etmediği görülmüştür. Araştırmacılar, etik kurallara uyduklarını teyit ederler.

Teşekkür

Araştırmada emeği geçen tüm paydaşlara ve Trakya Eğitim Dergisi'ne teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Abdioğlu, C. (2022). İlkokul matematiğinde problem ve problem türleri. Y. Ergen (Ed.) Matematik problemlerini çözme ve kurma becerilerinin geliştirilmesi- öğretmen/anne-baba el kitabı içinde, 1-23. Ankara: Eğiten Kitap.
2. Abrams, J. & Honeyman, L. (2002). Teacher handbook, mathematics research skills, problem posing. http://www2.edc.org/makingmath/handbook/Teacher/ProblemPosing/ProblemPosing.pdf adresinden 22.07.2025 tarihinde alınmıştır.
3. Akbaş, E. & Tümkaya, S. (2024). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin öz yeterlik inançları ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (47), 65- 99. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1287923
4. Altıntaş, Y. D. & Tanrıseven, I. (2017). Sınıf öğretmenlerinin problem kurma öz-yeterlik inanç düzeylerinin belirlenmesi. Route Educational and Social Science Journal, 4 (2), 33-42.
5. Ambrus, A. (1997). Problem posing in mathematics education. P. Kansanan (Ed.), Discussions on some educational issues içinde, 5-19. Helsinki: Helsinki University, Department of Teacher Education.
6. Apaydın, S. (2023). İlkokul 4. sınıf öğrencı̇lerı̇nı̇n matematı̇ksel problem kurma becerı̇lerı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇. Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
7. Arıkan, R. (2004). Araştırma Teknikleri ve Rapor Hazırlama. Ankara: Asil Yayın.
8. Azar, A. (2010). Ortaöğretim fen bilimleri ve matematik öğretmeni adaylarının öz yeterlilik inançları. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (12), 235-252.

9. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84, 191–215.
10. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
11. Bandura, A. (1994). Self-efficacy. V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior içinde, 71- 81. New York: Academic Press.
12. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: the exercise of control. W.H Freeman, Times Books: Henry Holt & Co.
13. Baydar, C. & Bulut, S. (2002). Öğretmenlerin matematiğin doğası ve matematik öğretimi ile ilgili inançlarının matematik eğitimindeki önemi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 62- 66.
14. Büyüköztürk, Ş., Çokluk, Ö. & Köklü, N. (2020). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem Akademi.
15. Cai, J. (2003). Investigating parental roles in students’ learning of mathematics from a cross-national perspective. Mathematics Education Research Journal, 15 (2), 87-106.
16. Can, A. (2017). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Ankara: Pegem Akademi.
17. Cervone, D., Jiwani, N. & Wood, R. (1991). Goal setting and the differential influence of selfregulatory processes on complex decision-making performance. Journal of Personality and Social Psychology, 61 (2), 257.
18. English, L. D. & Halford, G. S. (1995). Mathematics education models and processes. USA: Lawrence Erlbaum Associates.
19. Fowler, F. J. (1993). Survey research methods. Applied social research methods series. London: Sage Publications.
20. Fraenkel, J. R. & Wallen, N. E. (2009). How to design and evaluate research in education. New York: McGraw-Hill.
21. Freire, P. (2018). Pedagogy of the oppressed. USA: Bloomsbury publishing.
22. Gonzales, N. A. (1998). A blueprint for problem posing. School science and mathematics, 98 (9), 448- 464.
23. Green, S. B. & Salkind, N. J. (2005). Using SPSS for windows and macintosh: analyzing and understanding data. New Jersey: Pearson.
24. Güç, F. A. & Keskin, S. (2021). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin problem kurma yaratıcılıkları ve problem kurma öz yeterlikleri ile problem kurma yaratıcılıkları arasındaki ilişki. Journal of Computer and Education Research, 9 (17), 145-176. https://doi.org/10.18009/jcer.842988
25. İpek, H. (2019). Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygılarının matematik öz yeterlik inançlarının ve matematik dersine yönelik öz düzenleme becerilerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
26. İslamoğlu, H. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Beta Basım.
27. Kaplanoğlu, E. (2014). Mesleki stresin temel nedenleri ve muhtemel sonuçları: Manisa ilindeki SMMM’ler üzerine bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, Ekim, 131-150. https://doi.org/10.25095/mufad.396494
28. Katrancı, Y. & Şengül, S. (2019). Ortaokul öğrencilerinin matematik problemi oluşturma, matematik problemi çözme ve matematiğe yönelik tutumları arasındaki ilişkiler. Eğitim ve Bilim, 44 (197), 1-24. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7315
29. Leung, S. S. (1993). The relation of mathematical knowledge and creative thinking to the mathematical problem posing of prospective elementary school teachers on tasks differing in numerical information content. (Yayımlanmamış doktora tezi). University of Pittsburg, Pittsburg.
30. Lowrie, T. (1999). Free problem posing: year 3/4 students constructing problems for friends to solve,J.Truran & K. Truran (Ed.) Making a Difference içinde, 328-335. Panorama, South Australia: Mathematics Education Research Group of Australasia.
31. MEB (2019). Özel Yetenekli Öğrenciler İçin Matematik Dersi Öğretim Programı, Ankara.
32. MEB (2024). İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programı, Ankara.
33. Mookkiah, M. & Prabu, M. (2019). Self-efficacy: concept in learning. In Proceedings of the Universal Design for Learning Embedded watt Assistive Technology for Children with Special Needs, 1-8.
34. National Council of Teachers of Mathematics. (2000). Principles and standards for school mathematics. Author.
35. Örnek, T. & Soylu, Y. (2021). Problem kurma becerisini geliştirmek için tasarlanan problem kurma öğrenme modelinin değerlendirilmesi. Journal of Computer and Education Research, 9 (18), 929-960. https://doi.org/10.18009/jcer.949572
36. Özçakır Sümen, Ö. (2021). Dördüncü sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerinin incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (2), 378-393. https://doi.org/10.17556/erziefd.764194
37. Özdemir Yıldız, Ö. (2019). Matematik öğretmen adaylarının problem kurma becerı̇lerı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇ ve problem kurma hakkındakı̇ görüşlerı̇nı̇n belı̇rlenmesı̇. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
38. Özgen, K., Özer, Y., & Arslan, E. (2019). Öğretmenlerin matematik okuryazarlığı ve problem kurma öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20 (1), 1- 21. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.002
39. Özgen, K. & Bayram, B. (2019). Problem kurma öz yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. Elementary Education Online, 18 (2), 663-680. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.562029
40. Özgen, K. & Bayram, B. (2020). Ortaokul öğrencilerinin problem kurmaya yönelik beceri ve öz yeterlik inançlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17 (1), 455-485. https://doi.org/10.33711/yyuefd.693817
41. Özgen, K. (2023). Matematiksel problem çözmenin doğası, amacı ve önemi. Kemal, Ö., Tuğrul, K., Selin, Ç. ve Yılmaz, Z. (Ed.), Matematikte problem çözme ve problem kurma içinde, 3-31. Ankara: Pegem Akademi.
42. Posamentier, A. S., Smith, B. S. & Stepelman, J. (2006). Teaching secondary mathematics: techniques and enrichment units. New Jersey: Pearson Merrill Prentice Hall.
43. Posamentier, A. S. & Krulik, S. (2016). Matematikte problem çözme: 3-6. sınıflar için- kavramayı derinleştirecek güçlü stratejiler. (Çev. Ed. L. Akgün, T. Kar ve M. F. Öçal) Ankara: Pegem Akademi.
44. Schoenfeld, A. H. (1992). Learning to think mathematically: problem solving, metacognition, and sense making in mathematics. D. A. Grouws (Ed.), Handbook of research on mathematics teaching and learning içinde, 334-370. New York: MacMillian.
45. Silver, E. A. (1994). On mathematical problem posing. For the Learning of Mathematics, 14 (1), 19-28.
46. Silver, E. A. (1995). The nature and use of open problems in mathematics education: mathematical and pedagogical perspectives. International Reviews on Mathematics Education, 27 (2), 67-72.
47. Stoyanova, E. & Ellerton, N. F. (1996). A framework for research into students’ problem posing. P. Clarkson (Ed.), Technology in Mathematics Education içinde, 518-525. Melbourne: Mathematics Education Research Group of Australasia.
48. Süren Tunalı, G. (2024). Dı̇jı̇tal çı̇zgı̇ roman etkı̇nlı̇klerı̇nı̇n ı̇lkokul öğrencı̇lerı̇nı̇n problem çözme ve problem kurma becerı̇lerı̇ne etkı̇sı̇. Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
49. TDK-Türk Dil Kurumu (2025). Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
50. Tertemiz, N. I. & Sulak, S. E. (2013). Examination of problem posing skills of fifth grade students in primary education. Elementary Education Online, 12 (3), 713-729. Retrieved from https://ilkogretimonline. org/index.php/pub/article/view/5461.
51. Turhan, B. & Güven, M. (2014). Problem kurma yaklaşımıyla gerçekleştirilen matematik öğretiminin problem çözme başarısı, problem kurma becerisi ve matematiğe yönelik görüşlere etkisi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43 (2), 217-234. https://doi.org/10.14812/cufej.2014.021
52. Ünlü, M. & Sarpkaya Aktaş, G. (2016). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının problem kurma özyeterlik ve problem çözmeye yönelik inançları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (4), 2040-2059.
53. Zhang, L., Cai, J., Song, N., Zhang, H., Chen, T., Zhang, Z. & Guo, F. (2022). Mathematical problem posing of elementary school students: The impact of task format and its relationship to problem solving. ZDM-Mathematics Education, 54(3), 497-512.