Rendering Verse on Screen Subtitling Poetry Translation in Kelebegin Ruyasi

Bu çalışma, Garip şiirini temel anlatı unsuru olarak kullanan bir Türk filmi olan Kelebeğin Rüyası’nda (2013) şiirlerin altyazı yoluyla çevrilmesini incelemektedir. Kapsamlı bir kuramsal çerçeveye dayanan araştırma, şiirsel biçim ve anlamın İngilizce altyazılarda nasıl aktarıldığını André Lefevere’in şiir çevirisi stratejileri, Öztürk Kasar ve Tuna’nın Anlam Bozucu Eğilimler Sistematiği ve Chaume’un sinematografik gösterge kodları aracılığıyla analiz etmektedir. Çalışmanın derlemi, 10 beyit ve 4 şiirden oluşmaktadır. Bulgular, Garip şiirinin sade ve kafiyesiz yapısı nedeniyle en çok kelimesi kelimesine çeviri stratejisinin tercih edildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, örtük anlamları açıklamak veya görsel-işitsel kısıtlamalara uyum sağlamak amacıyla aşırı yorumlama ve eksiltme gibi anlam kaymaları da sıkça görülmüştür. Şiirler genellikle görsel ve işitsel olarak (örneğin italik yazı, müzik) belirginleştirilirken, doğaçlama beyitlerin çoğunda bu tür işaretler yer almamış ve bu durum, onların şiirselliklerinin görünürlüğünü azaltmıştır. Ayrıca, yapım şirketiyle yapılan bir görüşme, şair-yönetmenin altyazılarda şiirselliğin korunmasına yönelik etkisini de ortaya koymuştur. Çalışma bulguları, şiir çevirisi altyazısının biçime, anlama, çok modlu bağlama sadakat ve şiirsel farkındalık arasında dikkatli bir denge kurmayı gerektirdiğini göstermektedir.

This study explores the subtitling of poetry in Kelebeğin Rüyası (The Butterfly’s Dream, 2013), a Turkish film featuring Garip-style poetry as a core narrative element. Employing a comprehensive framework, the research analyzes how poetic form and meaning are conveyed in English subtitles through André Lefevere’s poetry translation strategies, Öztürk Kasar and Tuna’s Systematics of Designificative Tendencies, and Chaume’s cinematographic signifying codes. The corpus includes 10 couplets and 4 poems. Findings reveal a dominant use of literal translation, attributed to the simple, unrhymed nature of Garip poetry. However, meaning shifts such as over-interpretation and omission were frequent, often aiming to clarify implicit content or accommodate audiovisual constraints. Full poems were visually and acoustically marked (e.g., italics, music), whereas most improvised couplets were not, diminishing their poetic visibility. Also, an interview with the production company highlighted the poet-director’s influence on preserving poeticity in subtitles. The findings demonstrate that subtitling poetry requires careful negotiation between fidelity to form, meaning, multimodal context, and poetic awareness.