Öğretmenlerin Duyguları ile Mesleki Dayanıklılıkları Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın başlıca amacı beden eğitimi ve spor dersi öğretmenlerinin öğretim duygu durumları ile mesleki dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada ayrıca katılımcıların öğretim duygu durumları ve mesleki dayanıklılık düzeylerini ortaya koymak ve bazı demografik değişkenler açısından karşılaştırma yürütmek hedeflenmiştir. Söz konusu bu amaçlarla tutarlı olarak nicel yöntemi esas alan mevcut araştırmada ilişkisel tarama, betimsel tarama ve nedensel karşılaştırma olmak üzere üç farklı desen işe koşulmuştur. Araştırma evreni Batman il merkezinde görev yapmakta olan 429 beden eğitimi ve spor dersi öğretmeninden örneklemi ise uygun örnekleme yöntemi ile ilgili evrenden ulaşılan 202 beden eğitimi ve spor dersi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada “Kişisel Bilgi Formu”, “Öğretmen Öğretim Duygu Durumları Ölçeği” ve “Öğretmen Mesleki Dayanıklılık Ölçeği” olmak üzere üç farklı veri toplama aracından faydalanılmıştır. Araştırmada temel veri analizlerinden önce verinin dağılımı incelenmiş ve normal dağılım sergilediği görülmüştür. Araştırma verisinin normal dağılım sergilemesi nedeniyle parametrik testlere başvurulmuştur. Değişkenler arası ilişkileri ortaya çıkarmak için Pearson Momentler Korelasyon Katsayısı; gruplar arasında karşılaştırma yürütmek için ise t-testi ve ANOVA testi yürütülmüştür. Araştırma bulguları, katılımcıların olumlu öğretim duygularını olumsuz öğretim duygularına göre daha sık deneyimlediklerini ve mesleki dayanıklılık düzeylerinin yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, haz duygusunun cinsiyet ve medeni durum; kaygı duygusunun öğrenim düzeyi ve kıdem, umut duygusunun öğrenim düzeyi değişkeni bağlamında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği ortaya çıkmıştır. Son olarak, beden eğitimi ve spor dersi öğretmenlerinin mesleki dayanıklılık düzeyleri olumlu duygu durumları ile pozitif yönde; olumsuz duygu durumları ile ise negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• öğretmen
• öğretim
• duygular
• dayanıklılık

RELATIONSHIP BETWEEN TEACHERS’ EMOTIONS AND THEIR PROFESSIONAL RESILIENCE

Öz

This study primarily investigated the association between the instructional emotions and professional resilience levels of physical education and sports teachers. Additionally, the study revealed the participants' instructional emotions and professional resilience levels and compared these two variables by some demographics. To this end, the study employed a quantitative approach utilizing three different designs: correlational, descriptive survey, and causal comparison. The study population included 429 physical education and sports teachers working in the central district of Batman, and the sample included 202 teachers selected through convenience sampling. Data were collected using three instruments: the “Demographics Information Form,” the “Teachers’ Instructional Emotions Scale,” and the “Teacher Professional Resilience Scale.” Prior to data analysis, the normality of the data distribution was assessed, confirming a normal distribution. Thus, parametric tests were employed for analysis. The Pearson Moment Correlation Coefficient was used to reveal the relationships between variables, while t-tests and ANOVA were applied to compare group differences. The findings revealed that participants generally experienced positive instructional emotions more frequently, and their professional resilience levels were high. Additionally, the findings suggested that pleasure showed statistically significant differences by gender and marital status. In contrast, anxiety varied significantly by education and experience while hope significantly differed by education. Lastly, a positive relationship was identified between professional resilience and positive emotions, and a negative relationship with negative emotions.

Anahtar Kelimeler

• teacher
• instruction
• emotions
• resilience

Kaynakça

1. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. K. A. Bollen & J. S. Long içinde (Eds.), Testing Structural Models. Newbury Park, CA: Sage.
2. Burić, I. (2019). The role of emotional labour in explaining teachers’ enthusiasm and students’ outcomes: A multilevel mediational analysis. Learning and Individual Differences, 70, 12-20. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2019.01.002
3. Chyung, S. Y. Y., Roberts, K., Swanson, I., & Hankinson, A. (2017). Evidence-based survey design: The use of a midpoint on the Likert scale. Performance Improvement, 56(10), 15-23. https://doi.org/10.1002/pfi.21727
4. Cross, D. I., & Hong, J. Y. (2012). An ecological examination of teachers’ emotions in the school context. Teaching and Teacher Education, 28(7), 957-967. https://doi.org/10.1016/j.tate.2012. 05.001
5. Çakıroğlu, Ü. (2008). Eğitim araştırmaları için internet tabanlı veri toplama aracı tasarımı ve uygulaması. Sosyal Bilimler Arastırmaları Dergisi, 2(1), 56-68. https://doi.org/10.19129/sbad.117
6. Çiçek, İ. (2022). Duygu. İçinde Kültürel Psikoloji, (ss. 149-162). Ankara: Eğiten Kitap.
7. Dilekçi, Ü. (2018). Öğretmenlerin öğretim duygu durumları ve algıladıklari uyumsal performansları (Doktora Tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu, Türkiye. YÖK Ulusal Tez Merkezi htpps://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
8. Dilekçi, Ü. (2022). Eğitim kurumlarında duygular ve yönetimi. İçinde S. G. (Editör), Eğitim Kurumlarında Örgütsel Davranış. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.

9. Dilekçi, Ü., & Kaya, A. (2021). Öğretmen tükenmişliğinin bir yordayıcısı olarak okulun duygusal iklimi. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 325-348.
10. Dilekçi, Ü., Limon, İ., Manap, A., Alkhulayf, A. M. A., & Yıldırım, M. (2025). The association between teachers' positive instructional emotions and job performance: Work engagement as a mediator. Acta Psychologica, 254:104880, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104880
11. Ding, N., Wang, Y., & Wang, Y. (2025). Bienestar, resiliencia y agotamiento de los profesores de inglés como lengua extranjera. Porta Linguarum Revista Interuniversitaria De Didáctica De Las Lenguas Extranjeras, 43, 147-166. https://doi.org/10.30827/portalin.vi43.28350
12. Ebersöhn, L. (2014). Teacher resilience: Theorizing resilience and poverty. Teach. Teach. Theory Pract., 20, 568-594. https://doi.org/10.1080/13540602.2014.937960
13. Farouk, S. (2012). What can the self-conscious emotion of guilt tell us about primary school teachers' moral purpose and the relationships they have with their pupils? Teachers and Teaching: Theory and Practice, 18(4), 491-507. https://doi.org/10.1080/13540602.2012.696049
14. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. United Kingdom: SAGE Publications.
15. Fraenkel, J. R., & Wallen, N. E. (2006). How to design and evaluate research in education. Boston: McGraw-Hill. Frenzel, A. C. (2014). Teacher emotions. In R. Pekrun & E. A. Linnenbrink (Eds.), International Handbook of Emotions in Education. New York: Routledge.
16. Frenzel, A. C., Becker-Kurz, B., Pekrun, R., Goetz, T., & Lüdtke, O. (2018). Emotion transmission in the classroom revisited: A reciprocal effects model of teacher and student enjoyment. Journal of Educational Psychology, 110(5), 628-639. https://doi.org/10.1037/edu0000228
17. Frenzel, A. C., Daniels, L., & Burić, I. (2021). Teacher emotions in the classroom and their implications for students. Educational Psychologist, 56(4), 250-264. https://doi.org/10.1080/00461520.2021.1985501
18. Frenzel, A. C., Pekrun, R., & Goetz, T. (2010). Achievement emotions questionnaire for teachers (AEQ-teacher) - user’s manual. University of Munich: Department of Psychology.
19. George, D., & Mallery, P. (2020). IBM SPSS Statistics 26 step by step: A simple guide and reference. New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429056765
20. Görgülü, D., Aytaç. A., Şahin. Ç., Dilber. Y., & Direk, A. (2024). Öğretmenlerin mesleki dayanıklılık düzeylerinin çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi. Ases II. International Canakkale Scıentific Studies Congress, Çanakkale, Türkiye.
21. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R.E. (2019). Multivariate data analysis. Hampshire: Cengage Learning.
22. Hong, J., Heddy, B., Ruan, J., You, S., Kambara, H., Nie, Y., & Monobe, G. (2016). Revising and validating achievement emotions questionnaire - teachers (AEQ-T). International Journal of Educational Psychology, 5(1), 80-107. https://doi.org/10.17583/ijep.2016.1395
23. Huck, S. W. (2019). Reading statistics and research. Boston: Pearson.
24. Karadeniz, D., Fer, S., & Karataş, F. (2024). Öğretmen özerkliği ve öğretim duygu durumları arasındaki dinamik ilişki. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 47, 30-64. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1477269
25. Karakulakoğlu, S. E. (2014). İnternet araştırmalarında yöntem sorunu. Erciyes İletişim Dergisi, 3(4), 122-134. https://doi.org/10.17680/akademia.v3i4.5000013908
26. Karasar, N. (2013). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
27. Kaya, A. (2024). The association between transformational leadership and teachers’ creativity: professional resilience and job satisfaction as mediators. Front. Psychol., 15:1514621. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1514621
28. Kılınç, H., & Fırat, M. (2017). Opinions of expert academicians on online data collection and voluntary participation in social sciences research. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 17(5), 1461-1486.
29. Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement. 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/0013164470030003
30. Lee, J. C. K., & Yin, H. B. (2011). Teachers’ emotions and professional identity in curriculum reform: A Chinese perspective. Journal of Educational Change, 12(1), 25-46. https://doi.org/10.1007/s10833-010-9149-3
31. Limon, İ. (2016). Örgütsel hafıza ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sakarya University Journal of Education, 6(3), 8-19. http://dx.doi.org/10.19126/suje.220151
32. Limon, İ. (2022). Öğretmenlerin mesleki dayanıklılık kapasitelerinin çeşitli demografik değişkenler bağlamında incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3253-3274. https://doi.org/10.37669/milliegitim.953186
33. Limon, İ., Dilekçi, Ü., & Demirer, S. (2021). The mediating role of initiative climate on the relationship between distributed leadership and organizational resilience in schools. International Journal of Contemporary Educational Research, 8(1), 128-144. https://doi.org/10.33200/ijcer.829411
34. Limon, İ., Katıtaş, S., & Dilekçi, Ü. (2026). How shared instructional leadership is associated with teacher job satisfaction: the role of self-efficacy and professional resilience. BMC Psychol., 14: 890. https://doi.org/10.1186/s40359-026-04671-7
35. Loomis, D. K., & Paterson, S. (2018). A comparison of data collection methods: mail versus online surveys. Journal of Leisure Research, 49(2), 133-149. https://doi.org/10.1080/00222216.2018.1494418
36. López-Angulo, Y., Mella-Norambuena, J., Sáez-Delgado, F., Portillo Peñuelas, S. A., & Reynoso González, O. U. (2022). Association between teachers’ resilience and emotional intelligence during the COVID-19 outbreak. Rev. Latinoam. Psicol. 54, 51–59. https://doi.org/10.14349/rlp.2022.v54.6
37. Mansfield, C. F., Beltman, S., Broadley, T., & Weatherby-Fell, N. (2016). Building resilience in teacher education: an evidenced informed framework. Teach. Teach. Educ., 54, 77-87. https://doi.org/10.1016/j.tate.2015.11.016
38. MEB, (1973). Millî Eğitim Temel Kanunu. Ankara. https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_11/08144011_KANUN.pdf Retrieved Date: 15.11.2024
39. Mertens, D. M. (2010). Research and evaluation in education and psychology. California: Sage Publications.
40. Näswall, K., Malinen, S., Kuntz, J., & Hodliffe, M. (2019). Employee resilience: Development and validation of a measure. Journal of Managerial Psychology, 34(5), 353-367. http://dx.doi.org/10.1108/JMP-02-2018-0102
41. OECD (2005). Teachers matter attracting, developıng and retaining effectıve teachers. Paris: OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/teachers-matter-attracting-developing-and-retaining-effective-teachers_9789264018044-en.html. Retrieved Date: 25.11.2024
42. OECD (2024a). Education policy outlook 2024: Reshaping teaching into a thriving profession from ABCs to AI. Paris: OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/education-policy-outlook-2024_dd5140e4-en.html Retrieved Date: 25.11.2024
43. OECD (2024b), Education at a Glance 2024: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/c00cad36-en Retrieved Date: 11.11.2024
44. Papazis, F., Avramidis, E., & Bacopoulou, F. (2022). Greek teachers' resilience levels during the covid‐19 pandemic lockdown and its association with attitudes towards emergency remote teaching and perceived stress. Psychology in the Schools, 60(5), 1459-1476. https://doi.org/10.1002/pits.22709
45. Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2021). Duygular ve duygu durumlar. İçinde İ. Erdem (çev.) Örgütsel Davranış. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
46. Sidekli, E. Z., & Alpaslan, M. M. (2022). Examination of instructional emotions of science teachers. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 8(3), 307-323.
47. Singh, K. (2007). Quantitative social research methods. New Delhi: Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9789351507741
48. Su-Bergil, A. (2020). An investigation on intructional emotions of English language teaching students. Bartın University Journal of Faculty of Education, 9(3), 598-611. https://doi.org/10.14686/buefad.691395
49. Şahin, S., Beyaztaş, D., & Bostancı, Y. (2020). Öğretmen Duygu Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 1-22. https://doi.org/10.17152/gefad.654215
50. Şimşek, V., & Dilekçi, Ü. (2025). Occupational stress and occupational resilience as predictors of teachers’ job performance. Milli Eğitim Dergisi, 1-26.
51. Yurdakul, N., & Masal, E. (2024). Ortaokul matematik öğretmenlerinin öğretim duygu durumlarının ve öğretmenlik mesleğine yönelik duyarlılıklarının kişilik tiplerine göre incelenmesi. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 8(2), 58-81.
52. Zadok, A., Benoliel, P., & Schechter, C. (2024) Organizational resilience and transformational leadership for managing complex school systems. Front. Educ., 9:1333551. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1333551
53. Zhang, S., & Luo, Y. (2023). Review on the conceptual framework of teacher resilience. Frontiers in Psychology, 14, 1-7. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1179984