İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Tuğba Ecevit; Sena Alagöz; Neslihan Özkurt; Ümmühan Karataş Köylü

doi:10.24315/tred.934470

İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

: Bu çalışmada ilkokul 3. ve 4. sınıf ders kitapları etkinliklerinin bilimsel süreç, yaşam ve mühendislik becerilerini kazandırması açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Fen bilimleri ders kitabı etkinliklerinde bilimsel süreç, yaşam ve mühendislik becerilerine ne derece yer verildiğinin belirlenmesi amacıyla doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının kararıyla 2019-2020 öğretim yılından itibaren beş yıl süreyle kabul edilmiş 3. sınıflar için TUNA ve MEB yayıncılık, 4. sınıflar için MEB ve İPEKYOLU yayıncılık ders kitapları oluşturmaktadır. Çalışmada toplam 141 etkinlik incelenmiş olup veriler betimsel içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda 3 ve 4. sınıf için hazırlanan ders kitaplarının tüm yayınlar incelendiğinde becerileri kazandırma açısından yetersiz olduğu, yayınevleri arasında öğretim programında hedeflenen beceriler göz önüne alındığında etkinliklerin oranında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Fen bilimleri öğretim programının hedeflediği amacına ulaşabilmesi için ders kitaplarında yer verilen etkinliklerin bilgi düzeyinden sentez düzeyine çıkarılmasının etkinliklerin becerileri daha fazla kapsar hale gelmesine temel olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle ders kitabındaki etkinliklerin oluşturulma sürecinde, bilimsel süreç, yaşam ve mühendislik tasarım becerilerinin kullanımını ve gelişimini odaklayan etkinlikler sahadaki öğretmen ve araştırmacılardan geri dönütler alınarak geliştirilmesi önerilerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayas, A., Çepni, S., Johnson, D. ve Turgut, M. F. (1997). Kimya Öğretimi, YÖK/Dünya Bankası Milli Eğitimi Geliştirme Projesi Hizmet Öncesi Öğretmen Eğitimi Yayınları, Bilkent, Ankara.
Aktamış, H., ve Ergin, Ö. (2007). Bilimsel süreç becerileri ile bilimsel yaratıcılık arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 11-23.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (7. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Brophy, S., Klein, S., Portsmore, M., ve Rogers, C. (2008). Advancing engineering education in P-12 classrooms. Journal of Engineering Education, 97(3), 369- 387
Corbin, J. ve Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Thousand Oaks: Sage.
Deveci, İ., Konuş, F. Z., & Aydız, M. (2018). 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarının yaşam becerileri açısından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47(2), 765-797.
Dökme, İ. (2005). Milli eğitim bakanlığı MEB ilköğretim 6. sınıf fen bilgisi ders kitabının bilimsel süreç becerileri yönünden değerlendirilmesi. İlköğretim-online, 4(1), 7-17.
Ecevit, T., Karagöz, F., ve Kaptan, F. (2017) ESERA (2009-2011-2013) konferans kitaplarında yayımlanan fen eğitimi alanındaki çalışmaların eğilimleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2447-2464.

Ecevit, T., ve Kaptan, F. (2021). Describing the argument based inquiry teaching model designed for gaining the 21st century skills. Hacettepe University Journal of Education, 36(2), 470-488. doi: 10.16986/HUJE.2019056328
Feyzioğlu, E. Y., ve Tatar, N. (2012). Fen ve teknoloji ders kitaplarındaki etkinliklerin bilimsel süreç becerilerine ve yapısal özelliklerine göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 37(164).
İşmen Gazioğlu A. E. ve Canel A.N., (2015), Bağımlılıkla mücadelede okul temelli bir önleme modeli: yaşam becerileri eğitimi, The Turkish Journal on Addictions ,2(2), 5-4388.
Kahveci, A. (2010). Quantitative analysis of science and chemistry textbooks for indicators of reform: A complementary perspective. International Journal of Science Education, 32(11).
Karahan, Z. (2006). Fen ve teknoloji dersinde bilimsel süreç becerilerine dayalı öğrenme yaklaşımının öğrenme ürünlerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak
Karaman, P., ve Karaman, A. (2016). Fen bilimleri öğretmenlerinin yenilenen fen bilimleri öğretim programına yönelik görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 243-269.
Kılıç, A., Seven, S. (2008). Konu Alanı Ders Kitabı İncelemesi. (7. baskı). ankara: pegem akademi. meb, (2013). ilköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) Fen Bilimleri dersi öğretim programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
MEB, (2018). Fen Bilimleri dersi taslak öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7, 8. sınıflar). Ankara: Temel Eğitim Genel Müdürlüğü.
Nakiboğlu, C. (2009). Deneyimli kimya öğretmenlerinin ortaöğretim kimya ders kitaplarının kullanımlarının incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 91-101.
Özcan, H., ve Düzgünoğlu, H. (2017). Fen bilimleri dersi 2017 taslak öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. International Journal of Active Learning, 2(2), 28-48.
Özdemir, G., ve Yanık, H. B. (2017). Beşinci sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerin veriler açısından incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18 (Özel Sayı).
Şen, A. Z., ve Nakiboğlu, C. (2014). 9. sınıf kimya, fizik, biyoloji ders kitaplarının bilimsel süreç becerileri açısından karşılaştırılması. Türk Fen Eğitimi Dergisi,11(4)63-80.
Tan, M., ve Temiz, B. (2003). Fen öğretiminde bilimsel süreç becerilerinin yeri ve önemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13(13) 89-101.
The World Health Organization [WHO]. (1997). Life skills education in schools. programme on mental health. dıvısıon of mental health and preventıon of substance abuse. World Health Organızatıon.
Uçar, C. ve Somuncuoğlu Özerbaş, D. (2017). Ortaokul 5. sınıf fen bilimleri ders kitabının görsel tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25 (4), 1373-1388
Eroğlu Doğan, E., Ekinci R., & Doğan, D. (2020). Fen Bilimleri Ders Kitapları ile İlgili Yapılan Çalışmaların İncelenmesi. Itobiad: Journal of the Human & Social Science Researches, 9(5)3479- 3499.
Yangın, S., ve Dindar, H. (2007). İlköğretim fen ve teknoloji programındaki değişimin öğretmenlere yansımaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 240-252.
Yaz, Ö. V., ve Kurnaz, M. A. (2017). 2013 Fen bilimleri öğretim programının incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi,2017(8),73-184.
Yıldırım, K. (2010). Nitel araştırmalarda niteliği artırma. İlköğretim Online, 9, 79-92.
Yolcu, H. H. (2019). İlkokul Öğretim Programı 3 ve 4. sınıf fen bilimleri dersi kazanımlarının revize edilmiş bloom taksonomisi açısından analizi ve değerlendirilmesi. İlköğretim Online,18(1),253-262.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
Wach, E. (2013). Learning About Qualitative Document Analysis.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Tuğba Ecevit ^*
0000-0002-5119-9828
Türkiye

Sena Alagöz
0000-0002-9909-0741
Türkiye

Neslihan Özkurt
0000-0002-0557-2206
Türkiye

Ümmühan Karataş Köylü
0000-0002-3981-7689
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2022

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

3 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.934470

IZ

https://izlik.org/JA55LT85ZE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ecevit, T., Alagöz, S., Özkurt, N., & Karataş Köylü, Ü. (2022). İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 743-758. https://doi.org/10.24315/tred.934470

AMA

1.Ecevit T, Alagöz S, Özkurt N, Karataş Köylü Ü. İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ. TRED. 2022;12(2):743-758. doi:10.24315/tred.934470

Chicago

Ecevit, Tuğba, Sena Alagöz, Neslihan Özkurt, ve Ümmühan Karataş Köylü. 2022. “İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 12 (2): 743-58. https://doi.org/10.24315/tred.934470.

EndNote

Ecevit T, Alagöz S, Özkurt N, Karataş Köylü Ü (01 Mayıs 2022) İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ. Trakya Eğitim Dergisi 12 2 743–758.

IEEE

[1]T. Ecevit, S. Alagöz, N. Özkurt, ve Ü. Karataş Köylü, “İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ”, TRED, c. 12, sy 2, ss. 743–758, May. 2022, doi: 10.24315/tred.934470.

ISNAD

Ecevit, Tuğba - Alagöz, Sena - Özkurt, Neslihan - Karataş Köylü, Ümmühan. “İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi 12/2 (01 Mayıs 2022): 743-758. https://doi.org/10.24315/tred.934470.

JAMA

1.Ecevit T, Alagöz S, Özkurt N, Karataş Köylü Ü. İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ. TRED. 2022;12:743–758.

MLA

Ecevit, Tuğba, vd. “İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 12, sy 2, Mayıs 2022, ss. 743-58, doi:10.24315/tred.934470.

Vancouver

1.Tuğba Ecevit, Sena Alagöz, Neslihan Özkurt, Ümmühan Karataş Köylü. İLKOKUL 3. VE 4. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTAPLARINDAKİ ETKİNLİKLERİNİN BİLİMSEL SÜREÇ, YAŞAM VE MÜHENDİSLİK TASARIM BECERİLERİNİ KAZANDIRMASI AÇISINDAN İNCELENMESİ. TRED. 01 Mayıs 2022;12(2):743-58. doi:10.24315/tred.934470

Cited By

Fen Bilimleri Etkinliklerinin Veri İşleme Becerileri Açısından İncelenmesi

Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.52597/buje.1286558

İLKOKUL 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERS KİTABINDAKİ ETKİNLİKLERİN BİLİMSEL SÜREÇ BECERİLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.31463/aicusbed.1328803

Sınıf Öğretmenlerinin Özel Öğrenme Güçlüğüne Sahip Öğrencilerle Yürüttükleri Öğretim Sürecinin İncelenmesi: Trabzon Örneği

Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17539/amauefd.1539186

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının 21. Yüzyıl ve Bilimsel Süreç Becerileri İle Fen Bilimleri Ders Kitaplarını İncelemeleri

Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.63556/ankad.v10i1.387

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile Hazırlanan 5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabındaki “Araştırma İstasyonu” Metinlerinin İncelenmesi

Uluslararası Temel Eğitim Çalışmaları Dergisi

https://doi.org/10.59062/ijpes.1830090