ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMEN ADAYLARININ GÖZLEM VE OKUL DENEYİMİ UYGULAMALARINA İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ: MESLEKİ GELİŞİM BAĞLAMINDA FENOMENOLOJİK BİR ANALİZ
Öz
Bu araştırma, özel eğitim kurumlarında yürütülen gözlem ve okul deneyimi derslerinin, özel eğitim öğretmen adaylarının mesleki gelişimine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden olgubilim yaklaşımıyla gerçekleştirilmiş olup, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği programında öğrenim gören toplam 75 öğretmen adayıyla yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, gözlem ve deneyim derslerinin öğretmen adaylarının teorik bilgilerini uygulamaya aktarmalarını kolaylaştırdığı, sınıf yönetimi, bireyselleştirilmiş eğitim planı hazırlama, öğrenciyle iletişim kurma ve disiplinlerarası iş birliği gibi alanlarda mesleki yeterliklerini geliştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, adayların süreçte çoğunlukla pasif gözlemci konumunda kaldıkları, uygulama sürelerinin yetersiz bulunduğu ve rehberlik desteğinin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Araştırma ayrıca, bu derslerin öğretmen adaylarının empati, sabır, sorumluluk ve mesleğe bağlılık gibi tutum ve değerlerini güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, gözlem ve deneyim uygulamalarının, öğretmen adaylarının mesleki kimlik inşasında ve mesleğe hazırlık süreçlerinde kritik bir işlev gördüğü; ancak etkinliğinin artırılması için uygulama sürelerinin uzatılması, adayların aktif katılımının teşvik edilmesi ve üniversite-okul iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Beauchamp, C., & Thomas, L. (2009). Understanding teacher identity: An overview of issues in the literature and implications for teacher education. Cambridge Journal of Education, 39(2), 175–189. https://doi.org/10.1080/03057640902902252
- Biesta, G. J. J. (2010). Why “what works” still won’t work: From evidence-based education to value-based education. Studies in Philosophy and Education, 29(5), 491–503. https://doi.org/10.1007/s11217-010-9191-x
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Brownell, M. T., Jones, N. D., Sohn, H., & Stark, K. (2020). Improving teaching quality for students with disabilities: Establishing a warrant for teacher education practice. Teacher Education and Special Education, 43(1), 28–44. https://doi.org/10.1177/0888406419880351
- Cai, Z., Zhu, J., & Tian, S. (2022). Preservice teachers’ teaching internship affects professional identity: Self-efficacy and learning engagement as mediators. Frontiers in Psychology, 13, 1070763. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1070763
- Cooper, S., & Nesmith, S. (2013). Exploring the role of field experience context in preservice teachers’ development as mathematics educators. Action in Teacher Education, 35(3), 165–185. https://doi.org/10.1080/01626620.2013.770376
- Council for Exceptional Children. (2012). CEC initial level special educator preparation standards. https://exceptionalchildren.org/professional-preparation-standards
- Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi, Eğitim Programları ve Öğretim (Diğer), Özel Eğitim ve Engelli Eğitimi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Aynur Tepe
*
0000-0002-5502-3766
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
10 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
5 Eylül 2025
Kabul Tarihi
16 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 4