Araştırma Makalesi

Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme

Cilt: 40 Sayı: 2 31 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme

Öz

Araştırmanın amacı, sağlık sektöründe çalışanların karanlık dörtlü kişilik özelliklerinin üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisini neden-sonuç ilişkisi içinde değerlendirmektir. Ayrıca karanlık dörtlü kişilik özelliklerinin üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisinde duygusal zekânın aracı rolünü ölçmek amaçlanmıştır. Araştırma verileri sağlık sektöründeki 397 çalışanın katıldığı ölçekler ile sağlanmıştır. Veri analizinde Smart PLS 4 kullanılmış, yapısal eşitlik modellemesi ve yol analizi yöntemleriyle analizler yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre Makyavelizm, narsisizm ve psikopatinin duygusal zekâ üzerinde negatif ve anlamlı etkisi varken, Makyavelizm, narsisizm ve sadizmin üretkenlik karşıtı iş davranışları olumlu ve anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Duygusal zekânın üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerinde negatif ve anlamlı etkisi vardır. Aracı rol modeli test sonuçlarına göre makyavelizmin üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisinde duygusal zekânın aracı rolü tespit edilmiştir. Araştırmanın bulguları, karanlık dörtlü kişilik niteliklerinin üretkenlik karşıtı iş davranışlarındaki olumsuz etkisini ve bu durumun örgütler için önemini vurgulamaktadır. Araştırmada duygusal zekânın karanlık dörtlü ve üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkide önemli düzenleyici etkisinin olduğu görülmektedir. Duygusal zekâ yeterlilikleri öğrenilebildiğinden, organizasyonlar için duygusal zekâ konusunda düzenli eğitim programları düzenlenmesi gerekli olabilir. Bu eğitim ile çalışanların yetenekleri geliştirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Karanlık Dörtlü, Duygusal Zeka, Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları

Etik Beyan

Araştırma için etik kurul izni İstanbul Beykent Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler İçin Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu 21.12.2023 tarih ve 131671 sayılı kararıyla alınmıştır.

Kaynakça

  1. Akgül, V., & Örücü, E. (2025). Duygusal emeğin üretkenlik karşiti iş davranişi üzerine etkisinde iş yaşam dengesinin araci rolü. Akademik Hassasiyetler, 12(29), 241-269. [CrossRef]
  2. Aytaç, M. B. (2022). Karanlık dörtlü (the short dark tetrad-sd4) ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve karanlık dörtlünün pazarlama araştırmalarındaki yerinin tartışılması. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 129-149. [CrossRef]
  3. Battal, F. (2024). Etik Liderler Üretkenlik Karşıtı İş Davranışlarını Nasıl Etkiler? İş Tatmininin Rolü: Banka Çalışanları Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 849-870. [CrossRef]
  4. Bartlett, J.M., Kotrlik, J.W., & Higgins, C.C. (2001). Organizational research: Determining appropriate sample size in survey research appropriate sample size in survey research. Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19(1), 43-50. [CrossRef]
  5. Beauregard, T.A. (2014). Fairness perceptions of work−lifebalance initiatives: Effects on counterproductive work behaviour. British Journal of Management, (2014), 1-18.
  6. Bekiroğlu, B., Tatar, A., & Saltukoglu, G. (2025). Karanlik dörtlü (k4) ölçeği’nin geliştirilmesi ve temel psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 11(3), 193-218.
  7. Blau, P. (1964). Exchange and power in social life. New York: Wiley.
  8. Blau, P. M. (1986). Exchange and power in social life (2nd printing). New Brunswick, NJ: Transaction Books.
  9. Bibi, Z., Karim, J., & Din, S. (2013). Workplace incivility and counterproductive work behavior: Moderating role of emotional intelligence. Pakistan Journal of Psychological Research, 28(2), 317-334. [CrossRef]
  10. Bonfa-Araujo, B., Lima-Costa, A.R., Hauck-Filho, N., & Jonason, P.K. (2022). Considering sadism in the shadow of the dark triad traits: A meta-analytic review of the Dark Tetrad. Personality and Individual Differences, 197(111767), 1-12. [CrossRef] Buckels, E. E., Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2013). Behavioral confirmation of everyday sadism. Psychological Science, 24(11), 2201–2209. [CrossRef]

Kaynak Göster

APA
Erarslan, İ. (2026). Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme. Trends in Business and Economics, 40(2), 317-333. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1643645
AMA
1.Erarslan İ. Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme. Trend Bus Econ. 2026;40(2):317-333. doi:10.16951/trendbusecon.1643645
Chicago
Erarslan, İlkay. 2026. “Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme”. Trends in Business and Economics 40 (2): 317-33. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1643645.
EndNote
Erarslan İ (01 Mart 2026) Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme. Trends in Business and Economics 40 2 317–333.
IEEE
[1]İ. Erarslan, “Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme”, Trend Bus Econ, c. 40, sy 2, ss. 317–333, Mar. 2026, doi: 10.16951/trendbusecon.1643645.
ISNAD
Erarslan, İlkay. “Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme”. Trends in Business and Economics 40/2 (01 Mart 2026): 317-333. https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1643645.
JAMA
1.Erarslan İ. Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme. Trend Bus Econ. 2026;40:317–333.
MLA
Erarslan, İlkay. “Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme”. Trends in Business and Economics, c. 40, sy 2, Mart 2026, ss. 317-33, doi:10.16951/trendbusecon.1643645.
Vancouver
1.İlkay Erarslan. Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme. Trend Bus Econ. 01 Mart 2026;40(2):317-33. doi:10.16951/trendbusecon.1643645