EĞİTİM MÜFETTİŞLERİ PERSPEKTİFİNDEN 2022 EĞİTİM MÜFETTİŞLERİ YÖNETMELİĞİNDEKİ YAPISAL VE İŞLEVSEL DÜZENLEMELERİN ANALİZİ

Öz

Müfettiş görüşleri doğrultusunda 2022 tarihli Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’ndeki yapı, görev ve yetki alanlarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma, karma araştırma yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Keşfedici sıralı desen kapsamında yürütülen bu çalışmada, 2022 tarihli Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği’nin 7. ve 8. bölümlerine içerik analizi uygulanmış ve bu analiz sonucunda “Yapı, Yetki, Görev ve Atama Esasları”, “İnsan Kaynakları Yönetimi” ve “Operasyonel ve İdari İşlemler” şeklinde üç tema ortaya konmuştur. Belirlenen bu temalar doğrultusunda, yönetmeliğin incelenen bölümlerini de kapsayacak biçimde araştırmacı tarafından hazırlanan anket maddeleri toplamda 107 müfettiş ve müfettiş yardımcısına uygulanmıştır. Yapılan içerik analizinden elde edilen bulgular ile çalışma grubuna katılanların görüşleri birlikte değerlendirildiğinde, liyakat ve kariyer ilkeleri dikkate alınmadan başkan görevlendirilmesine imkân tanıyan bu yönetmelikte, başkanın bireysel ve kolektif görev ve yetki alanlarının büyük ölçüde örtüşmektedir. Eğitim müfettişleri başkanı, birimdeki her çalışanın görevini kapsayan geniş yetki ve sorumluluklarla donatılmış olmasına rağmen başkan ile müfettişler arasındaki hiyerarşik ilişkinin açık biçimde tanımlanmamış olması, ast–üst ilişkisi açısından belirsizliğe yol açmaktadır. Ancak aynı yönetmelikte, yetkiden bağımsız biçimde müfettişlerin görev alanlarının geniş ve heterojen şekilde tanımlanması, görev–yetki dengesizliği sorununu ortaya çıkarmaktadır. Mevzuatın incelenen bölümlerinde, görev merkezli bir anlayışın benimsendiği, müfettişlerin bireysel ihtiyaç ve taleplerini gözeten düzenlemelere ise neredeyse yer verilmediği görülmektedir. Bu çerçevede eğitim müfettişleri yönetmeliğinin incelenen bölümlerinin mevcut hali; hukuki belirsizlikler, görev–yetki dengesizliği, yetki yoğunlaşması, liyakat sorunu ve salt görev odaklılık şeklinde ciddi ve çok boyutlu sorunlar içermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Müfettişler
• Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği
• Başkanlık

ANALYSıS OF STRUCTURAL AND FUNCTıONAL REGULATIONS IN THE 2022 EDUCATION INSPECTORS REGULATION FROM THE PERSPECTIVE OF EDUCATION INSPECTORS

Öz

This research, conducted to examine the structure, duties, and authority areas outlined in the 2022 Education Inspectors Regulation in line with the opinions of inspectors, was carried out using a mixed research method. Conducted within the scope of an exploratory sequential design, this study applied content analysis to sections 7 and 8 of the 2022 Education Inspectors Regulation, resulting in three themes: “Structure, Authority, Duties, and Appointment Principles,” “Human Resources Management,” and “Operational and Administrative Procedures.” In line with these themes, survey items prepared by the researcher to cover the examined sections of the regulation were administered to a total of 107 inspectors and assistant inspectors. When the findings obtained from the content analysis were evaluated together with the opinions of the working group participants, it was determined that in this regulation, which allows for the appointment of a president without considering the principles of merit and career, the individual and collective duties and authority areas of the president largely overlap. Although the president of the education inspectors is vested with broad powers and responsibilities covering the duties of every employee in the unit, the fact that the hierarchical relationship between the president and the inspectors is not clearly defined leads to uncertainty in terms of the subordinate-superior relationship. However, in the same regulation, the broad and heterogeneous definition of inspectors' areas of responsibility, independent of their authority, raises the issue of an imbalance between duties and authority. In the sections of the legislation examined, it is evident that a duty-centered approach has been adopted, with virtually no provisions made for regulations that take into account the individual needs and demands of inspectors. In this context, the current state of the examined sections of the education inspector regulation contains serious and multidimensional problems such as legal uncertainties, imbalance between duties and authority, concentration of authority, merit issues, and a purely task-oriented approach.

Anahtar Kelimeler

• Inspectors
• Education Inspectors Regulation
• Presidency

Kaynakça

1. Akyüz, Z., & Akbaşlı, S. (2023). Eğitimde denetimin kaotik durumu: eğitim müfettişliğinin tercih edilebilirliği. International Journal of Eurasia Social Sciences/Uluslararasi Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54). http://dx.doi.org/10.35826/ijoess.4389
2. Altun, M., & Göksoy, S. (2020). Eğitim denetiminde rol ve sorumlulukların yeniden tanımlanması. Eğitim Yönetimi Dergisi, 26(2), 145–167. https://doi.org/10.14527/eyd.2020.007
3. Ansell, C., & Gash, A. (2018). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032 Aseltine, J. M., Faryniarz, J. O., & Rigazio-DiGilio, A. J. (2006). Supervision for learning. Virginia: ASCD Publications.
4. Bergin, M., & Solman, R. T. (1988). Perceptions of role-related stress among senior educational executives. Journal of Educational Administration, 26(1), 80–95. https://doi.org/10.1108/eb009916
5. Beycioğlu, K., Özer, N., & Kondakçı, Y. (2018). Eğitim yönetiminde araştırma. Pegem Akademi. Blase, J. ve Blase, J. (2002). The micropolitics of ınstructional supervision. Education Administration Quarterly, 38 (1), 6-44.
6. Bozak, A. (2016). Maarif müfettişlerinin denetim sistemi hakkında yapılan yasal düzenlemelere ve müfettişlik mesleğine ilişkin görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(36), 122-135.
7. Bozak, A., Seraslan, D., & Çakır, E. (2017). Maarif müfettişlerinin denetim sistemi hakkında yapılan akademik çalışmalara ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 16(2), 453-468.
8. Brown, M., McNamara, G., O’Hara, J., & O’Brien, S. (2016). Exploring the changing face of school inspections. Eurasian Journal of Educational Research, 66, 1–26

9. Bülbül M. (2020). Eğitimde Teftiş Sistemi ve Politikaları (Politika Notu: 2020/13). İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı. https://doi.org/10.26414/pn013
10. Bümen, N. T. (2019). Türkiye'de merkeziyetçiliğe karşı özerklik kıskacında eğitim programları: Sorunlar ve öneriler. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 175–185. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2450
11. Can, E., & Gündüz, Y. (2019). Eğitimin denetimi uzmanlığı gerektirir mi? Milli Eğitim Dergisi, 48(221), 187–205.
12. Cerit, Y. (2021). Eğitim örgütlerinde görev tanımı belirsizlikleri ve etkileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 27(3), 421–439. https://doi.org/10.14527/kuey.2021.018
13. Ceylan, M., & Ağaoğlu, E. (2010). Eğitim denetçilerinin danışmanlık rolü ve danışmanlık modelleri. İlköğretim Online, 9(2), 541-551.
14. Çiçek, Ç. (2022). Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve yer yönünden yerel yönetimlerin mevzuatında yapılan yasal düzenlemeler. Anlambilim MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(2), 78–91.
15. Çilingir, A. (2017). İletişim alanında içerik analizi yöntemi kullanılarak yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri üzerine bir inceleme. Erciyes İletişim Dergisi, 5(2), 132–149.
16. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
17. Durmaz, B., Bozkuş, M., Türk, M. M., & Üstündaş, V. (2023). Milli eğitim bakanlığı eğitim müfettişleri yönetmeliğine ilişkin eğitim müfettişi ve öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(1), 1-176.
18. Durnalı, M., & Limon, İ. (2018). Çağdaş Türk eğitim denetimi sistemi (değişimler ve yasal dayanakları). Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 413–425. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389801
19. Eatough, E. M., Chang, C. H., Miloslavic, S. A., & Johnson, R. E. (2011). Relationships of role stressors with organizational citizenship behavior: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 96(3), 619– 632. https://doi.org/10.1037/a0021887
20. Emerson, K., & Nabatchi, T. (2020). Collaborative governance regimes. Public Administration Review, 80(1), 1–9. https://doi.org/10.1111/puar.13135
21. Ergün, H. (2020). Yönetmeliklerde Müfettişler. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (50), 141-157.
22. Ergün, H., & Çelik, K. (2018). Maarif müfettişlerinin füzyon ve fisyon sürecinde yaşadıklarına ilişkin nitel bir araştırma. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 6(3), 410-426. http://dx.doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.6c3s19m
23. Erkılıç, T., & Dilbaz, E. (2015). Denetçi rol ve yeterlikleri bağlamında 1999, 2011 ve 2014 müfettişlik yönetmeliklerinin müfettiş yardımcısı atama ve yetiştirme anlayışlarının karşılaştırılması. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 7-24. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.3c2s1m
24. Göksoy, S., Sağır, M., & Yenipınar, Ş. (2015). The impact of educational inspection system on organizational effectiveness and individual sufficiency. Open Journal of Social Sciences, 3(10), 115– 123.
25. Gönülaçar, Ş. (2018). Eğitim denetiminde dönüşüm sancısı. Eğitime Bakış, 43, 88–97.
26. Gül, İ. (2020). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Ankara: Pegem Akademi.
27. Gürkan, T., & Deveci, A. (2013). Comparisons of some specifications of the education inspectors in Turkish Republic of Northern Cyprus, Turkey and U.K. (England). Procedia - Social and Behavioral Sciences, 89, 187–192.
28. Hood, C. (1991). A public management for all seasons? Public Administration, 69(1), 3– 19. https://doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x
29. Hoy, W. K., & Miskel, C. (2021). Educational administration: Theory, research, and practice (10th ed.). New York: McGraw-Hill.
30. Johnson, R. B., Onwuegbuzie, A. J., & Turner, L. A. (2007). Toward a Definition of Mixed Methods Research. Journal of Mixed Methods Research, 1(2), 112–133.
31. Kahn, R. L., Wolfe, D. M., Quinn, R. P., Snoek, J. D., & Rosenthal, R. A. (1964). Organizational stress: Studies in role conflict and ambiguity. Wiley.
32. Karataş, A. (2022). Kamu yönetiminde normatif uyumsuzluk ve uygulama sorunları. Kamu Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 89–108. https://doi.org/10.30798/kutad.2022.011
33. Kasdorp, A., & Schakel, L. (2021). Ambiguous signaling in regulatory conversations: How miscommunication and hierarchy hamper voluntary regulatee cooperation. Administration & Society, 54(6), 903–938. https://doi.org/10.1177/00953997211047867
34. Kaya, E. (2023). Yönetmeliklerde norm atıflarının idari süreçlere etkisi. Hukuk ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 211–230. https://doi.org/10.30798/huyad.2023.009
35. Khalid, S., & van Thiel, S. (2017). The impact of performance audit on public sector organizations: The case of the Netherlands. Financial Accountability & Management, 33(3), 219–236.
36. Konan, N., Bozanoğlu, B., & Çetin, R. B. (2019). Milli Eğitim Bakanlığı teftiş politikalarına ilişkin okul yöneticileri ve öğretmen görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(4), 1449-1474.
37. Mangset, M., & Asdal, K. (2019). Bureaucratic power in note‐writing: authoritative expertise within the state. The British journal of sociology, 70(2), 569-588.
38. March, J. G., & Olsen, J. P. (2011). The new institutionalism: Organizational factors in political life. American Political Science Review, 78(3), 734–749.
39. MEB. (2016). Lise ve dengi okullar rehberlik ve denetim rehberi. Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı. (Erişim tarihi: 2 Eylül 2025, 14:35), https://tkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_11/14010033_lise_ve_dengi_okullar_rehberlik _ve_denetim_rehberi_2016.doc
40. MEB. (2022). Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Müfettişleri Yönetmeliği. Resmî Gazete, (31765). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/03/20220322-1.htm
41. MEB. (2025). Millî Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete (Sayı 32953). https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/07/20250711-3.htm
42. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
43. Mintzberg, H. (1983). Structure in fives: Designing effective organizations. Prentice-Hall.
44. Neher, A. (1991). Maslow’s theory of motivation: A critique. Journal of Humanistic Psychology, 31(3), 89– 112. https://doi.org/10.1177/0022167891313010
45. Özdemir, M. (2021). Eğitim denetçilerinin görev algıları ve rol belirsizlikleri. Milli Eğitim Dergisi, 50(232), 55–76. https://doi.org/10.37669/milliegitim.2021.232.004
46. Özkan, H., & Çelikten, M. (2017). Eğitim denetiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim ve Bilim, 42(192), 973-990.
47. Özmen, F., & Batmaz, C. (2006). İlköğretim okul müdürlerinin öğretmen denetimindeki etkililikleri, hizmet yılı ve görev türü değişkenine göre öğretmen görüşleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2, 102-120.
48. Öztürk, S., Demirtaş, H., & Arabacı, İ. B. (2003). Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinin Analizi. Eğitim ve Bilim, 28(129), 15-24.
49. Sachau, D. A. (2007). Resurrecting the motivation–hygiene theory: Herzberg and the positive psychology movement. Human Resource Development, 6(4), 377– 393. https://doi.org/10.1177/1534484307307546 Saiti, A., & Stefou, T. (2018). The role of the school principal in the Greek educational system. In Leadership and Policy in Schools (pp. 1-20). Routledge.
50. Sarpkaya, R. (2021). Eğitim Yönetimi. Ankara: Pegem Akademi.
51. Sayıştay Başkanlığı. (2019). Millî Eğitim Bakanlığı 2018 yılı Sayıştay denetim raporu. https://www.sayistay.gov.tr/reports/download/368-milli-egitim-bakanligi
52. Sergiovanni, T. J. & Starratt, R. J. (1993). Supervision: a redefinition. McGraw- Hill, Inc.
53. Sullivan, S. & Glanz, J. (2000). Supervision that improves teaching: strategies and techniques. Corwin Press
54. Surubaru, A. (2019). Dismantling managerial values: When law’s ambiguity meets organizational complexity. In Legal Intermediation (Vol. 81, pp. 161–182). Emerald Publishing. https://doi.org/10.1108/s1059-433720190000081006
55. Taş, H. (2023). Türk eğitim sisteminde denetim alt sisteminin yapılanma sorunsalı ve bir model önerisi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 14(27), 169– 196. https://doi.org/10.58689/eibd.1194319
56. Topkaya, E. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(2), 70– 90.
57. Van Bruggen, J. C. (2010). The role of school inspection in ensuring quality in education: past, present and future. Beyond Lisbon, 119-137.
58. Van Loocke, E., & Put, V. (2011). The impact of performance audits on public sector auditing. Public Money & Management, 31(1), 27–34.
59. Wanzare, Z., & Costa, J. L. (2000). Supervision and staff development: Overview of the literature. NASSP Bulletin, 84(618), 47–54. https://doi.org/10.1177/019263650008461806
60. Wu, Y., Yang, K., & Holzer, M. (2018). Examining the effects of external inspections on public service performance: A multilevel analysis. Public Administration, 96(2), 323–339
61. Yıldırım, A. (2006). İlköğretim müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 715-728.
62. Yıldırım, N. (2011). Müfettişlik mesleğinin eğitim müfettişleri üzerindeki etkileri. e-International Journal of Educational Research, 2(3), 35-51.
63. Yılmaz, K., & Taşdan, M. (2022). Eğitim yönetiminde görev ve yetki ayrışmasının önemi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(3), 311–328. https://doi.org/10.28927/ebad.2022.123
64. Yılmaz, V. (2021). Weber’in bakış açısından otorite ve bürokrasi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(35), 485–498. https://doi.org/10.20875/makusobed.903546
65. Yüksel, Y. (2015). İçerik çözümlemesi [PDF]. Academia.edu. https://www.academia.edu/download/44540187/icerik_cozumlemesi.pdf