Bu politika COPE, ICMJE, STM (2025) ve Scopus GenAI önerilerine uygun olarak hazırlanmıştır.
1. Genel İlkeler
Üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının akademik yayıncılıkta kullanımı etik, şeffaf ve sorumlu bir çerçevede yürütülmelidir. Bu politika; yazarlar, editörler ve hakemler için ÜYZ destekli araçların kullanım sınırlarını belirlemekte ve şeffaflık yükümlülüklerini düzenlemektedir.
Dergi, ÜYZ kullanımına ilişkin olarak Yayın Etik Komitesi (COPE), Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) ve Bilim, Teknoloji ve Tıp Yayıncıları Birliği (STM) tarafından belirlenen güncel yönergeleri takip etmektedir.
2. Temel Yasaklar (Tüm Taraflar İçin)
• ÜYZ araçları akademik çalışmalarda yazar olarak gösterilemez ve yazarlık hakkı tanınamaz.
• ÜYZ, bağımsız bilimsel yargı gerektiren editoryal kararların yerine kullanılamaz.
• Gizli hasta verileri, etik kurul onayı gerektiren veriler veya telif hakkıyla korunan materyaller hiçbir ÜYZ sistemine yüklenemez.
• ÜYZ tarafından üretilen içeriklerdeki hatalar, yanlışlıklar ve yanlı çıktılar için nihai sorumluluk ilgili taraflara (yazar, editör, hakem) aittir.
3. Yazarlar İçin Kurallar
3.1 İzin Verilen Kullanımlar
• Dil düzenleme, yazım denetimi, dilbilgisi kontrolü
• Kod yazımı ve hata ayıklama (analiz yöntemi şeffaf biçimde açıklanmalıdır)
• Görsel öğe oluşturma (aşağıdaki görsel politikası çerçevesinde)
• Çeviri ve okuma kolaylığı iyileştirme
3.2 Yasak Kullanımlar
• Araştırma sorusunun, hipotezin veya özgün katkının ÜYZ tarafından oluşturulması
• Veri analizinin, istatistiksel yorumun veya bulguların ÜYZ'ye yaptırılması
• Tartışma, sonuç veya katkı bölümlerinin ÜYZ çıktısından doğrudan alınması
• ÜYZ tarafından önerilen kaynakların doğrulanmadan atıf listesine eklenmesi — ÜYZ sistemleri var olmayan kaynaklar üretebilir (halüsinasyon riski)
• İntihal veya fikirsel benzerlik oluşturabilecek içeriklerin ÜYZ ile üretilmesi
3.3 Beyan Yükümlülüğü
ÜYZ araçları dil düzenlemesi dışında herhangi bir amaçla kullanıldıysa, bu kullanım makalede açıkça beyan edilmelidir. Beyan, Teşekkür (Acknowledgements) veya Yöntemler (Methods) bölümüne aşağıdaki formatta eklenmelidir:
"Bu çalışmada [araç adı, ör. ChatGPT-4, OpenAI, 2025] [amaç, ör. dil düzenlemesi / kod yazımı] amacıyla kullanılmıştır. Çalışmanın bilimsel içeriğinin bütünlüğünden yazarlar sorumludur."
Dil düzenlemesi amacıyla kullanım için beyan zorunlu değildir; ancak tavsiye edilir.
3.4 Kaynak Doğrulama Yükümlülüğü
ÜYZ sistemleri var olmayan kaynaklar üretebilir. Bu nedenle:
• ÜYZ'nin önerdiği her kaynak, orijinal kaynaktan doğrulanmalıdır.
• Doğrulanmamış kaynakların atıf listesine eklenmesi akademik ihlal sayılır.
• Atıf listesi oluşturulmasında ÜYZ'ye bağımlı kalınmamalıdır.
4. Görsel İçerik Politikası
Telif hakkı belirsizlikleri ve olası ihlaller nedeniyle ÜYZ ile oluşturulan görsel içeriklerin yayımlanmasına genel olarak izin verilmez. Aşağıdaki istisna geçerlidir:
• Yapay zeka üzerine yapılan araştırmalarda doğrudan referans verilen görseller için açıklama notu zorunludur.
Zorunlu beyan formatı:
Not. Görsel yapay zekâ ([araç adı, ör. DALL·E, OpenAI], [yıl]) kullanılarak oluşturulmuştur.
Bu beyan hem görselin altında not olarak hem de makalede kaynakların öncesinde ayrıca yazılmalıdır. Yazar, görselin doğruluğunu, uygunluğunu ve etik kurallara uygunluğunu doğrulamakla yükümlüdür.
5. Editörler İçin Kurallar
• Editörler, ön değerlendirme süreçlerinde dil kalitesi kontrolü, benzerlik/intihal analizi ve teknik biçim denetimi gibi sınırlı amaçlarla ÜYZ destekli sistemlerden yararlanabilir.
• Tüm editoryal kararlar (hakem atama, kabul/ret) yalnızca editörler tarafından alınır; ÜYZ bu kararların yerine kullanılamaz.
• Editörler, makalelerdeki gizli verileri veya telif hakkıyla korunan içerikleri ÜYZ sistemlerine yükleyemez.
• ÜYZ araçlarının editoryal süreçte kullanımı kayıt altına alınmalı ve talep halinde açıklanabilir olmalıdır.
6. Hakemler İçin Kurallar
• Hakemler, değerlendirme sürecindeki makale içeriklerini herhangi bir ÜYZ sistemine yükleyemez. Bu durum veri gizliliğini ve akademik sırrı ihlal eder.
• Hakemler yalnızca kendi yazdıkları değerlendirme raporunun dil düzenlemesi için ÜYZ araçlarını kullanabilir.
• Hakem raporlarının bilimsel içeriği, değerlendirme kalitesi ve sonuç önerisi tamamen hakeme aittir; ÜYZ bu sorumlulukların yerine geçemez.
• Hakem, ÜYZ yardımıyla hazırladığı dil düzenlemesini editöre beyan edebilir.
7. İhlal Durumunda Yaptırımlar
Bu politikanın ihlali durumunda aşağıdaki yaptırımlardan biri veya birkaçı uygulanabilir:
• Hakem sürecinden önce: Makale değerlendirmeye alınmadan reddedilir.
• Yayın öncesi: Makale reddedilir.
• Yayın sonrası: Makalenin geri çekilmesi
• Yazara editoryal yasak uygulanması
• Yazarın kurumuna bildirim
Beyan yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, eksik beyanda bulunulması veya yasak kullanım ihlal kapsamında değerlendirilir.
8. Politika Güncellemeleri
Bu politika, ÜYZ alanındaki hızlı gelişmeler göz önünde bulundurularak COPE, ICMJE, STM ve Scopus'un güncel yönergeleri doğrultusunda periyodik olarak gözden geçirilecektir.
Güncel versiyona dergi web sitesinden erişilebilir.